na stronie:
Dokumentacja

25 lat prawa do informacji. Jawność jako narzędzie kontroli władzy

25 lat temu w Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International, najpopularniejszym mierniku stanu odporności państw na występowanie zjawisk korupcyjnych – Polska otrzymała 4,1 punktu w skali od 0 do 10. W ostatnim Indeksie ogłoszonym pod koniec lutego 2026 roku (czyli praktycznie za rok 2025) – 53 punkty w zmienionej skali od 0 do 100 punktów. Postęp…

Dokumentacja

Tydzień prawa do informacji

Ustawa o dostępie do informacji publicznej skończyła 25 lat. To prawo, z którego wciąż korzysta niewielu — nie dlatego, że jest trudne, ale dlatego, że wiele osób nie wie, jak zacząć.  Dlatego organizujemy Tydzień Prawa do Informacji, w ramach którego członkowie i członkinie Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska organizują w swoich miejscowościach bezpłatne szkolenia. Sprawdź, gdzie…

Dokumentacja

Jak znaleźć odpowiedzi instytucji na Fedrowaniu?

Na stronie fedrowanie.siecobywatelska.pl publikujemy wnioski o udostępnienie informacji publicznej wysyłane do instytucji oraz otrzymane od nich odpowiedzi. Dane w serwisie są uporządkowane w monitoringi i sprawy: monitoring to całe badanie, w ramach którego wysyłamy taki sam lub podobny wniosek do wielu instytucji, np. „Ile zarabiają lekarze?” albo „Opieka nad zwierzętami bezdomnymi”; sprawa to korespondencja z…

Dokumentacja

Media samorządowe – nagranie z webinaru i narzędziownik

Samorząd może wydawać gazetę, bo prawo prasowe z 1984 roku mu tego nie zabrania. Kłopot w tym, że bardzo często robi z niej tubę dla wójta czy burmistrza, a przy okazji wypycha z rynku niezależnych wydawców. Zapis, który miał to uporządkować, wypadł z projektu ustawy medialnej, a sam projekt stanął. Podczas webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog…

Dokumentacja

Apel o jawny wybór przewodniczącego KRiBSI

Wraz z 21 innymi organizacjami społecznymi apelujemy do marszałków Sejmu i Senatu o zapewnienie przejrzystego procesu wyboru pierwszego Przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Domagamy się opublikowania listy osób kandydujących na to stanowisko oraz zorganizowania wysłuchania publicznego, podczas którego kandydaci i kandydatki mogliby przedstawić swoje doświadczenie, wizję działania Komisji i odpowiedzieć na pytania…

Dokumentacja

Spotkanie w sprawie odpowiedzialności karnej za zniesławienie

9 września 2026 r. odbyło się spotkanie poświęcone problemom związanym ze stosowaniem art. 212 Kodeksu karnego oraz jego wpływem na wolność słowa i debatę publiczną. Uczestniczyli w nim: Rzeczniczka Praw Obywatelskich, przedstawiciele Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, ekspertka Rady Europy oraz przedstawiciele zespołów prawa karnego i prawa konstytucyjnego Biura RPO. To…

Dokumentacja

To nie jest ustawa tylko dla specjalistów – UDIP z perspektywy lokalnego watchdoga

  Można powiedzieć, że jestem praktykiem korzystania z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wysyłam kilkadziesiąt wniosków rocznie, a zebrane informacje wykorzystuję w codziennej pracy w Fundacji Wolności – organizacji, która patrzy na ręce władzom samorządowym. Co więcej, jesteśmy wydawcą tytułu prasowego „Jawny Lublin”, którego istotą jest udostępnianie czytelnikom i czytelniczkom informacji, zwłaszcza tych trudno…

Dokumentacja

Był na posiedzeniu, więc protokołu nie dostanie. Łódź odmawia radnemu osiedla

Jeden z łódzkich radnych osiedlowych poprosił Prezydenta Łodzi o protokoły z posiedzeń rady, w której zasiada. Urząd najpierw odesłał go do siedziby rady, a przed sądem dodał, że skoro był na posiedzeniach, to informację już ma. Przystąpiliśmy do sprawy. Tym bardziej, że gdy o te same protokoły poprosiliśmy sami, dostaliśmy je bez problemu. Radny złożył…

Dokumentacja

Apelujemy do ministra Żurka: czas uchylić art. 212 Kodeksu karnego

Ustawa anty-SLAPP obowiązuje od 8 lipca, ale chroni tylko przed pozwami cywilnymi. Za tę samą wypowiedź nadal można trafić na ławę oskarżonych. Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ARTICLE 19 Europe, Izba Wydawców Prasy i kilkanaście innych organizacji wystosowały list do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego Waldemara Żurka z apelem o dekryminalizację zniesławienia.…

Dokumentacja

Sto lat, Ustawo!

25 lat temu uchwalono ustawę o dostępie do informacji publicznej. Po ćwierćwieczu można już zdecydowanie odpowiedzieć na pytanie, czy spełniła swoją rolę. Moja odpowiedź brzmi – tak, ustawa się udała. Nie oznacza to, że dostęp do informacji publicznej w Polsce działa idealnie. Nie działa. Nadal zdarzają się wnioski pozostawiane bez odpowiedzi, próby przeciągania postępowań, nieuzasadnione…

Dokumentacja

Media samorządowe – informacja, promocja czy propaganda?

Czy urząd gminy powinien wydawać własną gazetę? Gdzie kończy się informowanie mieszkańców, a zaczyna promocja władz za publiczne pieniądze? 8 września zapraszamy na bezpłatny webinar o mediach wydawanych przez samorządy. W Watchdog Polska zajmujemy się tym tematem od lat. Monitorowaliśmy gazety i portale prowadzone przez samorządy, liczyliśmy, ile publicznych pieniędzy idzie na ich wydawanie, i…

Dokumentacja

Czego nauczyła mnie ustawa o dostępie do informacji publicznej?

Minęło 25 lat, odkąd dowiedziałam się, że mam jakieś prawa. Jako studentka zaczęłam pracować w instytucji publicznej. Od środka widziałam, jak rządzący wydzierali sobie w niej stanowiska. Ktoś z kadr pytał – jak to jest, że członka zarządu nigdy nie ma w pracy, a pensja na koniec miesiąca jest wysyłana na konto? Administracja tej instytucji…

Dokumentacja

Konkurs „Masz prawo wiedzieć! 25 lat ustawy o dostępie do informacji publicznej”

6 września 2001 roku Sejm uchwalił ustawę o dostępie do informacji publicznej. Ćwierć wieku później prawo do pytania i obowiązek odpowiadania są oczywistością, choć nie zawsze działa to tak, jak byśmy chcieli i dlatego powstała nasza organizacja.  Z okazji jubileuszu ustawy Sieć Obywatelska Watchdog Polska ogłasza konkurs. Prace przyjmujemy od 1 do 20 września 2026…

Dokumentacja

Wrzesień w szkole. O co możesz zapytać dyrektora

Pierwszego września rodzice i uczniowie dostają plan lekcji, listę podręczników i informację o wysokości składki na radę rodziców. A jeśli chcą wiedzieć coś ponad to, muszą zapytać. A można pytać o znacznie więcej, niż większość rodziców przypuszcza — bo szkoła jest instytucją publiczną i podlega tym samym regułom jawności co na przykład urząd gminy. Dyrektor…

Dokumentacja

Ścieżki kariery w zawodach prawniczych — wyniki monitoringu 2020–2025

Adwokat może zostać sędzią, prokurator notariuszem, a radca prawny wrócić do adwokatury. Przepisy na to pozwalają. Pytanie brzmi, jak często ktoś faktycznie z tej możliwości korzysta. Zebraliśmy dane z siedmiu instytucji i samorządów zawodowych za lata 2020–2025, uzupełniając je o wywiady z prawnikami, którzy taką zmianę przeszli. Obraz, który się wyłania, jest wyraźny: zawody prawnicze…

Dokumentacja

Masz pomysł na wydatek gminy? Wrzesień jest twój

Budżet obywatelski to ułamek gminnych pieniędzy, obudowany procedurą, głosowaniem i tabliczką z podziękowaniem. Reszta budżetu też jest otwarta na pomysły mieszkańców, tylko o tym jest znacznie ciszej. Procedura bywa uznaniowa, odpowiedzi można nie dostać, a ślad po pomysłodawcy ginie w pierwszej pozycji wydatków. I mimo to warto złożyć wniosek. Zapraszamy na pierwszy artykuł z serii…

Dokumentacja

12 spraw burmistrza Ośna Lubuskiego

Najpierw były wnioski o dokumenty dotyczące wydatków, naborów, inwestycji i zagospodarowania przestrzennego. Potem wezwania do uzupełniania braków, zarzuty nadużywania prawa do informacji i pozostawianie wniosków bez rozpoznania. W końcu sprawy trafiły do sądów. 18 czerwca NSA rozpoznał aż 12 sporów Stowarzyszenia Leubuzzi z władzami Ośna Lubuskiego i po raz kolejny przypomniał, że wniosku o informację…

Dokumentacja

Urząd zablokował stowarzyszenie na Facebooku. RPO: to rodzaj cenzury

Urząd Miasta i Gminy w Białobrzegach zablokował na swoim profilu mieszkańca gminy i stowarzyszenie zajmujące się kontrolą samorządu. Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich burmistrz wycofał się i wprowadził nowy regulamin moderacji. To dobra wiadomość w pojedynczej sprawie i zła w skali kraju: od siedmiu lat opisujemy ten problem, a ministerstwo cyfryzacji wciąż nie widzi potrzeby…

Dokumentacja

Niech żyje jawność! Zapraszamy na zlot jej fanek i fanów

Ruszyły zapisy na czwarty Zlot Fanek i Fanów Jawności! 26 i 27 września 2026 roku spotkamy się, żeby rozmawiać o jawności, dostępie do informacji i wyzwaniach, z którymi mierzą się dziś osoby patrzące władzy na ręce. Jeśli chcecie spędzić z nami te dwa dni, już możecie się rejestrować.  Codziennie, od 23 lat, opowiadamy o jawności.…

Dokumentacja

Program Zlotu Fanek i Fanów Jawności 2026

  O jawności, z jawnością, za jawność! Zapraszamy na dwa dni spotkań, rozmów, wymiany doświadczeń i zdobywania praktycznej wiedzy dotyczącej jawności życia publicznego. W programie znalazły się wykłady, debaty, sesje tematyczne oraz okazja do integracji osób działających na rzecz przejrzystości i prawa do informacji. Sobota, 26 września 2026 r. Od 10.00 – rejestracja uczestniczek i…

Dokumentacja

Praworządność w Polsce: reformy ruszyły, problemy zostały 

17 lipca Komisja Europejska opublikowała coroczny raport o praworządności, a w nim rozdział dotyczący Polski. Komisja ocenia sytuację w czterech obszarach: wymiar sprawiedliwości, przeciwdziałanie korupcji, wolność i pluralizm mediów oraz mechanizmy kontroli i równowagi. Ogólny obraz jest mieszany: odnotowano pewne postępy, ale wiele reform pozostaje niedokończonych, opóźnionych albo zablokowanych politycznie. Wymiar sprawiedliwości Komisja zauważa poprawę…

Dokumentacja

Spotkania, których nie ma w kalendarzu Hołowni. Sąd stanął po stronie Kancelarii Sejmu

Zapytaliśmy Kancelarię Sejmu o służbowe spotkania ówczesnego marszałka Szymona Hołowni. Dostaliśmy wykaz oficjalnych aktywności, w którym próżno szukać m.in. spotkań z politykami, o których sam Hołownia publicznie mówił. Kancelaria uznała jednak, że odpowiedziała na nasz wniosek w całości, a WSA przyznał jej rację. Spór sprowadził się do pytania, czy „spotkania służbowe” i „oficjalne” oznaczają to…

Dokumentacja

889,60 zł za wgląd do faktur. Sąd ukarał burmistrza Hajnówki 

Marta Iwańczuk chciała osobiście przejrzeć i sfotografować dokumenty księgowe Urzędu Miasta Hajnówka. Urząd zażądał jednak 889,60 zł i uzależnił dostęp do faktur od okazania potwierdzenia wpłaty. WSA stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył burmistrzowi grzywnę.  Zaczęło się od tego, że nasza członkini, Marta Iwańczuk, 22.12.2025 r. zawnioskowała do Urzędu Miasta Hajnówka o udostępnienie…

Dokumentacja

Polacy chcieli jawności wszystkich umów. Dostali ją — półtora roku później

W listopadzie 2024 roku Ministerstwo Finansów proponowało, żeby do Centralnego Rejestru Umów trafiały kontrakty od 10 tysięcy złotych w górę. Zapytani o zdanie Polacy odpowiedzieli inaczej: 86 procent chciało progu niższego, a co drugi badany — żadnego progu w ogóle. Wtedy brzmiało to jak pobożne życzenie. Dziś jest prawem. Badanie zrealizowała agencja OpinionWay Polska na…

Dokumentacja

Nagrywanie sesji, czy można zostać za to ukaranym?

Gwarantowane w art. 61 Konstytucji prawo do uzyskiwania informacji o działaniach organów władzy publicznej dotyczy również możliwości swobodnego nagrywania m.in. sesji rady gminy/miasta. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Kamera na sesji i wniosek o…

Dokumentacja

Miesiąc Centralnego Rejestru Umów. Działa, ale nie pokaże wszystkiego

Centralny Rejestr Umów ruszył 1 lipca. Po miesiącu jest w nim ponad 158 tysięcy umów na łączną kwotę 10,8 miliardów złotych (dane z 03.08 na podstawie Atlasu Przetargów). Liczby robią wrażenie, zwłaszcza jeśli pamięta się, ile lat trwał spór o sam kształt rejestru. Ale pierwszy miesiąc to za wcześnie na świętowanie i dobry moment, żeby…

Dokumentacja

Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028

Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Projekt polega na wzmocnieniu instytucjonalnym Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska oraz rozwoju trwałej…

Dokumentacja

Cyfrowy scyzoryk obywatela

Korzystanie z prawa do informacji nie zawsze jest usłane różami. Na szczęście powstają aplikacje i narzędzia internetowe, które mogą ułatwiać przeglądanie danych i poruszanie się po procedurach. O wielu z nich piszą nam osoby obserwujące nasze działania, dlatego postanowiliśmy zebrać je w jednym miejscu. Zapraszamy na przegląd narzędzi online tworzonych przez pasjonatów prawa do informacji. …

Dokumentacja

Pięć lat czekania na umowę z Pfizer/BioNTech. Dokument wciąż jest częściowo utajniony

Komisja Europejska udostępniła nam umowę dotyczącą zakupu szczepionek przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech. Część dokumentu nadal pozostaje utajniona – m.in. informacje o cenach, rozliczeniach i odpowiedzialności producenta. Publikujemy umowę i analizujemy, czy odwołać się od decyzji Komisji. W 2020 pierwszy raz zapytaliśmy o umowę na zakup szczepionek w trakcie pandemii koronawirusa. KPRM odpisała wówczas, że nie…

Dokumentacja

BIP-y w XXI wieku, czyli kolejne spotkanie o dostępie do informacji

W środę, 22 lipca, odbyło się spotkanie online grupy roboczej zajmującej się dostępem do informacji publicznej.Tematem rozmowy były e-narzędzia wspierające jawność, funkcjonowanie Biuletynu Informacji Publicznej oraz rozwiązania, które mogłyby ułatwić administracji udzielanie odpowiedzi na wnioski o informację publiczną. To ciąg dalszy procesu zainicjowanego w czerwcu przez KPRM. W ubiegłym tygodniu odbyło się również inne spotkanie…

Dokumentacja

Wdrażanie przepisów anty-SLAPP: spotkanie organizacji społecznych w Ministerstwie Sprawiedliwości

15 lipca 2026 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się robocze spotkanie poświęcone wdrażaniu nowych przepisów dotyczących ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej przed strategicznymi powództwami zmierzającymi do jej tłumienia, tzw. SLAPP. Spotkanie było związane z wejściem w życie 8 lipca 2026 r. ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej,…

Dokumentacja

Wnioski seryjne, rozbudowane pytania i bezpieczeństwo. Ciąg dalszy rozmowy z rządem o prawie do informacji

Na zaproszenie strony rządowej 15 lipca br. odbyło się spotkanie tzw. II grupy roboczej zajmującej się prawem do informacji. Spotkanie to było kolejnym etapem dyskusji o przyszłości ustawy o dostępie do informacji publicznej, zapoczątkowanej podczas czerwcowego spotkania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Wówczas uzgodniono powołanie dwóch grup roboczych, które mają pogłębić rozmowę o wybranych problemach…

Dokumentacja

Podpisaliśmy apel o rzeczywisty społeczny nadzór nad lasami

Podpisaliśmy się pod apelem organizacji ekologicznych wzywającym rząd i parlament do odrzucenia projektu nowelizacji ustawy o lasach, skierowanego do Sejmu jako druk nr 2779. Apelujemy również o ponowne rozpoczęcie prac nad przepisami, które w pełni wykonają wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 marca 2023 roku i zapewnią obywatelom rzeczywisty wpływ na sposób zarządzania lasami.…

Dokumentacja

Czy CRU spełnia postulaty IFP? – komentarz Roberta Kowalskiego

Poniższy tekst ukazała się na stronie Instytutu Finansów Publicznych. Uruchomienie Centralnego Rejestru Umów było jednym z najważniejszych kroków na rzecz zwiększenia transparentności finansów publicznych w Polsce. Po latach prac i debat obywatele zyskali dostęp do informacji o umowach zawieranych przez instytucje publiczne. Pojawia się jednak pytanie, czy obecna forma rejestru rzeczywiście pozwala realizować cele, dla…

Dokumentacja

Lobbing lokalny wymyka się prostym definicjom – nagranie z webinaru

W finałowym odcinku trzeciego sezonu „Samorząd LevelUp” Joanna Wons-Kleta i Szymon Osowski rozmawiali o tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami polskich gmin — o lokalnym lobbingu, wpływie na decyzje samorządowe i o tym, dlaczego jawność procesów decyzyjnych jest warunkiem realnej kontroli władzy. Punktem wyjścia do rozmowy był raport Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska „Za zamkniętymi…

Dokumentacja

Ustawa anty-SLAPP weszła w życie

23 czerwca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 830 opublikowano ustawę z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, określaną jako ustawa anty-SLAPP. Ustawa weszła w życie 8 lipca 2026 r., po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Nowe przepisy mają wzmacniać ochronę osób…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów — choć jeszcze nie narzędzie na miarę XXI wieku, to epokowa zmiana dostępności informacji

Od 1 lipca 2026 roku działa Centralny Rejestr Umów. To moment, na który czekaliśmy od lat. Nie dlatego, że rejestr jest idealny. Nie jest. Nie dlatego, że rozwiązuje wszystkie problemy z dostępem do informacji o wydatkowaniu pieniędzy publicznych. Nie rozwiązuje. Ale dlatego, że po raz pierwszy dostajemy jedno miejsce, w którym można sprawdzić informacje o…

Dokumentacja

Instytut Finansów Publicznych – Centralny Rejestr Umów: jakie korzyści przynosi obywatelom, firmom i państwu?

Poniższy tekst ukazał się na stronie Instytutu Finansów Publicznych. Od 1 lipca sprawdzisz, na co wydawane są Twoje podatki  Od 1 lipca 2026 r. każdy obywatel może wejść na rejestrumow.gov.pl i sprawdzić, kto, z kim i za ile podpisał umowę finansowaną z publicznych pieniędzy – bez składania wniosku o dostęp do informacji publicznej, bez czekania na odpowiedź…

Dokumentacja

Walka o mistrzostwo… w ukrywaniu informacji 

  Czy klub sportowy należący do samorządu może ukrywać wynagrodzenia finansowane z publicznych pieniędzy? Większość klubów twierdzi, że tak. Zapytaliśmy o wynagrodzenia osiem samorządowych spółek sportowych. Łączy je jedno – żadna nie zdecydowała się na pełną jawność.  W lutym pisaliśmy o naszych wnioskach o informację publiczną do Śląska Wrocław i Piasta Gliwice (więcej tutaj). Pytaliśmy…

Dokumentacja

Instytut Finansów Publicznych: Centralny Rejestr Umów – kto zakłada konto i jak przygotować jednostkę do pracy z CRU? 

Poniższy tekst ukazała się na stronie Instytutu Finansów Publicznych. Konto w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP) powinny założyć osoby wyznaczone przez kierownika jednostki sektora finansów publicznych do obsługi systemu. Sam kierownik jednostki nie musi być użytkownikiem systemu, jednak odpowiada za prawidłową realizację obowiązków związanych z publikowaniem informacji o umowach.  Przed rozpoczęciem pracy…

Dokumentacja

Gdy informacja znika

Na początku 2024 r. dziennikarz wystąpił do Komisji Europejskiej o dostęp do wiadomości wysłanej na Signalu przez prezydenta Francji Emmanuela Macrona do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Wiadomość dotyczyła negocjowanej umowy handlowej między Unią Europejską a państwami Mercosur. Odpowiedzi nie otrzymał, ale sprawa postawiła fundamentalne pytanie: jak zagwarantować obywatelom prawo do kontroli działań…

Dokumentacja

“Nasza przyjaźń trwa i jedynie krzepnie w obliczu rosyjskiej agresji” – wspólne oświadczenie organizacji

WSPÓLNE OŚWIADCZENIE POLSKICH I UKRAIŃSKICH ORGANIZACJI, DZIAŁACZY I DZIAŁACZEK SPOŁECZNYCH Współpraca polskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego rozwija się nieprzerwanie od wielu już dekad. Zapewniamy Was, że nie przerwą jej ani nie osłabią ostatnie wydarzenia polityczne. Nasza przyjaźń trwa i jedynie krzepnie w obliczu rosyjskiej agresji i dzięki heroicznej walce narodu ukraińskiego „za wolność waszą i…

Dokumentacja

Save the date: Zlot Fanek i Fanów Jawności 2026

Zapraszamy na 2 dni z jawnością! Po raz czwarty spotykamy się po to, aby spojrzeć, co dzieje się w temacie, zgromadzić osoby, dla których jawność jest ważna, sprawdzić jakie są trendy, poznać dobre praktyki ze świata, narzędzia, a przede wszystkim spotkać się ze wszystkimi, którzy działają na rzecz jawności. Kiedy: 26-27 września Gdzie: Pruszków Rekrutacja…

Dokumentacja

Ustawa anty-SLAPP podpisana przez prezydenta!

To niezwykle ważny dzień dla dziennikarzy, aktywistów i każdej osoby angażującej się w życie publiczne. Prezydent podpisał ustawę o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. To oznacza, że po latach negocjacji, rzecznictwa, kampanii medialnych i propozycji zmian prawnych Polska ma ustawę anty-SLAPP. ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz Watchdog Polska wyrażają…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów rusza 1 lipca. Apelujemy do premiera o otwarte dane i publiczne API

Wspólnie z Instytutem Finansów Publicznych zaapelowaliśmy do premiera Donalda Tuska o to, by Centralny Rejestr Umów był nie tylko stroną do ręcznego przeglądania, ale realnym narzędziem kontroli obywatelskiej. Domagamy się publicznego API, otwartych formatów danych i pełnej historii zmian. Bez tego w rejestrze pojawią się dane, których nie da się przetwarzać. Treść apelu. Podczas konferencji…

Dokumentacja

Organizacje społeczne apelują do Prezydenta o podpisanie ustawy anty-SLAPP

  Razem z innymi organizacjami społecznymi i dziennikarskimi zaapelowaliśmy do Prezydenta RP o podpisanie ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. W apelu podkreślamy, że nowe przepisy mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed tzw. SLAPP-ami, czyli pozwami wykorzystywanymi do zastraszania i uciszania krytyków, dziennikarzy, aktywistów oraz organizacji społecznych. Treść…

Dokumentacja

Od wniosku o informację do wyroku karnego 

Choć sprawy dotyczące dostępu do informacji publicznej zwykle trafiają do sądów administracyjnych, ustawa przewiduje również odpowiedzialność karną za nieudostępnienie informacji. W praktyce jednak przepis karny w ustawie czyli art. 23 u.d.i.p. jest przepisem martwym. W ostatnich tygodniach zakończyły się dwie sprawy, które pokazują, że również przed sądy karne mogą chronić prawo do informacji i wyciągnąć…

Dokumentacja

NSA otwiera furtkę do podważania anonimowych wniosków

W zeszłym tygodniu NSA wydał bardzo zły wyrok, o którym mogliście już słyszeć. Chodzi o sprawę, w której pojawił się wątek dopuszczalności anonimowych wniosków o dostęp do informacji publicznej. Ale od początku! Obywatel złożył do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o dostęp do informacji zawierający szereg pytań o konkretny fotoradar. Wniosek został przesłany mailem z…

Dokumentacja

Lobbing w samorządach pozostaje w cieniu. Raport z monitoringu

Mimo ogromnego wpływu decyzji lokalnych władz na życie mieszkańców, mechanizmy wpływania na nie pozostają słabo uregulowane i mało przejrzyste. W Polsce przepisy dotyczące lobbingu obejmują głównie poziom rządowy i parlamentarny, pozostawiając samorządy poza systemem obowiązkowej transparentności.  Dlatego Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizowała projekt, w którym badała zjawisko lokalnego lobbingu: „Lokalne wpływy, wspólna kontrola” finansowanego w…

Dokumentacja

Czy jawność zagraża bezpieczeństwu państwa?

Sytuacja geopolityczna naszego kraju każe poważnie myśleć o bezpieczeństwie. Czy jednak ograniczanie prawa do informacji pod hasłem ochrony państwa jest skuteczną odpowiedzią na zagrożenia płynące z zewnątrz? Trudno budować poczucie bezpieczeństwa tam, gdzie obywatele tracą możliwość kontrolowania działań instytucji publicznych. W marcu serwis prawo.pl alarmował, że do samorządów w całej Polsce „niemal hurtowo” spływają pytania…

Dokumentacja

Spotkajmy się na Pikniku Naukowym!

Już 13 czerwca na Stadionie Narodowym  ponownie spotkamy się na Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. W tym roku na stoisku Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska pokażemy najmłodszym i ich opiekunom, że ciekawość świata, zadawanie pytań i szukanie odpowiedzi mogą być fascynującą przygodą. Przygotowaliśmy kilka prostych i angażujących aktywności, dzięki którym uczestnicy dowiedzą się,…

Dokumentacja

Przyszłość ustawy o dostępie do informacji publicznej. Spotkanie w KPRM

8 czerwca 2026 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się spotkanie poświęcone funkcjonowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele rządu i strony społecznej.  Jak poinformował minister Maciej Berek, impuls do podjęcia tej dyskusji stanowiła debata na posiedzeniu Rady Ministrów, podczas której zwrócono uwagę na problemy pojawiające się w codziennym…

Dokumentacja

Dołącz do zespołu poradni prawnej Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska

Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska poszukuje osób chcących dołączyć do zespołu poradni prawnej. Zgłoszenia zbieramy do 28.06.2026 r. Minimalne kwalifikacje osoby aplikującej: ukończony co najmniej III rok studiów na kierunku prawo/prawo i administracji (w tym zdany egzamin z prawa konstytucyjnego oraz z prawa administracyjnego i procedury administracyjnej), umiejętność jasnego i przystępnego formułowania wypowiedzi pisemnych na…

Dokumentacja

Algorytm nam nie pomoże, Ty możesz

Czy nas słychać, czy nas widać? To wbrew pozorom bardzo poważne pytanie. Piszemy artykuły, posty, analizujemy orzecznictwo, zapraszamy Was na webinary, live’y, do korzystania z naszego poradnictwa, na spotkania i szkolenia, nagrywamy rolki, by trafiały do Was merytoryczne materiały o prawie do informacji. Chcemy też, by temat jawności wciąż był obecny w debacie publicznej. To…

Dokumentacja

Jawność wydatków biur poselskich. Czy potrzebna jest zmiana prawa?

Wydatkowanie środków publicznych na funkcjonowanie biur poselskich stanowi jeden z tematów, który co jakiś czas budzi zainteresowanie mediów, a niekiedy także kontrowersje. Każdemu posłowi i każdej posłance przysługuje miesięczny ryczałt na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem biura poselskiego, przekazywany z góry do piątego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy biura. Kwota tego ryczałtu wynosi obecnie…

Dokumentacja

Administracja publiczna korzysta z AI, ale wciąż za mało o tym wiemy

Monitoring, chatboty, analiza dokumentów i rozpoznawanie obrazów – sztuczna inteligencja coraz częściej wspiera administrację publiczną. Nasze badanie pokazuje jednak, że wiele instytucji nie potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytania o stosowane systemy, ich ryzyko czy wpływ na prawa obywateli. W połowie maja przedstawiliśmy pierwszą część raportu dotyczącego wykorzystania przez instytucje publiczne sztucznej inteligencji. Prezentowaliśmy w nim…

Dokumentacja

Demokracja tylko dla dorosłych? Jak polskie państwo uczy młodzież, że jawność to fasada

Polskie państwo chętnie zachęca młodych ludzi do aktywności obywatelskiej. Problem zaczyna się wtedy, gdy traktują te zachęty poważnie i próbują skorzystać z prawa do informacji. W praktyce często słyszą, że na demokrację są jeszcze za młodzi. Wokół nas roztacza się wieczny lament. Politycy, publicyści i socjologowie regularnie załamują ręce nad młodym pokoleniem: Dlaczego młodzież nie…

Dokumentacja

Ile naprawdę kosztują śmieci? Jak zrozumieć system odpadowy w gminie

Opłata za odpady komunalne jest jedną z tych danin, które mieszkańcy widzą od razu i bardzo łatwo porównują z sąsiednimi gminami. „U nas 38 zł, obok 32 zł — czyli tam jest lepiej” — to częsty skrót myślowy. Problem w tym, że w gospodarce odpadami taki skrót może prowadzić do fałszywych wniosków. Tekst przygotowano na…

Dokumentacja

Rozwijamy poradnię prawną Sieci Obywatelskiej Watchdog

Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Rozwój poradni prawnej Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033 – edycja 2026, Priorytet 1: Rozwój instytucjonalny: stabilność i nowoczesność organizacji poradnictwa i poprawa jakości świadczenia usług. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju…