Aktywistka, w ramach swojej działalności w organizacji pozarządowej, chciała sprawdzić, jak miejskie schronisko, finansowane ze środków publicznych, opiekuje się zwierzętami. Polskie sądy uznały jednak, że dane z dokumentacji leczenia są objęte tajemnicą weterynaryjną. Przy naszym wsparciu sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka — bo bez dostępu do informacji nie ma realnej społecznej kontroli schronisk.…

Unia Europejska przyjęła dyrektywę antykorupcyjną, która ma ujednolicić przepisy karne i standardy przeciwdziałania korupcji we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa 2026/1021, opublikowana 11 maja 2026 r., obejmuje nie tylko nowe typy przestępstw i surowsze sankcje, ale także obowiązek budowy krajowych strategii antykorupcyjnych, ochrony sygnalistów i zwiększenia jawności życia publicznego. Nowe przepisy znacząco wpłyną także na polskie…

Latem 2025 roku wysłaliśmy wnioski o informację publiczną do 5480 instytucji realizujących zadania publiczne, pytając: czy korzystają ze sztucznej inteligencji, do czego ją wykorzystują i czy mają zasady regulujące używanie narzędzi AI przez pracowników. Odpowiedziało 74% podmiotów, ale samo badanie pokazało nie tylko rosnącą obecność AI w administracji – przede wszystkim ujawniło problem z przejrzystością…

  Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w…

Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my…

7 maja 2026 r. upłynął termin wdrożenia unijnej dyrektywy anty-SLAPP, a Polska nadal nie przyjęła przepisów, które realnie chroniłyby osoby uczestniczące w debacie publicznej. Dlatego wspólnie z innymi organizacjami apelujemy o pilne przyjęcie skutecznych regulacji. Dziś dziennikarze, aktywiści, organizacje społeczne i mieszkańcy angażujący się w sprawy publiczne wciąż pozostają bez odpowiednich gwarancji ochrony przed pozwami,…

W 2017 r. wprowadzono komputerowy system losowego przydziału spraw, który miał zagwarantować bezstronność i wyeliminować wpływ człowieka. Szybko jednak pojawiły się pytania: czy algorytm rzeczywiście jest neutralny i kto kontroluje jego działanie? Od lat próbujemy uzyskać dostęp do kodu źródłowego systemu – bezskutecznie. Dlatego sprawdzamy, kto go stworzył, na jakich zasadach działa i ile kosztował.…

Choć posiedzenia komisji rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, w praktyce dostęp do nich bywa bardzo ograniczony. Nasz monitoring zrealizowany na początku 2026 roku pokazuje, że tylko nieliczne samorządy zapewniają pełną przejrzystość poprzez transmisje i archiwizację nagrań (22 spośród 2400 przepytanych przez nas), mimo że to właśnie na komisjach zapadają kluczowe decyzje. Dlatego przygotowaliśmy…

Prezentujemy raport* będący efektem naszej wielomiesięcznej pracy, który pokazuje, jak w praktyce wygląda wpływanie na decyzje podejmowane w gminach i miastach – od planowania przestrzennego, przez inwestycje i zamówienia publiczne, po polityki lokalne i zarządzanie majątkiem publicznym. Pokazujemy w nim, że choć lobbing może być naturalnym elementem demokracji i sposobem prezentowania różnych interesów, na poziomie…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na majowe spotkania “Jawności w drodze” w Mszczonowie, Dubiecku i Korczynie. W zeszłym roku odwiedziliśmy niemal 40 miejscowości w całej Polsce, spotykając się z Wami, by porozmawiać o jawności (Z północy na południe, ze wschodu na zachód – Jawność w drodze 2025! – Sieć Obywatelska Watchdog). Było to możliwe dzięki…

28 kwietnia 2026 r., Koalicja Przeciwko SLAPP w Europie (CASE) ogłosiła “zwycięzców” piątej edycji Europejskiego Konkursu SLAPP. Celem konkursu jest zwrócenie uwagi na osoby i podmioty nadużywające prawa do uciszania krytyki oraz pokazanie, że taka strategia nie działa. Przyznano nagrody w następujących kategoriach: SLAPP Addict of the Year: Barabás Brothers, właściciele HELL ENERGY Ltd (Węgry)…

Sąd Najwyższy nie chciał ujawnić kalendarza swojej Pierwszej Prezes, uznając go za dokument wewnętrzny. Zaskarżyliśmy tę odpowiedź do sądu i wygraliśmy. WSA potwierdził, że kalendarz w części dotyczącej obowiązków służbowych to informacja publiczna, a „dokument wewnętrzny” nie może być pretekstem do ograniczania jawności. We wrześniu 2025 roku zawnioskowaliśmy do dostęp do kalendarza Pierwszej Prezesa Sądu…

Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje – pisaliśmy w Raporcie o stanie jawności w Polsce w 2025 roku, w którym przedstawiliśmy rekomendacje na 2026 rok wskazujące kierunek niezbędnych zmian. Przytaczamy je poniżej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  Realizacja rekomendacji…

Czy po zakończeniu śledztwa można jeszcze zajrzeć do akt sprawy? Nasz monitoring pokazuje, że w praktyce – coraz trudniej. Po zmianach przepisów z 2021 r. dostęp do akt postępowań przygotowawczych w dużej mierze zależy od uznania prokuratury, a brak spójnych danych uniemożliwia ocenę skali udostępniania dokumentów. Sprawdziliśmy, jak wygląda to w rzeczywistości i jakie ma…

Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności.  Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja…

Miesiąc po starcie serwisu kazdymusigdziespracowac.pl mamy już ponad 2000 zgłoszeń i pierwsze wnioski. Skala zatrudniania radnych w podmiotach zależnych od gmin okazuje się większa niż można było przypuszczać – a wraz z nią pojawiają się pytania o niezależność i konflikt interesów. 15 kwietnia o godzinie 19.00 zapraszamy na live’a na naszym Facebooku, w czasie którego…

  Planowanie przestrzenne rzadko trafia na pierwsze strony gazet. Dla wielu osób pozostaje abstrakcyjnym, technicznym zagadnieniem, którym zajmują się urzędnicy i urbaniści. Tymczasem – jak pokazuje rozmowa z urbanistką Bernadetą Janik – to właśnie planowanie przestrzenne w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda nasze najbliższe otoczenie i jak się w nim żyje. Tekst powstał…

Komisje rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, ale w praktyce dostęp do ich prac często pozostaje iluzoryczny. Przeprowadzony przez nas monitoring pokazuje, że pełną przejrzystość – z transmisjami i archiwizacją – zapewnia zaledwie ułamek samorządów. Tymczasem to właśnie na komisjach zapadają kluczowe ustalenia. (Nie)jawne komisje Formalnie posiedzenia komisji rad w jst są jawne, a…

Huczne obchody tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego przyciągnęły tłumy i największe gwiazdy. Gorzej z przejrzystością. KPRM nie była organizatorem, a pytane o szczegóły spółki Skarbu Państwa w większości milczą lub zasłaniają się tajemnicą. Kto faktycznie sfinansował to widowisko? Pod koniec kwietnia zeszłego roku w Warszawie świętowano obchody tysiąclecia koronacji Chrobrego. Donald Tusk, zapraszając na to wydarzenie,…

Opublikowany z kilkumiesięcznym opóźnieniem (pierwotnie był planowany na wrzesień 2025 r.) raport cząstkowy nr 2 Komisji ds. wyjaśnienia mechanizmów represji, zatytułowany „Represje zamiast dialogu. Jak państwo wykorzystywało prawo przeciw obywatelom”, stanowi wkład w dokumentowanie zjawiska nadużywania instrumentów prawnych przez państwo w latach 2015–2023. Opracowanie pokazuje to, co wcześniej pojawiło się w raportach przygotowanych przez dziennikarzy…

W 2025 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska podjęła szereg działań opiniodawczych mających na celu zapewnienie, że transformacja cyfrowa w Polsce i Unii Europejskiej będzie przebiegać z poszanowaniem praw podstawowych, jawności i odpowiedzialności władzy. Organizacja przedstawiła rekomendacje dotyczące zarówno strategicznych kierunków informatyzacji państwa, jak i szczegółowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji (AI). Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie…

  Przedstawiamy kolejny fragment Raportu o stanie jawności w Polsce — kolejnej odsłony opracowania poświęconego temu, jak w praktyce działa prawo do informacji publicznej i jakie bariery pojawiają się w dostępie do danych o funkcjonowaniu instytucji publicznych. W tej części skupiamy się na najważniejszych wątkach dotyczących jawności w Polsce w 2025 roku.  Cały raport jest…

Czy na komisję rady gminy można wejść bez zaproszenia? Czy trzeba podawać swoje dane i tłumaczyć cel obecności? W praktyce wciąż pojawiają się sytuacje, które pokazują, jak bardzo przepisy różnią się od rzeczywistości. Kiedy myślę o jawności działania samorządu, nie widzę wyłącznie sesji, głosowań i uchwał publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej. Widzę przede wszystkim proces…

Sądy administracyjne, orzekając w sprawach o dostęp do informacji publicznej, rzadko stwierdzają rażące naruszenie prawa, nawet jeśli wnioskodawca czeka na odpowiedź organu miesiącami. A jednak WSA w Lublinie, rozstrzygając kwestię bezczynności Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zdecydował się na taki krok.    W 2023 roku zapytaliśmy wszystkie Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych o wydatki na reklamę z wcześniejszego…

Rozpoczynamy realizację ogólnopolskiego projektu „Instytucje do podziału”, którego celem jest zbadanie, jak po wyborach zmieniają się kadry w instytucjach publicznych i spółkach Skarbu Państwa oraz czy procesy te są przejrzyste i oparte na kompetencjach. O projekcie W wielu instytucjach publicznych, szczególnie po wyborach,  dochodzi do licznych zmian kadrowych. Pojawiają się pytania, czy stanowiska są obsadzane…

24 marca opublikowaliśmy kolejny już raport o stanie jawności. To próba uporządkowania najważniejszych wydarzeń, które w minionym roku wpływały na praktyczne korzystanie z prawa do informacji. W kolejnych publikacjach będziemy przybliżać jego najważniejsze fragmenty i wnioski. Na początek sięgamy po kontekst międzynarodowy – pokazujemy, jak wyglądają globalne standardy jawności, jakie kierunki zmian są dziś wyznaczane…

Mieszkańcy najczęściej widzą tylko finał: sesję rady i głosowanie. Tymczasem prawdziwa debata o lokalnych sprawach toczy się wcześniej — na komisjach, które zbyt często pozostają poza realną społeczną kontrolą. Czy można je nagrywać, transmitować i kiedy naprawdę wolno wyłączyć jawność? Kiedy mówi się o jawności działania samorządu, najczęściej myślimy o dokumentach, wydatkach, czy o sesjach…

Sprawa zaczęła się od pytań o awans prokuratora, którego nazwisko pojawiło się w kontekście poważnych zaniedbań opisanych przez „Gazetę Wyborczą”. Dopiero wyrok WSA przesądził, że sam wniosek powinien zostać udostępniony jako informacja publiczna. Dlatego dwa lata temu zapytaliśmy Prokuraturę Krajową o wniosku o awans prokuratora Piotra Styczewskiego na zastępcę gdańskiego prokuratora regionalnego. W odpowiedzi na…

Organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka – ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Sieć Obywatelska Watchdog Polska oraz Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych – skierowały do Senatu RP petycję o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do dekryminalizacji zniesławienia. Treść petycji Międzynarodowe standardy ochrony praw człowieka jednoznacznie wskazują, że zniesławienie nie powinno podlegać odpowiedzialności karnej. W Polsce…

Rejestry wpłat i umów partii politycznych miały zwiększyć przejrzystość życia publicznego. W praktyce są niepełne, niespójne i trudne do analizy. Twórca serwisu „Jawne partie” opowiada, co naprawdę w nich widać – i czego wciąż nie wiemy.  Martyna Bójko: Skąd się wziął pomysł na serwis Jawne partie? Grzegorz Krakowiak: W dużym skrócie pomysł się wziął stąd,…

Czy można dowiedzieć się, jak działają zarządy okręgowe Polskiego Związku Łowieckiego i na co wydają pieniądze związane z gospodarką łowiecką? Postanowiliśmy to sprawdzić, wysyłając wnioski o informację do wszystkich 49 zarządów. Większość odmówiła odpowiedzi lub milczała – dopiero po ponad roku sporów i postępowań sądowych zaczęły pojawiać się pierwsze dokumenty. Czy Zarządy Okręgowe Polskiego Związku…

Czy Rada Miasta i jej komisja może odciąć obywateli od informacji, gdy mowa o publicznych pieniądzach? Zapowiedź przebiegu posiedzenia Komisji Rewizyjnej w Poznaniu budzi nie tylko kontrowersje, ale i poważne wątpliwości prawne. Kontrola wynagrodzeń poza kontrolą społeczną Zgodnie z planem, posiedzenie poznańskiej Komisji Rewizyjnej zaplanowane na 19 marca 2026 roku ma zostać podzielone na dwie…

Powszechnie przyjęło się uważać, że każdy musi gdzieś pracować, a doświadczenie zawodowe zdobyte w strukturach samorządowych może być atutem w pracy radnego. Jednak w zderzeniu z realiami lokalnej polityki, zasada ta często staje się fasadą dla zjawisk, które uderzają w same fundamenty demokracji. Pytanie o to, czy radny powinien być zatrudniony w spółce lub instytucji…

Zapraszamy do udziału w konkursie na wspieranie działań strażniczych w Polsce organizowanym przez Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców. Zgłoszenia należy przesyłać do 7 kwietnia 2026 r. do godziny 14:00.23 kwietnia do godz. 14:00. Watchdog jest partnerem merytorycznym konkursu. Konkurs ma na celu wsparcie osób, grup i organizacji prowadzących działania strażnicze – zarówno w ich…

Komisje rady gminy to miejsce, w którym często zapada „mięso” decyzji – zanim uchwały trafią na sesję. Teoretycznie każdy mieszkaniec może przyjść na posiedzenie komisji, ale w praktyce bywa to trudne: godziny w środku dnia, brak jasnych informacji o terminach, a czasem także opór wobec obecności mieszkańców i nagrywania. Szymon Osowski (Sieć Obywatelska Watchdog Polska)…

Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym. 3 dni przed pierwszą turą wyborów prezydencki w 2025 roku Wirtualna Polska opisała sprawę politycznych reklam na anonimowych profilach na FB: „Wiesz Jak Nie Jest” i „Stół Dorosłych”. Na ich promocję wydano 420 tys. zł, a NASK alarmował, że finansowanie mogło pochodzić…

  Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym. Po sprawie spotkań Prezydenta Karola Nawrockiego z biznesmenem Rafałem Brzoską sąd stawia jasną granicę: najpierw organ ma jednoznacznie powiedzieć, czy doszło do oficjalnego spotkania, a jeśli tak, informacje o nim (także o prezentach) powinny być jawne. 2 września 2025 roku „Gazeta…

Zapraszamy na kolejne spotkanie online – „Jawne komisje – dlaczego mamy prawo wiedzieć, co dzieje się na komisjach?”. Widzimy się 3 marca w godzinach 19:30–20:30! Obowiązuje rejestracja. Po ostatnim webinarze, dotyczącym działań samorządu, pojawiło się wiele pytań o jawność komisji, w tym o nagrywanie i transmitowanie ich przebiegu. W związku z tym zapraszamy na kolejny…

Codziennie zadajemy rządzącym pytania, udzielamy porad prawnych, szkolimy, chodzimy do sądu. A to wszystko dzięki Wam. Ponad 50 % naszego budżetu stanowi Wasze wsparcie, w tym ponad 40 % pochodzi z 1,5 % podatku.  W zeszłym roku, wypełniając PIT, przekazaliście nam 1 407 087 zł. Otrzymaliśmy wpłaty od 5,5 tysiąca osób z całej Polski (przelewy…

Trzy* miesiące. Dokładnie tyle czasu pozostało polskiemu rządowi na wdrożenie unijnej dyrektywy anty-SLAPP i uchwalenie prawa, które realnie ochroni dziennikarzy, aktywistów i obywateli przed uciążliwymi powództwami sądowymi służącymi wyłącznie zastraszaniu i nękaniu. Tymczasem projekt ustawy wciąż nie trafił do Sejmu, a jego ostateczny kształt pozostaje nieznany. Jako organizacje społeczne tworzące polską grupę anty-SLAPP – od…

7 lat, kilka wyroków i dwa podejścia do „zawieszenia” wniosku – a wszystko po to, by dowiedzieć się, ile Polska Fundacja Narodowa zapłaciła agencji PR za promowanie swoich działań. Sądy konsekwentnie wskazywały, że Fundacja podlega u.d.i.p., a tajemnica przedsiębiorcy nie może być zasłoną bez konkretnego uzasadnienia. Kiedy w 2018 roku w mediach pojawiała się informacja,…

Zanonimizowane postanowienie o umorzeniu śledztwa. Analiza ta osadzona jest w bezprecedensowym kontekście wczesnej fazy pandemii COVID-19, na przełomie marca i kwietnia 2020 roku. Był to czas ogromnej presji na instytucje państwowe, globalnego niedoboru środków medycznych oraz obowiązywania ram prawnych. Kontekst ten jest kluczowy dla zrozumienia zarówno motywacji rządu, jak i dla oceny, czy kryzys nie…

Wspólnie z ARTICLE 19 i Helsińską Fundacją Praw Człowieka w ramach konsultacji przekazaliśmy nasze stanowisko dotyczące projektu zmiany art. 196 Kodeksu karnego. Nasze stanowisko Uważamy, że proponowana nowelizacja – polegająca jedynie na usunięciu kary pozbawienia wolności – nie rozwiązuje podstawowego problemu, jakim jest sama penalizacja tzw. obrazy uczuć religijnych. Choć Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje na wyrok…

Nowy raport Koalicji Przeciwko SLAPP-om w Europie (Coalition Against SLAPPs in Europe – CASE) oraz Fundacji Daphne Caruany Galizii wskazuje, że liczba SLAPP-ów – strategicznych pozwów przeciwko udziałowi społecznemu – nadal rośnie w całej Europie, mimo wejścia w życie w maju 2024 r. nowej unijnej ustawy anty-SLAPP. Państwa członkowskie mają obowiązek wdrożyć ją do prawa…

Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie, podczas którego porozmawiamy o najważniejszych kwestiach związanych z prawami mieszkańców w samorządzie oraz o tym, jak jawnie powinien działać samorząd. Omówimy planowane zmiany dotyczące funkcjonowania samorządów oraz to, co najistotniejszego wydarzyło się ostatnio w obszarze jawności. Wiemy też, że media społecznościowe władzy oraz gazety wydawane przez samorządy są codziennym problemem dla…

Wraz z innymi organizacjami społecznymi złożyliśmy uwagi do projektu ustawy wdrażającej Europejski akt o wolności mediów (EMFA). Mimo uwzględnienia części wcześniejszych postulatów, dokument w wielu kluczowych obszarach nie realizuje standardów wynikających z prawa unijnego. Projekt koncentruje się głównie na obecnym modelu funkcjonowania mediów publicznych, pomijając potrzebę ich głębokiej modernizacji, wzmocnienia misji publicznej oraz realnych gwarancji…

Opieka nad bezdomnymi zwierzętami to nie tylko kwestia empatii — to także zadanie publiczne, które powinno być przejrzyście realizowane i kontrolowane przez obywateli. Dzięki prawu do informacji każdy z nas może sprawdzić, jak gminy i instytucje realizują swoje obowiązki wobec zwierząt: jakie programy są prowadzone, na co wydawane są środki publiczne, jakie umowy podpisano ze…

Zapraszamy na warsztat realizowany w ramach projektu Lokalne wpływy, wspólna kontrola organizowanego przez Sieć Obywatelska Watchdog Polska W trakcie spotkań chcemy porozmawiać o tym: ● na co my, jako mieszkańcy, mamy wpływ; ● kto formalnie podejmuje decyzje i jaka jest ich ścieżka; ● jak funkcjonują władze gminy; ● czy i jakie są dobre praktyki w…

Przed drugą turą wyborów prezydenckich zapytaliśmy Uniwersytet Gdański o recenzje pracy doktorskiej Karola Nawrockiego. Wcześniej z takim wnioskiem wystąpił dr Piotr Cybula i recenzje zostały mu udostępnione w trybie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Chcieliśmy sprawdzić, czy uda nam się pozyskać te dokumenty, korzystając z mniej formalnej ścieżki, jaką przewiduje prawo do informacji.…

„Prawa są do używania” to praktyczny i przystępny poradnik dla osób, które chcą mieć realny wpływ na decyzje podejmowane w swojej gminie. Publikacja pokazuje, jak w praktyce korzystać z praw przysługujących mieszkankom i mieszkańcom – od dostępu do informacji publicznej, przez składanie wniosków, petycji i skarg, aż po udział w konsultacjach społecznych, inicjatywach lokalnych, budżecie…

W 2025 roku przygotowaliśmy i złożyliśmy 17 opinii przyjaciela sądu (amicus curiae). To narzędzie, które pozwala organizacjom społecznym zabrać głos w postępowaniach, w których nie są stroną, ale mają wiedzę, doświadczenie lub działają w interesie publicznym. Od kilku lat wspieramy osoby mierzące się z postępowaniami typu SLAPP (strategiczne pozwy/postępowania przeciwko partycypacji publicznej) oraz uważnie obserwujemy…