Adwokat może zostać sędzią, prokurator notariuszem, a radca prawny wrócić do adwokatury. Przepisy na to pozwalają. Pytanie brzmi, jak często ktoś faktycznie z tej możliwości korzysta. Zebraliśmy dane z siedmiu instytucji i samorządów zawodowych za lata 2020–2025, uzupełniając je o wywiady z prawnikami, którzy taką zmianę przeszli. Obraz, który się wyłania, jest wyraźny: zawody prawnicze rekrutują przede wszystkim z własnych szeregów, a fale nominacji rozkładają się w czasie bardzo nierówno i zbiegają ze zmianami instytucjonalnymi ostatnich lat.

W latach 2020–2025 Prezydent powołał 2387 sędziów sądów powszechnych. Wcześniejszy zawód udało się ustalić w 1068 przypadkach i rozkład nie zostawia wątpliwości: 714 osób przyszło ze stanowiska asesora sądowego. Adwokatów było 209, radców prawnych 103, prokuratorów 32, notariuszy sześcioro. Komorników — ani jednego.

W prokuraturze ścieżka jest jeszcze węższa. Asesorzy prokuratorscy stanowili od 94 do 98 procent nominacji w każdym roku badanego okresu. Skok z 2024 r., kiedy liczba nominacji wzrosła ze 129 do 205, to przede wszystkim dojrzewający rocznik asesorski, a nie otwarcie się prokuratury na prawników z zewnątrz.

Nierówno rozłożone są też same fale nominacji. Na lata 2021–2022 przypadło 52 procent wszystkich powołań sędziowskich z sześciu lat, a rok 2020 odpowiada za jedną trzecią wpisów na listę radców prawnych dokonanych na podstawie wcześniejszego doświadczenia zawodowego.

Analizowane dane zebraliśmy w monitoringu: siedem wniosków o informację publiczną wysłanych 29 czerwca 2026 r. do samorządów zawodowych, Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Krajowej i KRS, uzupełnionych o trzy wywiady z prawnikami, którzy zmienili profesję. Krajowa Rada Komornicza odpowiedziała, że danych o wcześniejszej karierze komorników w ogóle nie gromadzi.

Raport Ścieżki kariery w zawodach prawniczych — Marzena Błaszczyk, Michał Zemełka.