Komisja Europejska udostępniła nam umowę dotyczącą zakupu szczepionek przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech. Część dokumentu nadal pozostaje utajniona – m.in. informacje o cenach, rozliczeniach i odpowiedzialności producenta. Publikujemy umowę i analizujemy, czy odwołać się od decyzji Komisji.
W 2020 pierwszy raz zapytaliśmy o umowę na zakup szczepionek w trakcie pandemii koronawirusa. KPRM odpisała wówczas, że nie jest stroną ww. umów i tym samym nie posiada wnioskowanych informacji. Pytanie ponowiliśmy też na początku 2021 r. – KPRM zasugerował wtedy wysłanie pytania do Ministerstwa Zdrowia.
W lutym 2021 r. Ministerstwo Zdrowia potwierdziło, że dysponuje treścią umowy zawartej między Komisją Europejską a koncernem Pfizer dotyczącej zakupu szczepionek przeciw COVID-19. W kolejnym piśmie odmówiło udostępnienia jej skanu, wskazując:
Przyczyną braku możliwości udzielenia informacji zawartych we wniosku jest konieczność zastosowania odrębnego trybu postępowania […],zwanego dalej „rozporządzeniem 1049/2001”. Dokumentacja, której dotyczy wniosek, w świetle przepisu art. 9 rozporządzenia 1049/2001, posiada charakter sensytywny, zatem możliwość udzielenia informacji, oraz ich zakres, jest warunkowany uprzednią konsultacją z instytucją wytwarzającą tę dokumentację – w tym przypadku z Komisją Europejską.
Ministerstwo powołało się na stanowisko Komisji, zgodnie z którym publikacja umowy mogłaby naruszyć interesy handlowe przedsiębiorstwa, ochronę procesu decyzyjnego oraz prywatność osób, a także zaszkodzić trwającym postępowaniom dotyczącym zakupu szczepionek. Jako dodatkową podstawę odmowy wskazano przepisy krajowe chroniące informacje niejawne i tajemnicę przedsiębiorcy. Umowa zawierała bowiem klauzule poufności oraz informacje dotyczące m.in. własności intelektualnej, know-how, warunków biznesowych i finansowych.
W kwietniu 2022 roku polski rząd poinformował Komisję Europejską i Pfizera, że powołuje się na siłę wyższą oraz przestaje przyjmować kolejne dostawy i dokonywać za nie płatności. Decyzję podjęto w sytuacji, gdy zapotrzebowanie na szczepionki gwałtownie spadło. We wrześniu 2023 roku koncern Pfizer wniósł pozew przeciwko Polsce do sądu I instancji w Brukseli.
Na początku kwietnia 2026 roku wróciliśmy do tematu w związku z wyrokiem w sporze Polski z Pfizer Export. Sąd pierwszej instancji w Brukseli zasądził od Polski żądaną przez spółkę kwotę wraz z odsetkami, a także orzekł o obowiązku odbioru około 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19. Ministerstwo zapowiedziało odwołanie, wskazując jednocześnie, że wyrok wymaga analizy m.in. pod kątem rozliczeń finansowych oraz sposobu realizacji ewentualnych dostaw. Skierowaliśmy wtedy wniosek do Komisji Europejskiej z prośbą o przesłanie:
– umowy zakupu z wyprzedzeniem (Advance Purchase Agreement, APA) zawartej pomiędzy Komisją Europejską a Pfizer/BioNTech, dotyczącej zakupu szczepionek przeciwko COVID-19;
– wszelkich załączników, zmian, aneksów lub uzupełnień do tej umowy;
– wszelkich dokumentów zawierających ostatecznie uzgodnione warunki zakupu, w tym postanowienia dotyczące odpowiedzialności.
29.07.2026 r. otrzymaliśmy odpowiedź z załączoną umową. Część informacji została zaanonimizowana. Komisja Europejska w załączonym piśmie ogólnie wyjaśniła, że odpowiedź została opóźniona, ponieważ zakres możliwego ujawnienia umowy Pfizer/BioNTech był przedmiotem postępowania przed Sądem Unii Europejskiej. Po wydaniu wyroku Komisja musiała podjąć decyzję określającą, które fragmenty umowy mogą zostać udostępnione, a które należy nadal utajnić. Komisja nie podała jednak daty zakończenia swojej analizy ani szczegółowego wyjaśnienia zwłoki w odpowiedzi.
W piśmie wyjaśniono także, że część informacji została ukryta ze względu na ochronę danych osobowych – chodzi o nazwiska przedstawicieli firm i KE, którzy zawarli umowę. Utajniono też informacje związane z tajemnicą przedsiębiorstwa Pfizer/BioNTech, w tym warunki finansowe, dane o podwykonawcach, miejscach produkcji czy szczegółach technologicznych. Komisja uznała, że ujawnienie szczegółów dotyczących cen, zasad rozliczeń i ryzyka finansowego mogłoby osłabić pozycję negocjacyjną przedsiębiorstwa oraz ujawnić konkurentom jego strategię cenową. Częściowo utajniono również postanowienia dotyczące odpowiedzialności producenta.
Komisja stwierdziła, że pełne ujawnienie umowy naruszałoby interesy handlowe przedsiębiorstwa. Uznała również, że w tej sprawie nie wykazano nadrzędnego interesu publicznego, który uzasadniałby ujawnienie wszystkich informacji. W ciągu 15 dni możemy odwołać się od tej decyzji i próbować taki interes uzasadnić.
Umowę publikujemy poniżej.
Komentarze