Wydatkowanie środków publicznych na funkcjonowanie biur poselskich stanowi jeden z tematów, który co jakiś czas budzi zainteresowanie mediów, a niekiedy także kontrowersje. Każdemu posłowi i każdej posłance przysługuje miesięczny ryczałt na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem biura poselskiego, przekazywany z góry do piątego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy biura. Kwota tego ryczałtu wynosi obecnie 22 200,00 zł.
Zasady gospodarowania tymi środkami określa Zarządzenie nr 8 Marszałka Sejmu z dnia 25 września 2001 r. w sprawie warunków organizacyjno-technicznych tworzenia, funkcjonowania i znoszenia biur poselskich. Ryczałt z założenia przeznaczony jest na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem mandatu w terenie — w tym na wynagrodzenia pracowników, czynsz, ekspertyzy czy podróże służbowe.
Co wiadomo o tych wydatkach?
Na stronach Sejmu RP publicznie dostępne są zagregowane sprawozdania roczne, sporządzane według wzoru określonego w Załączniku nr 3 do Zarządzenia nr 8.
Szczegółowe zestawienia ewidencji dokumentów finansowych, sporządzane według wzoru określonego w Załączniku nr 2 do Zarządzenia nr 8, precyzyjnie obrazują strukturę wydatków i wskazują konkretnych kontrahentów. Dokumenty te pozostają jednak w biurach poselskich.
Czy prawo do informacji obejmuje posłów i czy muszą udostępniać na wniosek zestawienie wydatków?
Sądowy spór o jawność wydatków poselskich to historia, która pokazuje, jak orzecznictwo sądów administracyjnych ogranicza jawność. W uzasadnieniu postanowienia z 7 września 2011 r. WSA w Rzeszowie ( II SAB/Rz 58/11), wskazał, że posłowie na Sejm RP są przedstawicielami Narodu i nie wykonują zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jako „inny podmiot wykonujący zadania publiczne”. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 6 grudnia 2012 r. ( I OSK 2843/12), rozpatrując skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2012 r. ( IV SAB/Gl 96/12).
NSA ostatecznie zablokował możliwość kierowania wniosków o informację do posłów, podsumowując swoje stanowisko następująco: „W związku z powyższym należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż poseł na Sejm RP nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia tego przepisu oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP są nieusprawiedliwione”.
Taka interpretacja jest błędna. Prawo do informacji określone w Konstytucji RP obejmuje informację o działalności osób pełniących funkcje publiczne. Status posła jako osoby pełniącej funkcję publiczną nie budzi najmniejszych wątpliwości. Blokowanie dostępu do informacji na poziomie biur poselskich prowadzi do sytuacji, w której nie mamy pełnej wiedzy o tym, jak wydatkowane są środki publiczne przeznaczone na funkcjonowanie biur poselskich.
Dlatego wystąpiliśmy do posłów i posłanek o dobrowolne ujawnienie szczegółów wydatków, które zamierzamy opublikować. Dodatkowo, co wydaje się najprostszym rozwiązaniem systemowym, zaapelowaliśmy do Marszałka Sejmu RP o zmianę przepisów i zobowiązanie parlamentarzystów do przekazywania do Kancelarii Sejmu szczegółowych zestawień wydatków, które i tak są prowadzone i pozostają w ich posiadaniu. W piśmie do Marszałka wskazaliśmy również, że szczegółowe rozliczenia powinny być publikowane na stronach Sejmu RP.
Komentarze