Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na majowe spotkania “Jawności w drodze” w Mszczonowie, Dubiecku i Korczynie. W zeszłym roku odwiedziliśmy niemal 40 miejscowości w całej Polsce, spotykając się z Wami, by porozmawiać o jawności (Z północy na południe, ze wschodu na zachód – Jawność w drodze 2025! – Sieć Obywatelska Watchdog). Było to możliwe dzięki…
28 kwietnia 2026 r., Koalicja Przeciwko SLAPP w Europie (CASE) ogłosiła “zwycięzców” piątej edycji Europejskiego Konkursu SLAPP. Celem konkursu jest zwrócenie uwagi na osoby i podmioty nadużywające prawa do uciszania krytyki oraz pokazanie, że taka strategia nie działa. Przyznano nagrody w następujących kategoriach: SLAPP Addict of the Year: Barabás Brothers, właściciele HELL ENERGY Ltd (Węgry)…
Sąd Najwyższy nie chciał ujawnić kalendarza swojej Pierwszej Prezes, uznając go za dokument wewnętrzny. Zaskarżyliśmy tę odpowiedź do sądu i wygraliśmy. WSA potwierdził, że kalendarz w części dotyczącej obowiązków służbowych to informacja publiczna, a „dokument wewnętrzny” nie może być pretekstem do ograniczania jawności. We wrześniu 2025 roku zawnioskowaliśmy do dostęp do kalendarza Pierwszej Prezesa Sądu…
Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje – pisaliśmy w Raporcie o stanie jawności w Polsce w 2025 roku, w którym przedstawiliśmy rekomendacje na 2026 rok wskazujące kierunek niezbędnych zmian. Przytaczamy je poniżej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem. Realizacja rekomendacji…
Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na otwarte spotkanie w ramach cyklu „Jawność w drodze”. To okazja, żeby porozmawiać o tym, co naprawdę wpływa na nasze codzienne życie – decyzjach władz lokalnych, dostępie do informacji i możliwościach działania mieszkańców. „Jawność w drodze” to seria bezpłatnych, otwartych spotkań organizowanych w różnych miejscowościach w Polsce, podczas których rozmawiamy…
Czy Centralny Rejestr Umów rzeczywiście zwiększy przejrzystość życia publicznego? Jakie zagrożenia wiążą się z jego wdrożeniem i gdzie pojawiają się próby ograniczania jawności? Zapraszamy do obejrzenia webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, podczas którego Marzena Błaszczyk i Szymon Osowski wyjaśniają zasady działania Centralnego Rejestru Umów. Centralny Rejestr Umów to rozwiązanie startujące 1 lipca 2026 roku, które…
Czy po zakończeniu śledztwa można jeszcze zajrzeć do akt sprawy? Nasz monitoring pokazuje, że w praktyce – coraz trudniej. Po zmianach przepisów z 2021 r. dostęp do akt postępowań przygotowawczych w dużej mierze zależy od uznania prokuratury, a brak spójnych danych uniemożliwia ocenę skali udostępniania dokumentów. Sprawdziliśmy, jak wygląda to w rzeczywistości i jakie ma…
Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na spotkanie „Jawność w drodze” w Mszczonowie, które odbędzie się 5 maja o godz. 18:00 w Mszczonowskim Ośrodku Kultury. Wstęp wolny! Zastanawiasz się: jak skutecznie patrzeć władzy na ręce? jakie masz prawa w kontakcie z urzędem? czy mieszkańcy naprawdę mają wpływ na decyzje – np. budowę spalarni odpadów? To spotkanie…
Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem. mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja…
Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na spotkanie “Jawność w drodze” w gminie Dubiecko, które odbędzie się 6 maja. Co na spotkaniu? Podzielimy się z Wami naszą wiedzą, doświadczeniami i opowiemy, jak można działać na rzecz zmiany oraz przeciwdziałać naruszeniom prawa. Nie zapomnimy również o kontekście przysługujących nam wszystkim praw i jak je egzekwować, a także…
Prezentujemy wyniki monitoringu stosowania testu niezależności i bezstronności sędziego. Choć miał on być narzędziem ochrony prawa do rzetelnego procesu, w praktyce rzadko prowadzi do uwzględnienia wniosków, a większość spraw kończy się na etapie formalnym. Standard niezależnego i bezstronnego sądu jako punkt wyjścia Punktem odniesienia dla „testu niezależności i bezstronności” jest europejski standard prawa do rzetelnego…
Miesiąc po starcie serwisu kazdymusigdziespracowac.pl mamy już ponad 2000 zgłoszeń i pierwsze wnioski. Skala zatrudniania radnych w podmiotach zależnych od gmin okazuje się większa niż można było przypuszczać – a wraz z nią pojawiają się pytania o niezależność i konflikt interesów. 15 kwietnia o godzinie 19.00 zapraszamy na live’a na naszym Facebooku, w czasie którego…
Przedstawiamy kolejną część raportu o stanie jawności – tym razem przyglądamy się mediom. Sprawdzamy, jak brak wdrożenia unijnych regulacji, kontrowersje wokół mediów publicznych i opóźnione reformy wpływają na przejrzystość informacji w przestrzeni cyfrowej i medialnej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem. Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.…
Planowanie przestrzenne rzadko trafia na pierwsze strony gazet. Dla wielu osób pozostaje abstrakcyjnym, technicznym zagadnieniem, którym zajmują się urzędnicy i urbaniści. Tymczasem – jak pokazuje rozmowa z urbanistką Bernadetą Janik – to właśnie planowanie przestrzenne w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda nasze najbliższe otoczenie i jak się w nim żyje. Tekst powstał…
Komisje rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, ale w praktyce dostęp do ich prac często pozostaje iluzoryczny. Przeprowadzony przez nas monitoring pokazuje, że pełną przejrzystość – z transmisjami i archiwizacją – zapewnia zaledwie ułamek samorządów. Tymczasem to właśnie na komisjach zapadają kluczowe ustalenia. (Nie)jawne komisje Formalnie posiedzenia komisji rad w jst są jawne, a…
Czy Centralny Rejestr Umów rzeczywiście zwiększy przejrzystość wydatkowania środków publicznych? Co będzie publikowane w CRU, a jakich informacji w nim zabraknie? Porozmawiamy o tym już 21 kwietnia o godz. 20:00 podczas webinarium Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. Już 1 lipca w życie wejdzie Centralny Rejestr Umów (CRU), jedno z kluczowych narzędzi zwiększania przejrzystości wydatkowania środków publicznych.…
Huczne obchody tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego przyciągnęły tłumy i największe gwiazdy. Gorzej z przejrzystością. KPRM nie była organizatorem, a pytane o szczegóły spółki Skarbu Państwa w większości milczą lub zasłaniają się tajemnicą. Kto faktycznie sfinansował to widowisko? Pod koniec kwietnia zeszłego roku w Warszawie świętowano obchody tysiąclecia koronacji Chrobrego. Donald Tusk, zapraszając na to wydarzenie,…
Opublikowany z kilkumiesięcznym opóźnieniem (pierwotnie był planowany na wrzesień 2025 r.) raport cząstkowy nr 2 Komisji ds. wyjaśnienia mechanizmów represji, zatytułowany „Represje zamiast dialogu. Jak państwo wykorzystywało prawo przeciw obywatelom”, stanowi wkład w dokumentowanie zjawiska nadużywania instrumentów prawnych przez państwo w latach 2015–2023. Opracowanie pokazuje to, co wcześniej pojawiło się w raportach przygotowanych przez dziennikarzy…
W 2025 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska podjęła szereg działań opiniodawczych mających na celu zapewnienie, że transformacja cyfrowa w Polsce i Unii Europejskiej będzie przebiegać z poszanowaniem praw podstawowych, jawności i odpowiedzialności władzy. Organizacja przedstawiła rekomendacje dotyczące zarówno strategicznych kierunków informatyzacji państwa, jak i szczegółowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji (AI). Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie…
Przedstawiamy kolejny fragment Raportu o stanie jawności w Polsce — kolejnej odsłony opracowania poświęconego temu, jak w praktyce działa prawo do informacji publicznej i jakie bariery pojawiają się w dostępie do danych o funkcjonowaniu instytucji publicznych. W tej części skupiamy się na najważniejszych wątkach dotyczących jawności w Polsce w 2025 roku. Cały raport jest…
Czy na komisję rady gminy można wejść bez zaproszenia? Czy trzeba podawać swoje dane i tłumaczyć cel obecności? W praktyce wciąż pojawiają się sytuacje, które pokazują, jak bardzo przepisy różnią się od rzeczywistości. Kiedy myślę o jawności działania samorządu, nie widzę wyłącznie sesji, głosowań i uchwał publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej. Widzę przede wszystkim proces…
Sądy administracyjne, orzekając w sprawach o dostęp do informacji publicznej, rzadko stwierdzają rażące naruszenie prawa, nawet jeśli wnioskodawca czeka na odpowiedź organu miesiącami. A jednak WSA w Lublinie, rozstrzygając kwestię bezczynności Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zdecydował się na taki krok. W 2023 roku zapytaliśmy wszystkie Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych o wydatki na reklamę z wcześniejszego…
Rozpoczynamy realizację ogólnopolskiego projektu „Instytucje do podziału”, którego celem jest zbadanie, jak po wyborach zmieniają się kadry w instytucjach publicznych i spółkach Skarbu Państwa oraz czy procesy te są przejrzyste i oparte na kompetencjach. O projekcie W wielu instytucjach publicznych, szczególnie po wyborach, dochodzi do licznych zmian kadrowych. Pojawiają się pytania, czy stanowiska są obsadzane…
24 marca opublikowaliśmy kolejny już raport o stanie jawności. To próba uporządkowania najważniejszych wydarzeń, które w minionym roku wpływały na praktyczne korzystanie z prawa do informacji. W kolejnych publikacjach będziemy przybliżać jego najważniejsze fragmenty i wnioski. Na początek sięgamy po kontekst międzynarodowy – pokazujemy, jak wyglądają globalne standardy jawności, jakie kierunki zmian są dziś wyznaczane…
Mieszkańcy najczęściej widzą tylko finał: sesję rady i głosowanie. Tymczasem prawdziwa debata o lokalnych sprawach toczy się wcześniej — na komisjach, które zbyt często pozostają poza realną społeczną kontrolą. Czy można je nagrywać, transmitować i kiedy naprawdę wolno wyłączyć jawność? Kiedy mówi się o jawności działania samorządu, najczęściej myślimy o dokumentach, wydatkach, czy o sesjach…
Sprawa zaczęła się od pytań o awans prokuratora, którego nazwisko pojawiło się w kontekście poważnych zaniedbań opisanych przez „Gazetę Wyborczą”. Dopiero wyrok WSA przesądził, że sam wniosek powinien zostać udostępniony jako informacja publiczna. Dlatego dwa lata temu zapytaliśmy Prokuraturę Krajową o wniosku o awans prokuratora Piotra Styczewskiego na zastępcę gdańskiego prokuratora regionalnego. W odpowiedzi na…
Organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka – ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Sieć Obywatelska Watchdog Polska oraz Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych – skierowały do Senatu RP petycję o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do dekryminalizacji zniesławienia. Treść petycji Międzynarodowe standardy ochrony praw człowieka jednoznacznie wskazują, że zniesławienie nie powinno podlegać odpowiedzialności karnej. W Polsce…
Od początku marca na stronie RCL publikowane są dokumenty z uwagami dotyczącymi Centralnego Rejestru Umów, które wpłynęły do Ministerstwa Finansów i Gospodarki w ramach konsultacji, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania projektu rozporządzenia o CRU. Choć co do zasady idea rejestru nie jest kwestionowana, większość opinii podkreśla, że projekt rozporządzenia w obecnym kształcie wymaga istotnych zmian, aby…
Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje. Z jednej strony obserwowaliśmy ważne rozstrzygnięcia sądowe, interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich oraz powrót do części istotnych reform legislacyjnych, takich jak Centralny Rejestr Umów. Z drugiej strony utrzymały się fundamentalne problemy: brak ratyfikacji Konwencji z Tromsø,…
Rejestry wpłat i umów partii politycznych miały zwiększyć przejrzystość życia publicznego. W praktyce są niepełne, niespójne i trudne do analizy. Twórca serwisu „Jawne partie” opowiada, co naprawdę w nich widać – i czego wciąż nie wiemy. Martyna Bójko: Skąd się wziął pomysł na serwis Jawne partie? Grzegorz Krakowiak: W dużym skrócie pomysł się wziął stąd,…
