Od ponad 30 lat opisuję problemy ludzi i ujawniam nieprawidłowości na styku polityki, samorządu i biznesu. Dlatego wiem, że prawo do informacji publicznej jest jedną z podstaw funkcjonowania demokracji. Sprawa jest prosta: jawność działań publicznych utrudnia prowadzenie szemranych interesów. Może nie wszyscy pamiętają, jak wyglądał początek lat 90. Przejmowanie zakładów za bezcen, wszechobecny nepotyzm, kolesiostwo…

Jak przebiegały obrady komisji gminy? Na jakiej podstawie zdecydowano o wycince drzew? Jak wydawane są publiczne pieniądze? Dostęp do informacji pozwala nam sprawdzać decyzje władz, uczestniczyć w debacie i wpływać na sprawy naszego otoczenia. Obchodzony 28 września Międzynarodowy Dzień Prawa do Informacji przypomina o znaczeniu tej możliwości — oraz o ludziach, którzy zabiegają o jawność.…

Ile gmina zapłaciła za festyn, kto dostał kontrakt na odśnieżanie, ile zarabia dyrektor szpitala powiatowego? Na każde z tych pytań urząd musi odpowiedzieć każdemu, kto zapyta. Nie trzeba formularza, podpisu ani tłumaczenia, po co ci ta wiedza. Wystarczy jeden mail, a jeśli urząd go zignoruje, może skończyć się sprawą w sądzie. Zapraszamy na drugi artykuł…

Czy analiza przygotowana przez organizację branżową przestaje podlegać prawu do informacji tylko dlatego, że nie zamówił jej urząd i została przekazana „na użytek wewnętrzny”? Przypadek raportu o rynku pelletu pokazuje problem znacznie szerszy niż ceny jednego paliwa. Pod koniec maja 2026 r. zwróciłem się do Ministerstwa Energii o informacje dotyczące analiz i prognoz cen pelletu…

25 lat temu w Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International, najpopularniejszym mierniku stanu odporności państw na występowanie zjawisk korupcyjnych – Polska otrzymała 4,1 punktu w skali od 0 do 10. W ostatnim Indeksie ogłoszonym pod koniec lutego 2026 roku (czyli praktycznie za rok 2025) – 53 punkty w zmienionej skali od 0 do 100 punktów. Postęp…

Ustawa o dostępie do informacji publicznej skończyła 25 lat. To prawo, z którego wciąż korzysta niewielu — nie dlatego, że jest trudne, ale dlatego, że wiele osób nie wie, jak zacząć.  Dlatego organizujemy Tydzień Prawa do Informacji, w ramach którego członkowie i członkinie Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska organizują w swoich miejscowościach bezpłatne szkolenia. Sprawdź, gdzie…

Na stronie fedrowanie.siecobywatelska.pl publikujemy wnioski o udostępnienie informacji publicznej wysyłane do instytucji oraz otrzymane od nich odpowiedzi. Dane w serwisie są uporządkowane w monitoringi i sprawy: monitoring to całe badanie, w ramach którego wysyłamy taki sam lub podobny wniosek do wielu instytucji, np. „Ile zarabiają lekarze?” albo „Opieka nad zwierzętami bezdomnymi”; sprawa to korespondencja z…

Samorząd może wydawać gazetę, bo prawo prasowe z 1984 roku mu tego nie zabrania. Kłopot w tym, że bardzo często robi z niej tubę dla wójta czy burmistrza, a przy okazji wypycha z rynku niezależnych wydawców. Zapis, który miał to uporządkować, wypadł z projektu ustawy medialnej, a sam projekt stanął. Podczas webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog…

  Można powiedzieć, że jestem praktykiem korzystania z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wysyłam kilkadziesiąt wniosków rocznie, a zebrane informacje wykorzystuję w codziennej pracy w Fundacji Wolności – organizacji, która patrzy na ręce władzom samorządowym. Co więcej, jesteśmy wydawcą tytułu prasowego „Jawny Lublin”, którego istotą jest udostępnianie czytelnikom i czytelniczkom informacji, zwłaszcza tych trudno…

Jeden z łódzkich radnych osiedlowych poprosił Prezydenta Łodzi o protokoły z posiedzeń rady, w której zasiada. Urząd najpierw odesłał go do siedziby rady, a przed sądem dodał, że skoro był na posiedzeniach, to informację już ma. Przystąpiliśmy do sprawy. Tym bardziej, że gdy o te same protokoły poprosiliśmy sami, dostaliśmy je bez problemu. Radny złożył…

25 lat temu uchwalono ustawę o dostępie do informacji publicznej. Po ćwierćwieczu można już zdecydowanie odpowiedzieć na pytanie, czy spełniła swoją rolę. Moja odpowiedź brzmi – tak, ustawa się udała. Nie oznacza to, że dostęp do informacji publicznej w Polsce działa idealnie. Nie działa. Nadal zdarzają się wnioski pozostawiane bez odpowiedzi, próby przeciągania postępowań, nieuzasadnione…

Czy urząd gminy powinien wydawać własną gazetę? Gdzie kończy się informowanie mieszkańców, a zaczyna promocja władz za publiczne pieniądze? 8 września zapraszamy na bezpłatny webinar o mediach wydawanych przez samorządy. W Watchdog Polska zajmujemy się tym tematem od lat. Monitorowaliśmy gazety i portale prowadzone przez samorządy, liczyliśmy, ile publicznych pieniędzy idzie na ich wydawanie, i…

Minęło 25 lat, odkąd dowiedziałam się, że mam jakieś prawa. Jako studentka zaczęłam pracować w instytucji publicznej. Od środka widziałam, jak rządzący wydzierali sobie w niej stanowiska. Ktoś z kadr pytał – jak to jest, że członka zarządu nigdy nie ma w pracy, a pensja na koniec miesiąca jest wysyłana na konto? Administracja tej instytucji…

6 września 2001 roku Sejm uchwalił ustawę o dostępie do informacji publicznej. Ćwierć wieku później prawo do pytania i obowiązek odpowiadania są oczywistością, choć nie zawsze działa to tak, jak byśmy chcieli i dlatego powstała nasza organizacja.  Z okazji jubileuszu ustawy Sieć Obywatelska Watchdog Polska ogłasza konkurs. Prace przyjmujemy od 1 do 20 września 2026…

Pierwszego września rodzice i uczniowie dostają plan lekcji, listę podręczników i informację o wysokości składki na radę rodziców. A jeśli chcą wiedzieć coś ponad to, muszą zapytać. A można pytać o znacznie więcej, niż większość rodziców przypuszcza — bo szkoła jest instytucją publiczną i podlega tym samym regułom jawności co na przykład urząd gminy. Dyrektor…

Adwokat może zostać sędzią, prokurator notariuszem, a radca prawny wrócić do adwokatury. Przepisy na to pozwalają. Pytanie brzmi, jak często ktoś faktycznie z tej możliwości korzysta. Zebraliśmy dane z siedmiu instytucji i samorządów zawodowych za lata 2020–2025, uzupełniając je o wywiady z prawnikami, którzy taką zmianę przeszli. Obraz, który się wyłania, jest wyraźny: zawody prawnicze…

Budżet obywatelski to ułamek gminnych pieniędzy, obudowany procedurą, głosowaniem i tabliczką z podziękowaniem. Reszta budżetu też jest otwarta na pomysły mieszkańców, tylko o tym jest znacznie ciszej. Procedura bywa uznaniowa, odpowiedzi można nie dostać, a ślad po pomysłodawcy ginie w pierwszej pozycji wydatków. I mimo to warto złożyć wniosek. Zapraszamy na pierwszy artykuł z serii…

6 września 2001 roku Sejm uchwalił ustawę o dostępie do informacji publicznej. Weszła w życie 1 stycznia 2002 roku. Za kilka dni mija ćwierć wieku i to dobry moment, żeby wrócić do początków. Nie tylko do przepisów, ale do ludzi, sporów i atmosfery tamtych lat. Prawo do informacji zapisano wcześniej, w art. 61 Konstytucji z…

Najpierw były wnioski o dokumenty dotyczące wydatków, naborów, inwestycji i zagospodarowania przestrzennego. Potem wezwania do uzupełniania braków, zarzuty nadużywania prawa do informacji i pozostawianie wniosków bez rozpoznania. W końcu sprawy trafiły do sądów. 18 czerwca NSA rozpoznał aż 12 sporów Stowarzyszenia Leubuzzi z władzami Ośna Lubuskiego i po raz kolejny przypomniał, że wniosku o informację…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska podpisała stanowisko organizacji społecznych w sprawie kandydatury dr. Macieja Berka na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Od wielu lat Trybunał Konstytucyjny nie pełni roli ochrony praw i wolności. Poza kwestiami związanymi z zaangażowaniem Trybunału, poprzez swoje orzecznictwo, w bieżącą politykę, sam Trybunał stał się instytucją, w skład której wchodzą osoby, które były…

Urząd Miasta i Gminy w Białobrzegach zablokował na swoim profilu mieszkańca gminy i stowarzyszenie zajmujące się kontrolą samorządu. Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich burmistrz wycofał się i wprowadził nowy regulamin moderacji. To dobra wiadomość w pojedynczej sprawie i zła w skali kraju: od siedmiu lat opisujemy ten problem, a ministerstwo cyfryzacji wciąż nie widzi potrzeby…

Ruszyły zapisy na czwarty Zlot Fanek i Fanów Jawności! 26 i 27 września 2026 roku spotkamy się, żeby rozmawiać o jawności, dostępie do informacji i wyzwaniach, z którymi mierzą się dziś osoby patrzące władzy na ręce. Jeśli chcecie spędzić z nami te dwa dni, już możecie się rejestrować.  Codziennie, od 23 lat, opowiadamy o jawności.…

  O jawności, z jawnością, za jawność! Zapraszamy na dwa dni spotkań, rozmów, wymiany doświadczeń i zdobywania praktycznej wiedzy dotyczącej jawności życia publicznego. W programie znalazły się wykłady, debaty, sesje tematyczne oraz okazja do integracji osób działających na rzecz przejrzystości i prawa do informacji. Sobota, 26 września 2026 r. Od 10.00 – rejestracja uczestniczek i…

17 lipca Komisja Europejska opublikowała coroczny raport o praworządności, a w nim rozdział dotyczący Polski. Komisja ocenia sytuację w czterech obszarach: wymiar sprawiedliwości, przeciwdziałanie korupcji, wolność i pluralizm mediów oraz mechanizmy kontroli i równowagi. Ogólny obraz jest mieszany: odnotowano pewne postępy, ale wiele reform pozostaje niedokończonych, opóźnionych albo zablokowanych politycznie. Wymiar sprawiedliwości Komisja zauważa poprawę…

Zapytaliśmy Kancelarię Sejmu o służbowe spotkania ówczesnego marszałka Szymona Hołowni. Dostaliśmy wykaz oficjalnych aktywności, w którym próżno szukać m.in. spotkań z politykami, o których sam Hołownia publicznie mówił. Kancelaria uznała jednak, że odpowiedziała na nasz wniosek w całości, a WSA przyznał jej rację. Spór sprowadził się do pytania, czy „spotkania służbowe” i „oficjalne” oznaczają to…

Marta Iwańczuk chciała osobiście przejrzeć i sfotografować dokumenty księgowe Urzędu Miasta Hajnówka. Urząd zażądał jednak 889,60 zł i uzależnił dostęp do faktur od okazania potwierdzenia wpłaty. WSA stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył burmistrzowi grzywnę.  Zaczęło się od tego, że nasza członkini, Marta Iwańczuk, 22.12.2025 r. zawnioskowała do Urzędu Miasta Hajnówka o udostępnienie…