na stronie:
Dokumentacja

Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028

Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Projekt polega na wzmocnieniu instytucjonalnym Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska oraz rozwoju trwałej…

Dokumentacja

Cyfrowy scyzoryk obywatela

Korzystanie z prawa do informacji nie zawsze jest usłane różami. Na szczęście powstają aplikacje i narzędzia internetowe, które mogą ułatwiać przeglądanie danych i poruszanie się po procedurach. O wielu z nich piszą nam osoby obserwujące nasze działania, dlatego postanowiliśmy zebrać je w jednym miejscu. Zapraszamy na przegląd narzędzi online tworzonych przez pasjonatów prawa do informacji. …

Dokumentacja

Pięć lat czekania na umowę z Pfizer/BioNTech. Dokument wciąż jest częściowo utajniony

Komisja Europejska udostępniła nam umowę dotyczącą zakupu szczepionek przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech. Część dokumentu nadal pozostaje utajniona – m.in. informacje o cenach, rozliczeniach i odpowiedzialności producenta. Publikujemy umowę i analizujemy, czy odwołać się od decyzji Komisji. W 2020 pierwszy raz zapytaliśmy o umowę na zakup szczepionek w trakcie pandemii koronawirusa. KPRM odpisała wówczas, że nie…

Dokumentacja

BIP-y w XXI wieku, czyli kolejne spotkanie o dostępie do informacji

W środę, 22 lipca, odbyło się spotkanie online grupy roboczej zajmującej się dostępem do informacji publicznej.Tematem rozmowy były e-narzędzia wspierające jawność, funkcjonowanie Biuletynu Informacji Publicznej oraz rozwiązania, które mogłyby ułatwić administracji udzielanie odpowiedzi na wnioski o informację publiczną. To ciąg dalszy procesu zainicjowanego w czerwcu przez KPRM. W ubiegłym tygodniu odbyło się również inne spotkanie…

Dokumentacja

Wdrażanie przepisów anty-SLAPP: spotkanie organizacji społecznych w Ministerstwie Sprawiedliwości

15 lipca 2026 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się robocze spotkanie poświęcone wdrażaniu nowych przepisów dotyczących ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej przed strategicznymi powództwami zmierzającymi do jej tłumienia, tzw. SLAPP. Spotkanie było związane z wejściem w życie 8 lipca 2026 r. ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej,…

Dokumentacja

Wnioski seryjne, rozbudowane pytania i bezpieczeństwo. Ciąg dalszy rozmowy z rządem o prawie do informacji

Na zaproszenie strony rządowej 15 lipca br. odbyło się spotkanie tzw. II grupy roboczej zajmującej się prawem do informacji. Spotkanie to było kolejnym etapem dyskusji o przyszłości ustawy o dostępie do informacji publicznej, zapoczątkowanej podczas czerwcowego spotkania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Wówczas uzgodniono powołanie dwóch grup roboczych, które mają pogłębić rozmowę o wybranych problemach…

Dokumentacja

Podpisaliśmy apel o rzeczywisty społeczny nadzór nad lasami

Podpisaliśmy się pod apelem organizacji ekologicznych wzywającym rząd i parlament do odrzucenia projektu nowelizacji ustawy o lasach, skierowanego do Sejmu jako druk nr 2779. Apelujemy również o ponowne rozpoczęcie prac nad przepisami, które w pełni wykonają wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 marca 2023 roku i zapewnią obywatelom rzeczywisty wpływ na sposób zarządzania lasami.…

Dokumentacja

Lobbing lokalny wymyka się prostym definicjom – nagranie z webinaru

W finałowym odcinku trzeciego sezonu „Samorząd LevelUp” Joanna Wons-Kleta i Szymon Osowski rozmawiali o tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami polskich gmin — o lokalnym lobbingu, wpływie na decyzje samorządowe i o tym, dlaczego jawność procesów decyzyjnych jest warunkiem realnej kontroli władzy. Punktem wyjścia do rozmowy był raport Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska „Za zamkniętymi…

Dokumentacja

Ustawa anty-SLAPP weszła w życie

23 czerwca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 830 opublikowano ustawę z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, określaną jako ustawa anty-SLAPP. Ustawa weszła w życie 8 lipca 2026 r., po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Nowe przepisy mają wzmacniać ochronę osób…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów — choć jeszcze nie narzędzie na miarę XXI wieku, to epokowa zmiana dostępności informacji

Od 1 lipca 2026 roku działa Centralny Rejestr Umów. To moment, na który czekaliśmy od lat. Nie dlatego, że rejestr jest idealny. Nie jest. Nie dlatego, że rozwiązuje wszystkie problemy z dostępem do informacji o wydatkowaniu pieniędzy publicznych. Nie rozwiązuje. Ale dlatego, że po raz pierwszy dostajemy jedno miejsce, w którym można sprawdzić informacje o…

Dokumentacja

Walka o mistrzostwo… w ukrywaniu informacji 

  Czy klub sportowy należący do samorządu może ukrywać wynagrodzenia finansowane z publicznych pieniędzy? Większość klubów twierdzi, że tak. Zapytaliśmy o wynagrodzenia osiem samorządowych spółek sportowych. Łączy je jedno – żadna nie zdecydowała się na pełną jawność.  W lutym pisaliśmy o naszych wnioskach o informację publiczną do Śląska Wrocław i Piasta Gliwice (więcej tutaj). Pytaliśmy…

Dokumentacja

Gdy informacja znika

Na początku 2024 r. dziennikarz wystąpił do Komisji Europejskiej o dostęp do wiadomości wysłanej na Signalu przez prezydenta Francji Emmanuela Macrona do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Wiadomość dotyczyła negocjowanej umowy handlowej między Unią Europejską a państwami Mercosur. Odpowiedzi nie otrzymał, ale sprawa postawiła fundamentalne pytanie: jak zagwarantować obywatelom prawo do kontroli działań…

Dokumentacja

“Nasza przyjaźń trwa i jedynie krzepnie w obliczu rosyjskiej agresji” – wspólne oświadczenie organizacji

WSPÓLNE OŚWIADCZENIE POLSKICH I UKRAIŃSKICH ORGANIZACJI, DZIAŁACZY I DZIAŁACZEK SPOŁECZNYCH Współpraca polskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego rozwija się nieprzerwanie od wielu już dekad. Zapewniamy Was, że nie przerwą jej ani nie osłabią ostatnie wydarzenia polityczne. Nasza przyjaźń trwa i jedynie krzepnie w obliczu rosyjskiej agresji i dzięki heroicznej walce narodu ukraińskiego „za wolność waszą i…

Dokumentacja

Save the date: Zlot Fanek i Fanów Jawności 2026

Zapraszamy na 2 dni z jawnością! Po raz czwarty spotykamy się po to, aby spojrzeć, co dzieje się w temacie, zgromadzić osoby, dla których jawność jest ważna, sprawdzić jakie są trendy, poznać dobre praktyki ze świata, narzędzia, a przede wszystkim spotkać się ze wszystkimi, którzy działają na rzecz jawności. Kiedy: 26-27 września Gdzie: Pruszków Rekrutacja…

Dokumentacja

Ustawa anty-SLAPP podpisana przez prezydenta!

To niezwykle ważny dzień dla dziennikarzy, aktywistów i każdej osoby angażującej się w życie publiczne. Prezydent podpisał ustawę o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. To oznacza, że po latach negocjacji, rzecznictwa, kampanii medialnych i propozycji zmian prawnych Polska ma ustawę anty-SLAPP. ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz Watchdog Polska wyrażają…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów rusza 1 lipca. Apelujemy do premiera o otwarte dane i publiczne API

Wspólnie z Instytutem Finansów Publicznych zaapelowaliśmy do premiera Donalda Tuska o to, by Centralny Rejestr Umów był nie tylko stroną do ręcznego przeglądania, ale realnym narzędziem kontroli obywatelskiej. Domagamy się publicznego API, otwartych formatów danych i pełnej historii zmian. Bez tego w rejestrze pojawią się dane, których nie da się przetwarzać. Treść apelu. Podczas konferencji…

Dokumentacja

Organizacje społeczne apelują do Prezydenta o podpisanie ustawy anty-SLAPP

  Razem z innymi organizacjami społecznymi i dziennikarskimi zaapelowaliśmy do Prezydenta RP o podpisanie ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. W apelu podkreślamy, że nowe przepisy mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed tzw. SLAPP-ami, czyli pozwami wykorzystywanymi do zastraszania i uciszania krytyków, dziennikarzy, aktywistów oraz organizacji społecznych. Treść…

Dokumentacja

Od wniosku o informację do wyroku karnego 

Choć sprawy dotyczące dostępu do informacji publicznej zwykle trafiają do sądów administracyjnych, ustawa przewiduje również odpowiedzialność karną za nieudostępnienie informacji. W praktyce jednak przepis karny w ustawie czyli art. 23 u.d.i.p. jest przepisem martwym. W ostatnich tygodniach zakończyły się dwie sprawy, które pokazują, że również przed sądy karne mogą chronić prawo do informacji i wyciągnąć…

Dokumentacja

NSA otwiera furtkę do podważania anonimowych wniosków

W zeszłym tygodniu NSA wydał bardzo zły wyrok, o którym mogliście już słyszeć. Chodzi o sprawę, w której pojawił się wątek dopuszczalności anonimowych wniosków o dostęp do informacji publicznej. Ale od początku! Obywatel złożył do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o dostęp do informacji zawierający szereg pytań o konkretny fotoradar. Wniosek został przesłany mailem z…

Dokumentacja

Lobbing w samorządach pozostaje w cieniu. Raport z monitoringu

Mimo ogromnego wpływu decyzji lokalnych władz na życie mieszkańców, mechanizmy wpływania na nie pozostają słabo uregulowane i mało przejrzyste. W Polsce przepisy dotyczące lobbingu obejmują głównie poziom rządowy i parlamentarny, pozostawiając samorządy poza systemem obowiązkowej transparentności.  Dlatego Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizowała projekt, w którym badała zjawisko lokalnego lobbingu: „Lokalne wpływy, wspólna kontrola” finansowanego w…

Dokumentacja

Czy jawność zagraża bezpieczeństwu państwa?

Sytuacja geopolityczna naszego kraju każe poważnie myśleć o bezpieczeństwie. Czy jednak ograniczanie prawa do informacji pod hasłem ochrony państwa jest skuteczną odpowiedzią na zagrożenia płynące z zewnątrz? Trudno budować poczucie bezpieczeństwa tam, gdzie obywatele tracą możliwość kontrolowania działań instytucji publicznych. W marcu serwis prawo.pl alarmował, że do samorządów w całej Polsce „niemal hurtowo” spływają pytania…

Dokumentacja

Spotkajmy się na Pikniku Naukowym!

Już 13 czerwca na Stadionie Narodowym  ponownie spotkamy się na Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. W tym roku na stoisku Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska pokażemy najmłodszym i ich opiekunom, że ciekawość świata, zadawanie pytań i szukanie odpowiedzi mogą być fascynującą przygodą. Przygotowaliśmy kilka prostych i angażujących aktywności, dzięki którym uczestnicy dowiedzą się,…

Dokumentacja

Przyszłość ustawy o dostępie do informacji publicznej. Spotkanie w KPRM

8 czerwca 2026 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się spotkanie poświęcone funkcjonowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele rządu i strony społecznej.  Jak poinformował minister Maciej Berek, impuls do podjęcia tej dyskusji stanowiła debata na posiedzeniu Rady Ministrów, podczas której zwrócono uwagę na problemy pojawiające się w codziennym…

Dokumentacja

Czwartkowe wieczory z Watchdogiem

Rozpoczynamy cykl krótkich, otwartych spotkań online na żywo, które będą okazją do rozmów o jawności życia publicznego, prawie do informacji, działaniach samorządów oraz problemach, z którymi na co dzień mierzą się obywatele.

Dokumentacja

Dołącz do zespołu poradni prawnej Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska

Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska poszukuje osób chcących dołączyć do zespołu poradni prawnej. Zgłoszenia zbieramy do 28.06.2026 r. Minimalne kwalifikacje osoby aplikującej: ukończony co najmniej III rok studiów na kierunku prawo/prawo i administracji (w tym zdany egzamin z prawa konstytucyjnego oraz z prawa administracyjnego i procedury administracyjnej), umiejętność jasnego i przystępnego formułowania wypowiedzi pisemnych na…

Dokumentacja

Algorytm nam nie pomoże, Ty możesz

Czy nas słychać, czy nas widać? To wbrew pozorom bardzo poważne pytanie. Piszemy artykuły, posty, analizujemy orzecznictwo, zapraszamy Was na webinary, live’y, do korzystania z naszego poradnictwa, na spotkania i szkolenia, nagrywamy rolki, by trafiały do Was merytoryczne materiały o prawie do informacji. Chcemy też, by temat jawności wciąż był obecny w debacie publicznej. To…

Dokumentacja

Jawność wydatków biur poselskich. Czy potrzebna jest zmiana prawa?

Wydatkowanie środków publicznych na funkcjonowanie biur poselskich stanowi jeden z tematów, który co jakiś czas budzi zainteresowanie mediów, a niekiedy także kontrowersje. Każdemu posłowi i każdej posłance przysługuje miesięczny ryczałt na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem biura poselskiego, przekazywany z góry do piątego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy biura. Kwota tego ryczałtu wynosi obecnie…

Dokumentacja

Administracja publiczna korzysta z AI, ale wciąż za mało o tym wiemy

Monitoring, chatboty, analiza dokumentów i rozpoznawanie obrazów – sztuczna inteligencja coraz częściej wspiera administrację publiczną. Nasze badanie pokazuje jednak, że wiele instytucji nie potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytania o stosowane systemy, ich ryzyko czy wpływ na prawa obywateli. W połowie maja przedstawiliśmy pierwszą część raportu dotyczącego wykorzystania przez instytucje publiczne sztucznej inteligencji. Prezentowaliśmy w nim…

Dokumentacja

Demokracja tylko dla dorosłych? Jak polskie państwo uczy młodzież, że jawność to fasada

Polskie państwo chętnie zachęca młodych ludzi do aktywności obywatelskiej. Problem zaczyna się wtedy, gdy traktują te zachęty poważnie i próbują skorzystać z prawa do informacji. W praktyce często słyszą, że na demokrację są jeszcze za młodzi. Wokół nas roztacza się wieczny lament. Politycy, publicyści i socjologowie regularnie załamują ręce nad młodym pokoleniem: Dlaczego młodzież nie…