Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Projekt polega na wzmocnieniu instytucjonalnym Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska oraz rozwoju trwałej…

Komisja Europejska udostępniła nam umowę dotyczącą zakupu szczepionek przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech. Część dokumentu nadal pozostaje utajniona – m.in. informacje o cenach, rozliczeniach i odpowiedzialności producenta. Publikujemy umowę i analizujemy, czy odwołać się od decyzji Komisji. W 2020 pierwszy raz zapytaliśmy o umowę na zakup szczepionek w trakcie pandemii koronawirusa. KPRM odpisała wówczas, że nie…

W środę, 22 lipca, odbyło się spotkanie online grupy roboczej zajmującej się dostępem do informacji publicznej.Tematem rozmowy były e-narzędzia wspierające jawność, funkcjonowanie Biuletynu Informacji Publicznej oraz rozwiązania, które mogłyby ułatwić administracji udzielanie odpowiedzi na wnioski o informację publiczną. To ciąg dalszy procesu zainicjowanego w czerwcu przez KPRM. W ubiegłym tygodniu odbyło się również inne spotkanie…

15 lipca 2026 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się robocze spotkanie poświęcone wdrażaniu nowych przepisów dotyczących ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej przed strategicznymi powództwami zmierzającymi do jej tłumienia, tzw. SLAPP. Spotkanie było związane z wejściem w życie 8 lipca 2026 r. ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej,…

Na zaproszenie strony rządowej 15 lipca br. odbyło się spotkanie tzw. II grupy roboczej zajmującej się prawem do informacji. Spotkanie to było kolejnym etapem dyskusji o przyszłości ustawy o dostępie do informacji publicznej, zapoczątkowanej podczas czerwcowego spotkania w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Wówczas uzgodniono powołanie dwóch grup roboczych, które mają pogłębić rozmowę o wybranych problemach…

Podpisaliśmy się pod apelem organizacji ekologicznych wzywającym rząd i parlament do odrzucenia projektu nowelizacji ustawy o lasach, skierowanego do Sejmu jako druk nr 2779. Apelujemy również o ponowne rozpoczęcie prac nad przepisami, które w pełni wykonają wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 marca 2023 roku i zapewnią obywatelom rzeczywisty wpływ na sposób zarządzania lasami.…

W finałowym odcinku trzeciego sezonu „Samorząd LevelUp” Joanna Wons-Kleta i Szymon Osowski rozmawiali o tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami polskich gmin — o lokalnym lobbingu, wpływie na decyzje samorządowe i o tym, dlaczego jawność procesów decyzyjnych jest warunkiem realnej kontroli władzy. Punktem wyjścia do rozmowy był raport Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska „Za zamkniętymi…

23 czerwca 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 830 opublikowano ustawę z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, określaną jako ustawa anty-SLAPP. Ustawa weszła w życie 8 lipca 2026 r., po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Nowe przepisy mają wzmacniać ochronę osób…

Od 1 lipca 2026 roku działa Centralny Rejestr Umów. To moment, na który czekaliśmy od lat. Nie dlatego, że rejestr jest idealny. Nie jest. Nie dlatego, że rozwiązuje wszystkie problemy z dostępem do informacji o wydatkowaniu pieniędzy publicznych. Nie rozwiązuje. Ale dlatego, że po raz pierwszy dostajemy jedno miejsce, w którym można sprawdzić informacje o…

  Czy klub sportowy należący do samorządu może ukrywać wynagrodzenia finansowane z publicznych pieniędzy? Większość klubów twierdzi, że tak. Zapytaliśmy o wynagrodzenia osiem samorządowych spółek sportowych. Łączy je jedno – żadna nie zdecydowała się na pełną jawność.  W lutym pisaliśmy o naszych wnioskach o informację publiczną do Śląska Wrocław i Piasta Gliwice (więcej tutaj). Pytaliśmy…

U podłoża jednego z najważniejszych sporów dotyczących jawności leży z pozoru prosta sprawa o udostępnienie danych finansowych. 30 czerwca zajmie się nią Sąd Najwyższy.

Na początku 2024 r. dziennikarz wystąpił do Komisji Europejskiej o dostęp do wiadomości wysłanej na Signalu przez prezydenta Francji Emmanuela Macrona do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Wiadomość dotyczyła negocjowanej umowy handlowej między Unią Europejską a państwami Mercosur. Odpowiedzi nie otrzymał, ale sprawa postawiła fundamentalne pytanie: jak zagwarantować obywatelom prawo do kontroli działań…

WSPÓLNE OŚWIADCZENIE POLSKICH I UKRAIŃSKICH ORGANIZACJI, DZIAŁACZY I DZIAŁACZEK SPOŁECZNYCH Współpraca polskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego rozwija się nieprzerwanie od wielu już dekad. Zapewniamy Was, że nie przerwą jej ani nie osłabią ostatnie wydarzenia polityczne. Nasza przyjaźń trwa i jedynie krzepnie w obliczu rosyjskiej agresji i dzięki heroicznej walce narodu ukraińskiego „za wolność waszą i…

Zapraszamy na 2 dni z jawnością! Po raz czwarty spotykamy się po to, aby spojrzeć, co dzieje się w temacie, zgromadzić osoby, dla których jawność jest ważna, sprawdzić jakie są trendy, poznać dobre praktyki ze świata, narzędzia, a przede wszystkim spotkać się ze wszystkimi, którzy działają na rzecz jawności. Kiedy: 26-27 września Gdzie: Pruszków Rekrutacja…

To niezwykle ważny dzień dla dziennikarzy, aktywistów i każdej osoby angażującej się w życie publiczne. Prezydent podpisał ustawę o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. To oznacza, że po latach negocjacji, rzecznictwa, kampanii medialnych i propozycji zmian prawnych Polska ma ustawę anty-SLAPP. ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz Watchdog Polska wyrażają…

Wspólnie z Instytutem Finansów Publicznych zaapelowaliśmy do premiera Donalda Tuska o to, by Centralny Rejestr Umów był nie tylko stroną do ręcznego przeglądania, ale realnym narzędziem kontroli obywatelskiej. Domagamy się publicznego API, otwartych formatów danych i pełnej historii zmian. Bez tego w rejestrze pojawią się dane, których nie da się przetwarzać. Treść apelu. Podczas konferencji…

  Razem z innymi organizacjami społecznymi i dziennikarskimi zaapelowaliśmy do Prezydenta RP o podpisanie ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. W apelu podkreślamy, że nowe przepisy mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed tzw. SLAPP-ami, czyli pozwami wykorzystywanymi do zastraszania i uciszania krytyków, dziennikarzy, aktywistów oraz organizacji społecznych. Treść…

W zeszłym tygodniu NSA wydał bardzo zły wyrok, o którym mogliście już słyszeć. Chodzi o sprawę, w której pojawił się wątek dopuszczalności anonimowych wniosków o dostęp do informacji publicznej. Ale od początku! Obywatel złożył do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o dostęp do informacji zawierający szereg pytań o konkretny fotoradar. Wniosek został przesłany mailem z…

Sytuacja geopolityczna naszego kraju każe poważnie myśleć o bezpieczeństwie. Czy jednak ograniczanie prawa do informacji pod hasłem ochrony państwa jest skuteczną odpowiedzią na zagrożenia płynące z zewnątrz? Trudno budować poczucie bezpieczeństwa tam, gdzie obywatele tracą możliwość kontrolowania działań instytucji publicznych. W marcu serwis prawo.pl alarmował, że do samorządów w całej Polsce „niemal hurtowo” spływają pytania…

Już 13 czerwca na Stadionie Narodowym  ponownie spotkamy się na Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. W tym roku na stoisku Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska pokażemy najmłodszym i ich opiekunom, że ciekawość świata, zadawanie pytań i szukanie odpowiedzi mogą być fascynującą przygodą. Przygotowaliśmy kilka prostych i angażujących aktywności, dzięki którym uczestnicy dowiedzą się,…

8 czerwca 2026 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się spotkanie poświęcone funkcjonowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele rządu i strony społecznej.  Jak poinformował minister Maciej Berek, impuls do podjęcia tej dyskusji stanowiła debata na posiedzeniu Rady Ministrów, podczas której zwrócono uwagę na problemy pojawiające się w codziennym…

Rozpoczynamy cykl krótkich, otwartych spotkań online na żywo, które będą okazją do rozmów o jawności życia publicznego, prawie do informacji, działaniach samorządów oraz problemach, z którymi na co dzień mierzą się obywatele.

Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska poszukuje osób chcących dołączyć do zespołu poradni prawnej. Zgłoszenia zbieramy do 28.06.2026 r. Minimalne kwalifikacje osoby aplikującej: ukończony co najmniej III rok studiów na kierunku prawo/prawo i administracji (w tym zdany egzamin z prawa konstytucyjnego oraz z prawa administracyjnego i procedury administracyjnej), umiejętność jasnego i przystępnego formułowania wypowiedzi pisemnych na…

Wydatkowanie środków publicznych na funkcjonowanie biur poselskich stanowi jeden z tematów, który co jakiś czas budzi zainteresowanie mediów, a niekiedy także kontrowersje. Każdemu posłowi i każdej posłance przysługuje miesięczny ryczałt na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem biura poselskiego, przekazywany z góry do piątego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy biura. Kwota tego ryczałtu wynosi obecnie…

Monitoring, chatboty, analiza dokumentów i rozpoznawanie obrazów – sztuczna inteligencja coraz częściej wspiera administrację publiczną. Nasze badanie pokazuje jednak, że wiele instytucji nie potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytania o stosowane systemy, ich ryzyko czy wpływ na prawa obywateli. W połowie maja przedstawiliśmy pierwszą część raportu dotyczącego wykorzystania przez instytucje publiczne sztucznej inteligencji. Prezentowaliśmy w nim…

Polskie państwo chętnie zachęca młodych ludzi do aktywności obywatelskiej. Problem zaczyna się wtedy, gdy traktują te zachęty poważnie i próbują skorzystać z prawa do informacji. W praktyce często słyszą, że na demokrację są jeszcze za młodzi. Wokół nas roztacza się wieczny lament. Politycy, publicyści i socjologowie regularnie załamują ręce nad młodym pokoleniem: Dlaczego młodzież nie…

Opłata za odpady komunalne jest jedną z tych danin, które mieszkańcy widzą od razu i bardzo łatwo porównują z sąsiednimi gminami. „U nas 38 zł, obok 32 zł — czyli tam jest lepiej” — to częsty skrót myślowy. Problem w tym, że w gospodarce odpadami taki skrót może prowadzić do fałszywych wniosków. Tekst przygotowano na…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Rozwój poradni prawnej Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033 – edycja 2026, Priorytet 1: Rozwój instytucjonalny: stabilność i nowoczesność organizacji poradnictwa i poprawa jakości świadczenia usług. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju…

Czy raport o stanie gminy to tylko urzędowy obowiązek i „laurka” dla władzy, czy realne narzędzie kontroli obywatelskiej? Jak mieszkańcy oraz radni mogą ,,wycisnąć” z tego dokumentu jak najwięcej, a lokalne władze urządzić wokół niego „święto demokracji”? Co roku, już od sześciu lat, do 31 maja, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają obowiązek przedstawić radzie…

Po raz kolejny przedstawiliśmy nasze uwagi w ramach konsultacjach projektu „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. Zwracamy w nich uwagę na potrzebę realnej przejrzystości w wykorzystywaniu AI przez administrację publiczną. Nasze wcześniejsze rekomendacje dotyczące rozliczalności, dokumentowania i nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji nadal pozostają aktualne. Obecnie jednak szczególnie podkreślamy dwa rozwiązania, bez…

Senat przyjął uchwałę w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. To ważny etap prac nad przepisami, które mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed nadużywaniem pozwów cywilnych. Ustawa dotyczy tzw. spraw SLAPP, czyli postępowań sądowych wszczynanych nie po to, by realnie dochodzić ochrony praw, ale…

Aktywistka, w ramach swojej działalności w organizacji pozarządowej, chciała sprawdzić, jak miejskie schronisko, finansowane ze środków publicznych, opiekuje się zwierzętami. Polskie sądy uznały jednak, że dane z dokumentacji leczenia są objęte tajemnicą weterynaryjną. Przy naszym wsparciu sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka — bo bez dostępu do informacji nie ma realnej społecznej kontroli schronisk.…

Unia Europejska przyjęła dyrektywę antykorupcyjną, która ma ujednolicić przepisy karne i standardy przeciwdziałania korupcji we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa 2026/1021, opublikowana 11 maja 2026 r., obejmuje nie tylko nowe typy przestępstw i surowsze sankcje, ale także obowiązek budowy krajowych strategii antykorupcyjnych, ochrony sygnalistów i zwiększenia jawności życia publicznego. Nowe przepisy znacząco wpłyną także na polskie…

Latem 2025 roku wysłaliśmy wnioski o informację publiczną do 5480 instytucji realizujących zadania publiczne, pytając: czy korzystają ze sztucznej inteligencji, do czego ją wykorzystują i czy mają zasady regulujące używanie narzędzi AI przez pracowników. Odpowiedziało 74% podmiotów, ale samo badanie pokazało nie tylko rosnącą obecność AI w administracji – przede wszystkim ujawniło problem z przejrzystością…

  Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w…

Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my…

7 maja 2026 r. upłynął termin wdrożenia unijnej dyrektywy anty-SLAPP, a Polska nadal nie przyjęła przepisów, które realnie chroniłyby osoby uczestniczące w debacie publicznej. Dlatego wspólnie z innymi organizacjami apelujemy o pilne przyjęcie skutecznych regulacji. Dziś dziennikarze, aktywiści, organizacje społeczne i mieszkańcy angażujący się w sprawy publiczne wciąż pozostają bez odpowiednich gwarancji ochrony przed pozwami,…

W 2017 r. wprowadzono komputerowy system losowego przydziału spraw, który miał zagwarantować bezstronność i wyeliminować wpływ człowieka. Szybko jednak pojawiły się pytania: czy algorytm rzeczywiście jest neutralny i kto kontroluje jego działanie? Od lat próbujemy uzyskać dostęp do kodu źródłowego systemu – bezskutecznie. Dlatego sprawdzamy, kto go stworzył, na jakich zasadach działa i ile kosztował.…

Choć posiedzenia komisji rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, w praktyce dostęp do nich bywa bardzo ograniczony. Nasz monitoring zrealizowany na początku 2026 roku pokazuje, że tylko nieliczne samorządy zapewniają pełną przejrzystość poprzez transmisje i archiwizację nagrań (22 spośród 2400 przepytanych przez nas), mimo że to właśnie na komisjach zapadają kluczowe decyzje. Dlatego przygotowaliśmy…

Prezentujemy raport* będący efektem naszej wielomiesięcznej pracy, który pokazuje, jak w praktyce wygląda wpływanie na decyzje podejmowane w gminach i miastach – od planowania przestrzennego, przez inwestycje i zamówienia publiczne, po polityki lokalne i zarządzanie majątkiem publicznym. Pokazujemy w nim, że choć lobbing może być naturalnym elementem demokracji i sposobem prezentowania różnych interesów, na poziomie…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na majowe spotkania “Jawności w drodze” w Mszczonowie, Dubiecku i Korczynie. W zeszłym roku odwiedziliśmy niemal 40 miejscowości w całej Polsce, spotykając się z Wami, by porozmawiać o jawności (Z północy na południe, ze wschodu na zachód – Jawność w drodze 2025! – Sieć Obywatelska Watchdog). Było to możliwe dzięki…

28 kwietnia 2026 r., Koalicja Przeciwko SLAPP w Europie (CASE) ogłosiła “zwycięzców” piątej edycji Europejskiego Konkursu SLAPP. Celem konkursu jest zwrócenie uwagi na osoby i podmioty nadużywające prawa do uciszania krytyki oraz pokazanie, że taka strategia nie działa. Przyznano nagrody w następujących kategoriach: SLAPP Addict of the Year: Barabás Brothers, właściciele HELL ENERGY Ltd (Węgry)…

Sąd Najwyższy nie chciał ujawnić kalendarza swojej Pierwszej Prezes, uznając go za dokument wewnętrzny. Zaskarżyliśmy tę odpowiedź do sądu i wygraliśmy. WSA potwierdził, że kalendarz w części dotyczącej obowiązków służbowych to informacja publiczna, a „dokument wewnętrzny” nie może być pretekstem do ograniczania jawności. We wrześniu 2025 roku zawnioskowaliśmy do dostęp do kalendarza Pierwszej Prezesa Sądu…

Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje – pisaliśmy w Raporcie o stanie jawności w Polsce w 2025 roku, w którym przedstawiliśmy rekomendacje na 2026 rok wskazujące kierunek niezbędnych zmian. Przytaczamy je poniżej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  Realizacja rekomendacji…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na otwarte spotkanie w ramach cyklu „Jawność w drodze”. To okazja, żeby porozmawiać o tym, co naprawdę wpływa na nasze codzienne życie – decyzjach władz lokalnych, dostępie do informacji i możliwościach działania mieszkańców. „Jawność w drodze” to seria bezpłatnych, otwartych spotkań organizowanych w różnych miejscowościach w Polsce, podczas których rozmawiamy…

Czy Centralny Rejestr Umów rzeczywiście zwiększy przejrzystość życia publicznego? Jakie zagrożenia wiążą się z jego wdrożeniem i gdzie pojawiają się próby ograniczania jawności? Zapraszamy do obejrzenia webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, podczas którego Marzena Błaszczyk i Szymon Osowski wyjaśniają zasady działania Centralnego Rejestru Umów. Centralny Rejestr Umów to rozwiązanie startujące 1 lipca 2026 roku, które…

Czy po zakończeniu śledztwa można jeszcze zajrzeć do akt sprawy? Nasz monitoring pokazuje, że w praktyce – coraz trudniej. Po zmianach przepisów z 2021 r. dostęp do akt postępowań przygotowawczych w dużej mierze zależy od uznania prokuratury, a brak spójnych danych uniemożliwia ocenę skali udostępniania dokumentów. Sprawdziliśmy, jak wygląda to w rzeczywistości i jakie ma…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na spotkanie „Jawność w drodze” w Mszczonowie, które odbędzie się 5 maja o godz. 18:00 w Mszczonowskim Ośrodku Kultury. Wstęp wolny! Zastanawiasz się: jak skutecznie patrzeć władzy na ręce? jakie masz prawa w kontakcie z urzędem? czy mieszkańcy naprawdę mają wpływ na decyzje – np. budowę spalarni odpadów? To spotkanie…

Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności.  Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja…

Miesiąc po starcie serwisu kazdymusigdziespracowac.pl mamy już ponad 2000 zgłoszeń i pierwsze wnioski. Skala zatrudniania radnych w podmiotach zależnych od gmin okazuje się większa niż można było przypuszczać – a wraz z nią pojawiają się pytania o niezależność i konflikt interesów. 15 kwietnia o godzinie 19.00 zapraszamy na live’a na naszym Facebooku, w czasie którego…

  Planowanie przestrzenne rzadko trafia na pierwsze strony gazet. Dla wielu osób pozostaje abstrakcyjnym, technicznym zagadnieniem, którym zajmują się urzędnicy i urbaniści. Tymczasem – jak pokazuje rozmowa z urbanistką Bernadetą Janik – to właśnie planowanie przestrzenne w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda nasze najbliższe otoczenie i jak się w nim żyje. Tekst powstał…