na stronie:
Dokumentacja

„Każdy musi gdzieś pracować”. Radni zatrudnieni w jednostkach zależnych od gmin

Radny ma kontrolować wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Co jednak, gdy jednocześnie pracuje w szkole, spółce komunalnej czy domu kultury, które zależą od tej samej władzy i od budżetu, nad którym głosuje? Prawo na to pozwala. Zakazuje tylko pracy w urzędzie gminy, kierowania gminną jednostką i bycia zastępcą jej kierownika. Problem konfliktu interesów jednak zostaje.…

Dokumentacja

Nieprawomocny wyrok w sprawie ataków na Alicję Matwiejczuk

Trzy wybite szyby w samochodach, groźby i obawa o własne bezpieczeństwo. Tak wyglądały ostatnie miesiące Alicji Matwiejczuk, członkini Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska i lokalnej działaczki z Ośna Lubuskiego. 9 listopada 2026 roku zapadł nieprawomocny wyrok w sprawie mężczyzny oskarżonego m.in. o niszczenie użytkowanych przez nią samochodów. Sąd wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy…

Dokumentacja

Pytania bez odpowiedzi – wyniki globalnego testu prawa do informacji

  Międzynarodowe badanie pokazało, że wiele instytucji pozostawia wnioski o informację bez odpowiedzi. Wyniki przedstawiono podczas konferencji z okazji Międzynarodowego Dnia Powszechnego Dostępu do Informacji, która odbyła się 28–30 września 2026 roku we Freetown w Sierra Leone, w połączeniu z 17. Międzynarodową Konferencją Komisarzy Informacji (ICIC).  Wydarzenie zgromadziło ponad 200 uczestników z 41 państw —…

Dokumentacja

Apel organizacji społeczeństwa obywatelskiego o reset w sprawie Trybunału Konstytucyjnego

6 listopada 2026 r. wraz z siedemnastoma innymi organizacjami społecznymi podpisaliśmy apel w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Kryzys, który trwa od 2015 roku, stał się kryzysem legitymizacji sądu mającego gwarantować konstytucyjne prawa obywateli. Uważamy, że zaufania do Trybunału nie przywróci żadne rozwiązanie jednostronne. Potrzebne jest porozumienie elit politycznych co do zasad jego dalszego funkcjonowania. Apelujemy do…

Dokumentacja

Apel o pilną korektę demograficzną

Wraz z blisko 30 organizacjami społecznymi i kilkudziesięcioma naukowcami podpisaliśmy apel do parlamentarzystów w sprawie pilnej korekty demograficznej, czyli zmiany liczby posłów wybieranych w poszczególnych okręgach tak, by odpowiadała liczbie ich mieszkańców. Prezydent zawetował nowelizację Kodeksu wyborczego z 4 września 2026 r. (druk nr 2670). W odpowiedzi autorzy apelu, Zofia Lutkiewicz z Fundacji Odpowiedzialna Polityka…

Dokumentacja

Trybunał Konstytucyjny nie jest własnością polityków. Rzeczpospolita jest dobrem wspólnym nas wszystkich

Od lat nie mamy w Polsce sądu konstytucyjnego, do którego moglibyśmy zwrócić się z przekonaniem, że skutecznie ochroni nasze prawa i wolności, a jego wyroki nie będą miały podłoża politycznego. Ostatnie wydarzenia wokół Trybunału Konstytucyjnego nie napawają optymizmem. Stoimy przed trudnym dylematem: czy zaakceptować doraźne rozwiązania, które mogą przełamać wieloletni impas, lecz nie naprawią instytucji. Nie…

Dokumentacja

Totalizator przegrywa w NSA po raz drugi. Kogo sponsorował w latach 2013–2017?

Po ośmiu latach i czterech wyrokach wciąż czekamy na odpowiedź. W 2018 r. zapytaliśmy Totalizator Sportowy, kogo sponsoruje i za ile. Naczelny Sąd Administracyjny po raz drugi przyznał nam rację: spółka nie może odmówić informacji samym stwierdzeniem, że ma dużo dokumentów do przejrzenia. Osiem lat temu, po doniesieniach o finansowaniu zjazdu Klubów „Gazety Polskiej” przez…

Dokumentacja

Dziesięć lat walki o jawność. Sprawa Lux Veritatis pokazuje, jak łatwo osłabić prawo do informacji

Sąd Najwyższy orzekł w sprawie, którą prowadzimy od 2016 roku, i zrobił to tak, jak się obawialiśmy. Uznał, że art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej chroni ogólną jawność życia publicznego, a nie prawo konkretnej osoby, która o informację zapytała. Wnioskodawca, któremu odmówiono odpowiedzi, nie jest więc pokrzywdzonym i nie może sam wnieść aktu…

Dokumentacja

Co dalej z ustawą o dostępie do informacji?

Rządowe Centrum Legislacji zapowiada, że planowana nowelizacja ustawy o dostępie do informacji publicznej będzie miała ograniczony zakres. Podczas spotkania z organizacjami społecznymi 27 października 2026 r. przedstawiciele RCL poinformowali, że nie zamierzają uwzględniać części zmian zgłaszanych wcześniej przez samorządy i ministerstwa. Wszystkie te informacje zostały jednak przekazane wyłącznie ustnie. Uczestnicy spotkania nie otrzymali żadnych dokumentów…

Dokumentacja

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada zmiany w art. 212 k.k. Czekamy na konkrety i na odpowiedź na nasz list

Na konferencji zorganizowanej 19 października przez Agorę, ARTICLE 19 Europe, Helsińską Fundację Praw Człowieka i Sieć Obywatelską Watchdog Polska, wiceminister Dariusz Mazur zadeklarował, że resort popiera ograniczenie karalności zniesławienia. To dobry moment, by przypomnieć apel, który miesiąc temu wystosowaliśmy z kilkunastoma organizacjami z różnych stron sceny politycznej do Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka o rozpoczęcie prac…

Dokumentacja

Ile zarabiają lekarze? 

Po głośnych doniesieniach o milionowych wynagrodzeniach postanowiliśmy odejść od pojedynczych przykładów i sprawdzić dane. Wysłaliśmy 1358 wniosków o informację publiczną do placówek medycznych w całej Polsce. Odpowiedzi pokazały nie tylko skalę i zróżnicowanie zarobków, ale też to, jak wiele szpitali wciąż nie chce ujawniać informacji o wydawaniu publicznych pieniędzy.  Raport z monitoringu zarobków lekarzy Trwająca…

Dokumentacja

Dziękujemy, że patrzycie z nami władzy na ręce

Nie wiemy, kto będzie rządził za rok, za pięć czy za dziesięć lat. Wiemy za to jedno – każdej władzy trzeba patrzeć na ręce i dzięki Waszemu 1,5% podatku możemy to nadal robić! W tym roku 5000 podatników i podatniczek przekazało 1,5% swojego podatku na działania Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. Łącznie zadeklarowaliście 1 367 180,80…

Dokumentacja

Pozew odpadnie, akt oskarżenia zostaje

Od lipca dziennikarza czy aktywistkę pozwanych w sprawie cywilnej chroni ustawa antySLAPP. Sąd może szybko odrzucić pozew, który ma uciszyć krytykę. Tyle że ten sam pomawiany może pójść do sądu karnego z art. 212 kodeksu karnego – a tam nic się nie zmieniło. O tej luce rozmawiali uczestnicy konferencji poświęconej przepisowi o zniesławieniu. 19 października…

Dokumentacja

Jedno pismo, miesiąc na odpowiedź. Wniosek z art. 241 KPA

Wydeptaną przez trawnik ścieżkę do przychodni zna każdy mieszkaniec. Gminny urzędnik może jej nigdy nie widzieć, a bez jego decyzji chodnik nie powstanie. Wystarczy jednak jedno pismo, by w deszczowe dni mieszkańcy nie musieli brodzić w błocie – to wniosek na podstawie art. 241 Kodeksu postępowania administracyjnego. Urząd ma miesiąc na odpowiedź i musi w…

Dokumentacja

Kto zapłacił za Igrzyska Wolności? 

Fundacja Liberté! organizuje w Łodzi Igrzyska Wolności, reklamowane jako największe w Polsce forum idei. Tegoroczna edycja już za dwa dni, a my wciąż czekamy na odpowiedź dotyczącą finansowania ze środków publicznych zeszłorocznej imprezy. W naszym wniosku o informację wysłanym w lutym 2026 roku zapytaliśmy, czy przy organizacji Igrzysk Wolności 2025 Fundacja korzystała ze środków publicznych,…

Dokumentacja

85 wniosków rocznie. Co urzędy mówią o informacji publicznej w 2025 roku

W 2025 r. do urzędów w Polsce wpłynęło co najmniej 275 616 wniosków o informację publiczną. Może wydawać się dużo, ale ich liczba rozkłada się bardzo nierówno. Kilkanaście instytucji dostało ich ponad tysiąc, a typowy urząd 85. Takie dane przynosi monitoring, w którym zapytaliśmy 2828 gmin, powiatów, urzędów marszałkowskich i ministerstw. Czas na zmiany Ustawa…

Dokumentacja

Za słowa do więzienia? Czas usunąć art. 212 z Kodeksu karnego! Zobacz nasz spot

Czy za krytykę władzy, zadawanie niewygodnych pytań lub ujawnianie nieprawidłowości powinno grozić postępowanie karne? W Polsce art. 212 Kodeksu karnego wciąż może być wykorzystywany przeciwko osobom zabierającym głos w sprawach publicznych. Chcemy to zmienić. Dlatego przygotowaliśmy spot, który pokazuje, dlaczego czas na dekryminalizację zniesławienia. Obejrzyj go i podaj dalej! Zobacz nasz spot! Wersja krótka –…

Dokumentacja

Prawo do informacji nie jest nagrodą za dobre intencje

Przeczytałam artykuł zastępcy wójta gminy Purda, Pana Marka Redy, „Algorytm kontra urząd” i pomyślałam, że dobrze pokazuje on, w jakim miejscu znalazła się dziś dyskusja o prawie do informacji publicznej. Coraz mniej rozmawiamy o tym, jak otwierać urzędy przed mieszkańcami, a coraz więcej o tym, jak chronić urzędy przed pytającymi. Nie jestem prawniczką, ale od…

Dokumentacja

Zapraszamy na jesienne spotkania w ramach „Jawności w drodze”!

Kolejny raz wyruszamy, by porozmawiać z wami o jawności. Podczas wcześniejszych spotkań w ramach Jawności w drodze odwiedziliśmy wiele miejscowości w całej Polsce, spotykając się z mieszkańcami, aktywistami oraz przedstawicielami samorządów.  Dlaczego te spotkania są ważne?  To wiedza o tym, jak nie dać się zaskoczyć budową uciążliwej inwestycji w pobliżu domu, likwidacją przedszkola. Albo po…

Dokumentacja

Rejestr działa, ale czy możemy mu ufać?

Skontaktował się z nami dziennikarz „Rzeczpospolitej” z pytaniem o Centralny Rejestr Umów. Przekazał nam odpowiedź Ministerstwa Finansów i poprosił o komentarz: czy rejestr rzeczywiście pozwala kontrolować publiczne wydatki, skoro resort nie wie, ile instytucji powinno zamieszczać w nim informacje? Pytanie jest zasadne. Z odpowiedzi MF, którą dziennikarz otrzymał 21 września, wynika, że ponad 41 tys.…

Dokumentacja

Polowania i finanse myśliwych pod lupą. Popieramy jawność w prawie łowieckim

Gdzie i kiedy odbędzie się polowanie? Ile zwierząt odstrzelono w danym obwodzie? Na co koło łowieckie wydaje pieniądze? Dziś musimy wysłać wniosek o informację, by poznać odpowiedzi na te pytania i nie zawsze kończy się to sukcesem. Projekt nowelizacji prawa łowieckiego może to zmienić. Złożyliśmy do niego uwagi w konsultacjach społecznych w Sejmie. Wy też…

Dokumentacja

ABC oświadczeń majątkowych w jednostkach samorządu terytorialnego

Jawność życia publicznego pozwala kontrolować przedstawicieli władzy, także pod kątem nadużyć, przede wszystkim korupcyjnych. Temu służy publikacja oświadczeń majątkowych funkcjonariuszy publicznych. Obowiązek składania oświadczeń majątkowych w samorządach wprowadzono po to, by każdy wyborca mógł sprawdzić na stronie urzędu gminy, miasta, starostwa lub urzędu marszałkowskiego dwie rzeczy: jaki majątek ma osoba, którą wybrał do rady, sejmiku…

Dokumentacja

Trzymajmy się razem. Relacja ze Zlotu Fanek i Fanów Jawności

Niektórzy wstali o czwartej rano, żeby zdążyć. Przyjechali z małych gmin i dużych miast, z urzędniczymi odmowami, trudnymi historiami i pytaniami, które od miesięcy nie dają im spokoju. Sołtyski, radni, lokalni dziennikarze, społecznicy i watchdogi – ponad sto osób z całej Polski spotkało się w Pruszkowie na Zlocie Fanek i Fanów Jawności. Przez dwa dni…

Dokumentacja

Organizacje obywatelskie chcą wspólnie budować odporność informacyjną Polski

Rok 2027 został ustanowiony przez Senat Rokiem Świadomości i Bezpieczeństwa Informacyjnego, a Prezes Rady Ministrów powołał Centrum Walki z Dezinformacją. Jednocześnie organizacje społeczne rozwijają współpracę w ramach Koalicji Razem Przeciw Dezinformacji.  Zagrożenia związane z dezinformacją nie są zjawiskiem nowym. Organizacje społeczne od lat prowadzą działania na rzecz przeciwdziałania dezinformacji poprzez edukację medialną, fact-checking i budowanie…

Dokumentacja

Budownictwo społeczne jest sprawą publiczną, nawet w prywatnej spółce

W niedawnym artykule pochyliliśmy się nad możliwością uzyskiwania informacji publicznej od takich towarzystw budownictwa społecznego (TBS) oraz społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM), które nie stanowią spółek komunalnych i działają prywatnie z własnej inicjatywy. Staraliśmy się argumentować, że prowadzenie działalności w obszarze budownictwa społecznego z założenia wiąże się z wykonywaniem zadań publicznych oraz obowiązkiem działania na podstawie…

Dokumentacja

Mamy kamerę, ale to nie odstrasza sprytnych cwaniaków

Od ponad 30 lat opisuję problemy ludzi i ujawniam nieprawidłowości na styku polityki, samorządu i biznesu. Dlatego wiem, że prawo do informacji publicznej jest jedną z podstaw funkcjonowania demokracji. Sprawa jest prosta: jawność działań publicznych utrudnia prowadzenie szemranych interesów. Może nie wszyscy pamiętają, jak wyglądał początek lat 90. Przejmowanie zakładów za bezcen, wszechobecny nepotyzm, kolesiostwo…

Dokumentacja

Międzynarodowy Dzień Prawa do Informacji 2026

Jak przebiegały obrady komisji gminy? Na jakiej podstawie zdecydowano o wycince drzew? Jak wydawane są publiczne pieniądze? Dostęp do informacji pozwala nam sprawdzać decyzje władz, uczestniczyć w debacie i wpływać na sprawy naszego otoczenia. Obchodzony 28 września Międzynarodowy Dzień Prawa do Informacji przypomina o znaczeniu tej możliwości — oraz o ludziach, którzy zabiegają o jawność.…

Dokumentacja

Wystarczy jeden mail. Jak zapytać urząd i co zrobić, kiedy milczy

Ile gmina zapłaciła za festyn, kto dostał kontrakt na odśnieżanie, ile zarabia dyrektor szpitala powiatowego? Na każde z tych pytań urząd musi odpowiedzieć każdemu, kto zapyta. Nie trzeba formularza, podpisu ani tłumaczenia, po co ci ta wiedza. Wystarczy jeden mail, a jeśli urząd go zignoruje, może skończyć się sprawą w sądzie. Zapraszamy na drugi artykuł…

Dokumentacja

Raport prywatny, sprawa publiczna. Gdzie kończy się „użytek wewnętrzny” ministerstwa?

Czy analiza przygotowana przez organizację branżową przestaje podlegać prawu do informacji tylko dlatego, że nie zamówił jej urząd i została przekazana „na użytek wewnętrzny”? Przypadek raportu o rynku pelletu pokazuje problem znacznie szerszy niż ceny jednego paliwa. Pod koniec maja 2026 r. zwróciłem się do Ministerstwa Energii o informacje dotyczące analiz i prognoz cen pelletu…

Dokumentacja

25 lat prawa do informacji. Jawność jako narzędzie kontroli władzy

25 lat temu w Indeksie Percepcji Korupcji Transparency International, najpopularniejszym mierniku stanu odporności państw na występowanie zjawisk korupcyjnych – Polska otrzymała 4,1 punktu w skali od 0 do 10. W ostatnim Indeksie ogłoszonym pod koniec lutego 2026 roku (czyli praktycznie za rok 2025) – 53 punkty w zmienionej skali od 0 do 100 punktów. Postęp…

Dokumentacja

Tydzień prawa do informacji

Ustawa o dostępie do informacji publicznej skończyła 25 lat. To prawo, z którego wciąż korzysta niewielu — nie dlatego, że jest trudne, ale dlatego, że wiele osób nie wie, jak zacząć.  Dlatego organizujemy Tydzień Prawa do Informacji, w ramach którego członkowie i członkinie Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska organizują w swoich miejscowościach bezpłatne szkolenia. Sprawdź, gdzie…

Dokumentacja

Jak znaleźć odpowiedzi instytucji na Fedrowaniu?

Na stronie fedrowanie.siecobywatelska.pl publikujemy wnioski o udostępnienie informacji publicznej wysyłane do instytucji oraz otrzymane od nich odpowiedzi. Dane w serwisie są uporządkowane w monitoringi i sprawy: monitoring to całe badanie, w ramach którego wysyłamy taki sam lub podobny wniosek do wielu instytucji, np. „Ile zarabiają lekarze?” albo „Opieka nad zwierzętami bezdomnymi”; sprawa to korespondencja z…

Dokumentacja

Media samorządowe – nagranie z webinaru i narzędziownik

Samorząd może wydawać gazetę, bo prawo prasowe z 1984 roku mu tego nie zabrania. Kłopot w tym, że bardzo często robi z niej tubę dla wójta czy burmistrza, a przy okazji wypycha z rynku niezależnych wydawców. Zapis, który miał to uporządkować, wypadł z projektu ustawy medialnej, a sam projekt stanął. Podczas webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog…

Dokumentacja

Apel o jawny wybór przewodniczącego KRiBSI

Wraz z 21 innymi organizacjami społecznymi apelujemy do marszałków Sejmu i Senatu o zapewnienie przejrzystego procesu wyboru pierwszego Przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Domagamy się opublikowania listy osób kandydujących na to stanowisko oraz zorganizowania wysłuchania publicznego, podczas którego kandydaci i kandydatki mogliby przedstawić swoje doświadczenie, wizję działania Komisji i odpowiedzieć na pytania…

Dokumentacja

Spotkanie w sprawie odpowiedzialności karnej za zniesławienie

9 września 2026 r. odbyło się spotkanie poświęcone problemom związanym ze stosowaniem art. 212 Kodeksu karnego oraz jego wpływem na wolność słowa i debatę publiczną. Uczestniczyli w nim: Rzeczniczka Praw Obywatelskich, przedstawiciele Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, ekspertka Rady Europy oraz przedstawiciele zespołów prawa karnego i prawa konstytucyjnego Biura RPO. To…

Dokumentacja

To nie jest ustawa tylko dla specjalistów – UDIP z perspektywy lokalnego watchdoga

  Można powiedzieć, że jestem praktykiem korzystania z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wysyłam kilkadziesiąt wniosków rocznie, a zebrane informacje wykorzystuję w codziennej pracy w Fundacji Wolności – organizacji, która patrzy na ręce władzom samorządowym. Co więcej, jesteśmy wydawcą tytułu prasowego „Jawny Lublin”, którego istotą jest udostępnianie czytelnikom i czytelniczkom informacji, zwłaszcza tych trudno…

Dokumentacja

Był na posiedzeniu, więc protokołu nie dostanie. Łódź odmawia radnemu osiedla

Jeden z łódzkich radnych osiedlowych poprosił Prezydenta Łodzi o protokoły z posiedzeń rady, w której zasiada. Urząd najpierw odesłał go do siedziby rady, a przed sądem dodał, że skoro był na posiedzeniach, to informację już ma. Przystąpiliśmy do sprawy. Tym bardziej, że gdy o te same protokoły poprosiliśmy sami, dostaliśmy je bez problemu. Radny złożył…

Dokumentacja

Apelujemy do ministra Żurka: czas uchylić art. 212 Kodeksu karnego

Ustawa anty-SLAPP obowiązuje od 8 lipca, ale chroni tylko przed pozwami cywilnymi. Za tę samą wypowiedź nadal można trafić na ławę oskarżonych. Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ARTICLE 19 Europe, Izba Wydawców Prasy i kilkanaście innych organizacji wystosowały list do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego Waldemara Żurka z apelem o dekryminalizację zniesławienia.…

Dokumentacja

Sto lat, Ustawo!

25 lat temu uchwalono ustawę o dostępie do informacji publicznej. Po ćwierćwieczu można już zdecydowanie odpowiedzieć na pytanie, czy spełniła swoją rolę. Moja odpowiedź brzmi – tak, ustawa się udała. Nie oznacza to, że dostęp do informacji publicznej w Polsce działa idealnie. Nie działa. Nadal zdarzają się wnioski pozostawiane bez odpowiedzi, próby przeciągania postępowań, nieuzasadnione…

Dokumentacja

Media samorządowe – informacja, promocja czy propaganda?

Czy urząd gminy powinien wydawać własną gazetę? Gdzie kończy się informowanie mieszkańców, a zaczyna promocja władz za publiczne pieniądze? 8 września zapraszamy na bezpłatny webinar o mediach wydawanych przez samorządy. W Watchdog Polska zajmujemy się tym tematem od lat. Monitorowaliśmy gazety i portale prowadzone przez samorządy, liczyliśmy, ile publicznych pieniędzy idzie na ich wydawanie, i…

Dokumentacja

Czego nauczyła mnie ustawa o dostępie do informacji publicznej?

Minęło 25 lat, odkąd dowiedziałam się, że mam jakieś prawa. Jako studentka zaczęłam pracować w instytucji publicznej. Od środka widziałam, jak rządzący wydzierali sobie w niej stanowiska. Ktoś z kadr pytał – jak to jest, że członka zarządu nigdy nie ma w pracy, a pensja na koniec miesiąca jest wysyłana na konto? Administracja tej instytucji…

Dokumentacja

Konkurs „Masz prawo wiedzieć! 25 lat ustawy o dostępie do informacji publicznej”

6 września 2001 roku Sejm uchwalił ustawę o dostępie do informacji publicznej. Ćwierć wieku później prawo do pytania i obowiązek odpowiadania są oczywistością, choć nie zawsze działa to tak, jak byśmy chcieli i dlatego powstała nasza organizacja.  Z okazji jubileuszu ustawy Sieć Obywatelska Watchdog Polska ogłasza konkurs. Prace przyjmujemy od 1 do 20 września 2026…

Dokumentacja

Wrzesień w szkole. O co możesz zapytać dyrektora

Pierwszego września rodzice i uczniowie dostają plan lekcji, listę podręczników i informację o wysokości składki na radę rodziców. A jeśli chcą wiedzieć coś ponad to, muszą zapytać. A można pytać o znacznie więcej, niż większość rodziców przypuszcza — bo szkoła jest instytucją publiczną i podlega tym samym regułom jawności co na przykład urząd gminy. Dyrektor…

Dokumentacja

Ścieżki kariery w zawodach prawniczych — wyniki monitoringu 2020–2025

Adwokat może zostać sędzią, prokurator notariuszem, a radca prawny wrócić do adwokatury. Przepisy na to pozwalają. Pytanie brzmi, jak często ktoś faktycznie z tej możliwości korzysta. Zebraliśmy dane z siedmiu instytucji i samorządów zawodowych za lata 2020–2025, uzupełniając je o wywiady z prawnikami, którzy taką zmianę przeszli. Obraz, który się wyłania, jest wyraźny: zawody prawnicze…

Dokumentacja

Masz pomysł na wydatek gminy? Wrzesień jest twój

Budżet obywatelski to ułamek gminnych pieniędzy, obudowany procedurą, głosowaniem i tabliczką z podziękowaniem. Reszta budżetu też jest otwarta na pomysły mieszkańców, tylko o tym jest znacznie ciszej. Procedura bywa uznaniowa, odpowiedzi można nie dostać, a ślad po pomysłodawcy ginie w pierwszej pozycji wydatków. I mimo to warto złożyć wniosek. Zapraszamy na pierwszy artykuł z serii…

Dokumentacja

12 spraw burmistrza Ośna Lubuskiego

Najpierw były wnioski o dokumenty dotyczące wydatków, naborów, inwestycji i zagospodarowania przestrzennego. Potem wezwania do uzupełniania braków, zarzuty nadużywania prawa do informacji i pozostawianie wniosków bez rozpoznania. W końcu sprawy trafiły do sądów. 18 czerwca NSA rozpoznał aż 12 sporów Stowarzyszenia Leubuzzi z władzami Ośna Lubuskiego i po raz kolejny przypomniał, że wniosku o informację…

Dokumentacja

Stanowisko organizacji społecznych w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego

Sieć Obywatelska Watchdog Polska podpisała stanowisko organizacji społecznych w sprawie kandydatury dr. Macieja Berka na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Od wielu lat Trybunał Konstytucyjny nie pełni roli ochrony praw i wolności. Poza kwestiami związanymi z zaangażowaniem Trybunału, poprzez swoje orzecznictwo, w bieżącą politykę, sam Trybunał stał się instytucją, w skład której wchodzą osoby, które były…

Dokumentacja

Urząd zablokował stowarzyszenie na Facebooku. RPO: to rodzaj cenzury

Urząd Miasta i Gminy w Białobrzegach zablokował na swoim profilu mieszkańca gminy i stowarzyszenie zajmujące się kontrolą samorządu. Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich burmistrz wycofał się i wprowadził nowy regulamin moderacji. To dobra wiadomość w pojedynczej sprawie i zła w skali kraju: od siedmiu lat opisujemy ten problem, a ministerstwo cyfryzacji wciąż nie widzi potrzeby…

Dokumentacja

Niech żyje jawność! Zapraszamy na zlot jej fanek i fanów

Ruszyły zapisy na czwarty Zlot Fanek i Fanów Jawności! 26 i 27 września 2026 roku spotkamy się, żeby rozmawiać o jawności, dostępie do informacji i wyzwaniach, z którymi mierzą się dziś osoby patrzące władzy na ręce. Jeśli chcecie spędzić z nami te dwa dni, już możecie się rejestrować.  Codziennie, od 23 lat, opowiadamy o jawności.…

Dokumentacja

Program Zlotu Fanek i Fanów Jawności 2026

  O jawności, z jawnością, za jawność! Zapraszamy na dwa dni spotkań, rozmów, wymiany doświadczeń i zdobywania praktycznej wiedzy dotyczącej jawności życia publicznego. W programie znalazły się wykłady, debaty, sesje tematyczne oraz okazja do integracji osób działających na rzecz przejrzystości i prawa do informacji. Sobota, 26 września 2026 r. Od 10.00 – rejestracja uczestniczek i…

Dokumentacja

Praworządność w Polsce: reformy ruszyły, problemy zostały 

17 lipca Komisja Europejska opublikowała coroczny raport o praworządności, a w nim rozdział dotyczący Polski. Komisja ocenia sytuację w czterech obszarach: wymiar sprawiedliwości, przeciwdziałanie korupcji, wolność i pluralizm mediów oraz mechanizmy kontroli i równowagi. Ogólny obraz jest mieszany: odnotowano pewne postępy, ale wiele reform pozostaje niedokończonych, opóźnionych albo zablokowanych politycznie. Wymiar sprawiedliwości Komisja zauważa poprawę…

Dokumentacja

Spotkania, których nie ma w kalendarzu Hołowni. Sąd stanął po stronie Kancelarii Sejmu

Zapytaliśmy Kancelarię Sejmu o służbowe spotkania ówczesnego marszałka Szymona Hołowni. Dostaliśmy wykaz oficjalnych aktywności, w którym próżno szukać m.in. spotkań z politykami, o których sam Hołownia publicznie mówił. Kancelaria uznała jednak, że odpowiedziała na nasz wniosek w całości, a WSA przyznał jej rację. Spór sprowadził się do pytania, czy „spotkania służbowe” i „oficjalne” oznaczają to…

Dokumentacja

889,60 zł za wgląd do faktur. Sąd ukarał burmistrza Hajnówki 

Marta Iwańczuk chciała osobiście przejrzeć i sfotografować dokumenty księgowe Urzędu Miasta Hajnówka. Urząd zażądał jednak 889,60 zł i uzależnił dostęp do faktur od okazania potwierdzenia wpłaty. WSA stwierdził bezczynność z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył burmistrzowi grzywnę.  Zaczęło się od tego, że nasza członkini, Marta Iwańczuk, 22.12.2025 r. zawnioskowała do Urzędu Miasta Hajnówka o udostępnienie…

Dokumentacja

Polacy chcieli jawności wszystkich umów. Dostali ją — półtora roku później

W listopadzie 2024 roku Ministerstwo Finansów proponowało, żeby do Centralnego Rejestru Umów trafiały kontrakty od 10 tysięcy złotych w górę. Zapytani o zdanie Polacy odpowiedzieli inaczej: 86 procent chciało progu niższego, a co drugi badany — żadnego progu w ogóle. Wtedy brzmiało to jak pobożne życzenie. Dziś jest prawem. Badanie zrealizowała agencja OpinionWay Polska na…

Dokumentacja

Nagrywanie sesji, czy można zostać za to ukaranym?

Gwarantowane w art. 61 Konstytucji prawo do uzyskiwania informacji o działaniach organów władzy publicznej dotyczy również możliwości swobodnego nagrywania m.in. sesji rady gminy/miasta. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Kamera na sesji i wniosek o…

Dokumentacja

Miesiąc Centralnego Rejestru Umów. Działa, ale nie pokaże wszystkiego

Centralny Rejestr Umów ruszył 1 lipca. Po miesiącu jest w nim ponad 158 tysięcy umów na łączną kwotę 10,8 miliardów złotych (dane z 03.08 na podstawie Atlasu Przetargów). Liczby robią wrażenie, zwłaszcza jeśli pamięta się, ile lat trwał spór o sam kształt rejestru. Ale pierwszy miesiąc to za wcześnie na świętowanie i dobry moment, żeby…

Dokumentacja

Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028

Sieć Obywatelska Watchdog Polska realizuje zadanie publiczne „Jawność w działaniu – rozwój Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska 2026–2028”, dofinansowane ze środków budżetu państwa w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO. Programem zarządza Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Projekt polega na wzmocnieniu instytucjonalnym Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska oraz rozwoju trwałej…

Dokumentacja

Cyfrowy scyzoryk obywatela

Korzystanie z prawa do informacji nie zawsze jest usłane różami. Na szczęście powstają aplikacje i narzędzia internetowe, które mogą ułatwiać przeglądanie danych i poruszanie się po procedurach. O wielu z nich piszą nam osoby obserwujące nasze działania, dlatego postanowiliśmy zebrać je w jednym miejscu. Zapraszamy na przegląd narzędzi online tworzonych przez pasjonatów prawa do informacji. …

Dokumentacja

Pięć lat czekania na umowę z Pfizer/BioNTech. Dokument wciąż jest częściowo utajniony

Komisja Europejska udostępniła nam umowę dotyczącą zakupu szczepionek przeciw COVID-19 od Pfizer/BioNTech. Część dokumentu nadal pozostaje utajniona – m.in. informacje o cenach, rozliczeniach i odpowiedzialności producenta. Publikujemy umowę i analizujemy, czy odwołać się od decyzji Komisji. W 2020 pierwszy raz zapytaliśmy o umowę na zakup szczepionek w trakcie pandemii koronawirusa. KPRM odpisała wówczas, że nie…