na stronie:
Dokumentacja

Ile naprawdę kosztują śmieci? Jak zrozumieć system odpadowy w gminie

Opłata za odpady komunalne jest jedną z tych danin, które mieszkańcy widzą od razu i bardzo łatwo porównują z sąsiednimi gminami. „U nas 38 zł, obok 32 zł — czyli tam jest lepiej” — to częsty skrót myślowy. Problem w tym, że w gospodarce odpadami taki skrót może prowadzić do fałszywych wniosków. Tekst przygotowano na…

Dokumentacja

Raport o stanie gminy bez tajemnic. Nagranie z webinaru

Czy raport o stanie gminy to tylko urzędowy obowiązek i „laurka” dla władzy, czy realne narzędzie kontroli obywatelskiej? Jak mieszkańcy oraz radni mogą ,,wycisnąć” z tego dokumentu jak najwięcej, a lokalne władze urządzić wokół niego „święto demokracji”? Co roku, już od sześciu lat, do 31 maja, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają obowiązek przedstawić radzie…

Dokumentacja

Jawność AI w administracji publicznej musi być standardem

Po raz kolejny przedstawiliśmy nasze uwagi w ramach konsultacjach projektu „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. Zwracamy w nich uwagę na potrzebę realnej przejrzystości w wykorzystywaniu AI przez administrację publiczną. Nasze wcześniejsze rekomendacje dotyczące rozliczalności, dokumentowania i nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji nadal pozostają aktualne. Obecnie jednak szczególnie podkreślamy dwa rozwiązania, bez…

Dokumentacja

Senackie komisje poparły poprawki do ustawy anty-SLAPP

Senat przyjął uchwałę w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. To ważny etap prac nad przepisami, które mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed nadużywaniem pozwów cywilnych. Ustawa dotyczy tzw. spraw SLAPP, czyli postępowań sądowych wszczynanych nie po to, by realnie dochodzić ochrony praw, ale…

Dokumentacja

Tajemnica weterynaryjna kontra prawo do informacji. Sprawa schroniska trafia do ETPC

Aktywistka, w ramach swojej działalności w organizacji pozarządowej, chciała sprawdzić, jak miejskie schronisko, finansowane ze środków publicznych, opiekuje się zwierzętami. Polskie sądy uznały jednak, że dane z dokumentacji leczenia są objęte tajemnicą weterynaryjną. Przy naszym wsparciu sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka — bo bez dostępu do informacji nie ma realnej społecznej kontroli schronisk.…

Dokumentacja

Wybór RPO to sprawa nas wszystkich. Apelujemy o przejrzystą procedurę i publiczne wysłuchania kandydatów

Sieć Obywatelska Watchdog Polska podpisała apel organizacji społecznych w sprawie standardów wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich. Razem z innymi organizacjami działającymi na rzecz praw człowieka zwracamy się do Parlamentu o przeprowadzenie tej procedury w sposób transparentny i dostępny dla obywateli i obywatelek. Pełna treść apelu  Kadencja obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich, prof. Marcina Wiącka, upływa 23 lipca…

Dokumentacja

UE zaostrza walkę z korupcją. Co zmieni nowa dyrektywa antykorupcyjna? 

Unia Europejska przyjęła dyrektywę antykorupcyjną, która ma ujednolicić przepisy karne i standardy przeciwdziałania korupcji we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa 2026/1021, opublikowana 11 maja 2026 r., obejmuje nie tylko nowe typy przestępstw i surowsze sankcje, ale także obowiązek budowy krajowych strategii antykorupcyjnych, ochrony sygnalistów i zwiększenia jawności życia publicznego. Nowe przepisy znacząco wpłyną także na polskie…

Dokumentacja

Kto, do czego i jak korzysta z AI w instytucjach publicznych?

Latem 2025 roku wysłaliśmy wnioski o informację publiczną do 5480 instytucji realizujących zadania publiczne, pytając: czy korzystają ze sztucznej inteligencji, do czego ją wykorzystują i czy mają zasady regulujące używanie narzędzi AI przez pracowników. Odpowiedziało 74% podmiotów, ale samo badanie pokazało nie tylko rosnącą obecność AI w administracji – przede wszystkim ujawniło problem z przejrzystością…

Dokumentacja

Zapraszamy na webinar: Raport o stanie gminy bez tajemnic 

  Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w…

Dokumentacja

Pierwsze czytanie ustawy antyslapp

Wczoraj, 12 maja, odbyło się w Sejmie pierwsze czytanie projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej (druk 2488). Projekt został przedstawiony przez sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Arkadiusza Myrchę, który podkreślał, że proponowane przepisy mają stworzyć realne mechanizmy ochrony dla dziennikarzy, aktywistów społecznych, organizacji pozarządowych oraz innych osób zabierających głos w…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów: kto powinien założyć konto i jakie dokumenty przygotować?

Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my…

Dokumentacja

SLAPP-y wciąż bez kontroli. Apelujemy o realną ochronę

7 maja 2026 r. upłynął termin wdrożenia unijnej dyrektywy anty-SLAPP, a Polska nadal nie przyjęła przepisów, które realnie chroniłyby osoby uczestniczące w debacie publicznej. Dlatego wspólnie z innymi organizacjami apelujemy o pilne przyjęcie skutecznych regulacji. Dziś dziennikarze, aktywiści, organizacje społeczne i mieszkańcy angażujący się w sprawy publiczne wciąż pozostają bez odpowiednich gwarancji ochrony przed pozwami,…

Dokumentacja

Losowanie sędziów pod lupą. Czy system naprawdę działa losowo?

W 2017 r. wprowadzono komputerowy system losowego przydziału spraw, który miał zagwarantować bezstronność i wyeliminować wpływ człowieka. Szybko jednak pojawiły się pytania: czy algorytm rzeczywiście jest neutralny i kto kontroluje jego działanie? Od lat próbujemy uzyskać dostęp do kodu źródłowego systemu – bezskutecznie. Dlatego sprawdzamy, kto go stworzył, na jakich zasadach działa i ile kosztował.…

Dokumentacja

Jawne komisje – narzędziownik Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska

Choć posiedzenia komisji rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, w praktyce dostęp do nich bywa bardzo ograniczony. Nasz monitoring zrealizowany na początku 2026 roku pokazuje, że tylko nieliczne samorządy zapewniają pełną przejrzystość poprzez transmisje i archiwizację nagrań (22 spośród 2400 przepytanych przez nas), mimo że to właśnie na komisjach zapadają kluczowe decyzje. Dlatego przygotowaliśmy…

Dokumentacja

Za zamkniętymi drzwiami. Lobbing na poziomie lokalnym

Prezentujemy raport* będący efektem naszej wielomiesięcznej pracy, który pokazuje, jak w praktyce wygląda wpływanie na decyzje podejmowane w gminach i miastach – od planowania przestrzennego, przez inwestycje i zamówienia publiczne, po polityki lokalne i zarządzanie majątkiem publicznym. Pokazujemy w nim, że choć lobbing może być naturalnym elementem demokracji i sposobem prezentowania różnych interesów, na poziomie…

Dokumentacja

Jawność znowu w drodze!

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na majowe spotkania “Jawności w drodze” w Mszczonowie, Dubiecku i Korczynie. W zeszłym roku odwiedziliśmy niemal 40 miejscowości w całej Polsce, spotykając się z Wami, by porozmawiać o jawności (Z północy na południe, ze wschodu na zachód – Jawność w drodze 2025! – Sieć Obywatelska Watchdog). Było to możliwe dzięki…

Dokumentacja

Konkurs na SLAPP roku rozstrzygnięty!

28 kwietnia 2026 r., Koalicja Przeciwko SLAPP w Europie (CASE) ogłosiła “zwycięzców” piątej edycji Europejskiego Konkursu SLAPP. Celem konkursu jest zwrócenie uwagi na osoby i podmioty nadużywające prawa do uciszania krytyki oraz pokazanie, że taka strategia nie działa. Przyznano nagrody w następujących kategoriach: SLAPP Addict of the Year: Barabás Brothers, właściciele HELL ENERGY Ltd (Węgry)…

Dokumentacja

Kalendarz Pierwszej Prezes SN jest informacją publiczną – przełomowy wyrok WSA

Sąd Najwyższy nie chciał ujawnić kalendarza swojej Pierwszej Prezes, uznając go za dokument wewnętrzny. Zaskarżyliśmy tę odpowiedź do sądu i wygraliśmy. WSA potwierdził, że kalendarz w części dotyczącej obowiązków służbowych to informacja publiczna, a „dokument wewnętrzny” nie może być pretekstem do ograniczania jawności. We wrześniu 2025 roku zawnioskowaliśmy do dostęp do kalendarza Pierwszej Prezesa Sądu…

Dokumentacja

Raport o stanie jawności w Polsce 2025 r. – rekomendacje

Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje – pisaliśmy w Raporcie o stanie jawności w Polsce w 2025 roku, w którym przedstawiliśmy rekomendacje na 2026 rok wskazujące kierunek niezbędnych zmian. Przytaczamy je poniżej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  Realizacja rekomendacji…

Dokumentacja

Jawność ma znaczenie – spotkanie w Korczynie

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na otwarte spotkanie w ramach cyklu „Jawność w drodze”. To okazja, żeby porozmawiać o tym, co naprawdę wpływa na nasze codzienne życie – decyzjach władz lokalnych, dostępie do informacji i możliwościach działania mieszkańców. „Jawność w drodze” to seria bezpłatnych, otwartych spotkań organizowanych w różnych miejscowościach w Polsce, podczas których rozmawiamy…

Dokumentacja

Nagranie webinarium: Centralny Rejestr Umów – jawność bez progów

Czy Centralny Rejestr Umów rzeczywiście zwiększy przejrzystość życia publicznego? Jakie zagrożenia wiążą się z jego wdrożeniem i gdzie pojawiają się próby ograniczania jawności? Zapraszamy do obejrzenia webinaru Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, podczas którego Marzena Błaszczyk i Szymon Osowski wyjaśniają zasady działania Centralnego Rejestru Umów. Centralny Rejestr Umów to rozwiązanie startujące 1 lipca 2026 roku, które…

Dokumentacja

Raport z monitoringu udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych

Czy po zakończeniu śledztwa można jeszcze zajrzeć do akt sprawy? Nasz monitoring pokazuje, że w praktyce – coraz trudniej. Po zmianach przepisów z 2021 r. dostęp do akt postępowań przygotowawczych w dużej mierze zależy od uznania prokuratury, a brak spójnych danych uniemożliwia ocenę skali udostępniania dokumentów. Sprawdziliśmy, jak wygląda to w rzeczywistości i jakie ma…

Dokumentacja

Masz prawo wiedzieć. Masz wpływ. Przyjdź i zobacz, jak z niego korzystać!

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na spotkanie „Jawność w drodze” w Mszczonowie, które odbędzie się 5 maja o godz. 18:00 w Mszczonowskim Ośrodku Kultury. Wstęp wolny! Zastanawiasz się: jak skutecznie patrzeć władzy na ręce? jakie masz prawa w kontakcie z urzędem? czy mieszkańcy naprawdę mają wpływ na decyzje – np. budowę spalarni odpadów? To spotkanie…

Dokumentacja

Problemy z jawnością w 2025 r.: przegląd najważniejszych spraw

Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności.  Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja…

Dokumentacja

“Jawność w drodze” w Dubiecku

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na spotkanie “Jawność w drodze” w gminie Dubiecko, które odbędzie się 6 maja. Co na spotkaniu? Podzielimy się z Wami naszą wiedzą, doświadczeniami i opowiemy, jak można działać na rzecz zmiany oraz przeciwdziałać naruszeniom prawa. Nie zapomnimy również o kontekście przysługujących nam wszystkim praw i jak je egzekwować, a także…

Dokumentacja

Raport z monitoringu testów niezależności i bezstronności sędziów

Prezentujemy wyniki monitoringu stosowania testu niezależności i bezstronności sędziego. Choć miał on być narzędziem ochrony prawa do rzetelnego procesu, w praktyce rzadko prowadzi do uwzględnienia wniosków, a większość spraw kończy się na etapie formalnym. Standard niezależnego i bezstronnego sądu jako punkt wyjścia Punktem odniesienia dla „testu niezależności i bezstronności” jest europejski standard prawa do rzetelnego…

Dokumentacja

Radni zatrudnieni przez gminy. Pierwsze wyniki naszego monitoringu

Miesiąc po starcie serwisu kazdymusigdziespracowac.pl mamy już ponad 2000 zgłoszeń i pierwsze wnioski. Skala zatrudniania radnych w podmiotach zależnych od gmin okazuje się większa niż można było przypuszczać – a wraz z nią pojawiają się pytania o niezależność i konflikt interesów. 15 kwietnia o godzinie 19.00 zapraszamy na live’a na naszym Facebooku, w czasie którego…

Dokumentacja

Media a prawo do informacji w Polsce

Przedstawiamy kolejną część raportu o stanie jawności – tym razem przyglądamy się mediom. Sprawdzamy, jak brak wdrożenia unijnych regulacji, kontrowersje wokół mediów publicznych i opóźnione reformy wpływają na przejrzystość informacji w przestrzeni cyfrowej i medialnej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.…

Dokumentacja

Planowanie przestrzenne – niewidzialne decyzje, które kształtują nasze życie

  Planowanie przestrzenne rzadko trafia na pierwsze strony gazet. Dla wielu osób pozostaje abstrakcyjnym, technicznym zagadnieniem, którym zajmują się urzędnicy i urbaniści. Tymczasem – jak pokazuje rozmowa z urbanistką Bernadetą Janik – to właśnie planowanie przestrzenne w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda nasze najbliższe otoczenie i jak się w nim żyje. Tekst powstał…

Dokumentacja

(Nie)jawne komisje – raport z monitoringu

Komisje rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, ale w praktyce dostęp do ich prac często pozostaje iluzoryczny. Przeprowadzony przez nas monitoring pokazuje, że pełną przejrzystość – z transmisjami i archiwizacją – zapewnia zaledwie ułamek samorządów. Tymczasem to właśnie na komisjach zapadają kluczowe ustalenia. (Nie)jawne komisje Formalnie posiedzenia komisji rad w jst są jawne, a…

Dokumentacja

Zaproszenie na webinarium: Centralny Rejestr Umów – jawność bez progów

Czy Centralny Rejestr Umów rzeczywiście zwiększy przejrzystość wydatkowania środków publicznych? Co będzie publikowane w CRU, a jakich informacji w nim zabraknie? Porozmawiamy o tym już 21 kwietnia o godz. 20:00 podczas webinarium Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. Już 1 lipca w życie wejdzie Centralny Rejestr Umów (CRU), jedno z kluczowych narzędzi zwiększania przejrzystości wydatkowania środków publicznych.…

Dokumentacja

Królewskie obchody i brak odpowiedzi. Kto naprawdę zapłacił za tysiąclecie koronacji Chrobrego?

Huczne obchody tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego przyciągnęły tłumy i największe gwiazdy. Gorzej z przejrzystością. KPRM nie była organizatorem, a pytane o szczegóły spółki Skarbu Państwa w większości milczą lub zasłaniają się tajemnicą. Kto faktycznie sfinansował to widowisko? Pod koniec kwietnia zeszłego roku w Warszawie świętowano obchody tysiąclecia koronacji Chrobrego. Donald Tusk, zapraszając na to wydarzenie,…

Dokumentacja

Represje zamiast dialogu. Jak państwo wykorzystuje prawo przeciw obywatelom

Opublikowany z kilkumiesięcznym opóźnieniem (pierwotnie był planowany na wrzesień 2025 r.) raport cząstkowy nr 2 Komisji ds. wyjaśnienia mechanizmów represji, zatytułowany „Represje zamiast dialogu. Jak państwo wykorzystywało prawo przeciw obywatelom”, stanowi wkład w dokumentowanie zjawiska nadużywania instrumentów prawnych przez państwo w latach 2015–2023. Opracowanie pokazuje to, co wcześniej pojawiło się w raportach przygotowanych przez dziennikarzy…

Dokumentacja

Cyfryzacja w służbie jawności: Stanowiska Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska w 2025 roku

W 2025 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska podjęła szereg działań opiniodawczych mających na celu zapewnienie, że transformacja cyfrowa w Polsce i Unii Europejskiej będzie przebiegać z poszanowaniem praw podstawowych, jawności i odpowiedzialności władzy. Organizacja przedstawiła rekomendacje dotyczące zarówno strategicznych kierunków informatyzacji państwa, jak i szczegółowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji (AI). Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie…

Dokumentacja

Prawo do informacji w Polsce w 2025 roku

  Przedstawiamy kolejny fragment Raportu o stanie jawności w Polsce — kolejnej odsłony opracowania poświęconego temu, jak w praktyce działa prawo do informacji publicznej i jakie bariery pojawiają się w dostępie do danych o funkcjonowaniu instytucji publicznych. W tej części skupiamy się na najważniejszych wątkach dotyczących jawności w Polsce w 2025 roku.  Cały raport jest…

Dokumentacja

Jawność zaczyna się od drzwi – felieton

Czy na komisję rady gminy można wejść bez zaproszenia? Czy trzeba podawać swoje dane i tłumaczyć cel obecności? W praktyce wciąż pojawiają się sytuacje, które pokazują, jak bardzo przepisy różnią się od rzeczywistości. Kiedy myślę o jawności działania samorządu, nie widzę wyłącznie sesji, głosowań i uchwał publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej. Widzę przede wszystkim proces…

Dokumentacja

Lasy Państwowe nie uciekną od jawności

Sądy administracyjne, orzekając w sprawach o dostęp do informacji publicznej, rzadko stwierdzają rażące naruszenie prawa, nawet jeśli wnioskodawca czeka na odpowiedź organu miesiącami. A jednak WSA w Lublinie, rozstrzygając kwestię bezczynności Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zdecydował się na taki krok.    W 2023 roku zapytaliśmy wszystkie Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych o wydatki na reklamę z wcześniejszego…

Dokumentacja

Instytucje do podziału – monitoring upolityczniania instytucji publicznych

Rozpoczynamy realizację ogólnopolskiego projektu „Instytucje do podziału”, którego celem jest zbadanie, jak po wyborach zmieniają się kadry w instytucjach publicznych i spółkach Skarbu Państwa oraz czy procesy te są przejrzyste i oparte na kompetencjach. O projekcie W wielu instytucjach publicznych, szczególnie po wyborach,  dochodzi do licznych zmian kadrowych. Pojawiają się pytania, czy stanowiska są obsadzane…

Dokumentacja

Prawo do informacji w 2025 roku – kontekst międzynarodowy

24 marca opublikowaliśmy kolejny już raport o stanie jawności. To próba uporządkowania najważniejszych wydarzeń, które w minionym roku wpływały na praktyczne korzystanie z prawa do informacji. W kolejnych publikacjach będziemy przybliżać jego najważniejsze fragmenty i wnioski. Na początek sięgamy po kontekst międzynarodowy – pokazujemy, jak wyglądają globalne standardy jawności, jakie kierunki zmian są dziś wyznaczane…

Dokumentacja

Posiedzenia komisji rady gminy powinny być jawne

Mieszkańcy najczęściej widzą tylko finał: sesję rady i głosowanie. Tymczasem prawdziwa debata o lokalnych sprawach toczy się wcześniej — na komisjach, które zbyt często pozostają poza realną społeczną kontrolą. Czy można je nagrywać, transmitować i kiedy naprawdę wolno wyłączyć jawność? Kiedy mówi się o jawności działania samorządu, najczęściej myślimy o dokumentach, wydatkach, czy o sesjach…

Dokumentacja

Chcieliśmy zobaczyć wniosek o awans prokuratora. Prokuratura zasłoniła się „wewnętrznym dokumentem”

Sprawa zaczęła się od pytań o awans prokuratora, którego nazwisko pojawiło się w kontekście poważnych zaniedbań opisanych przez „Gazetę Wyborczą”. Dopiero wyrok WSA przesądził, że sam wniosek powinien zostać udostępniony jako informacja publiczna. Dlatego dwa lata temu zapytaliśmy Prokuraturę Krajową o wniosku o awans prokuratora Piotra Styczewskiego na zastępcę gdańskiego prokuratora regionalnego. W odpowiedzi na…

Dokumentacja

Apel organizacji społecznych o zniesienie odpowiedzialności karnej za zniesławienie

Organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka – ARTICLE 19 Europe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Sieć Obywatelska Watchdog Polska oraz Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych – skierowały do Senatu RP petycję o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do dekryminalizacji zniesławienia. Treść petycji Międzynarodowe standardy ochrony praw człowieka jednoznacznie wskazują, że zniesławienie nie powinno podlegać odpowiedzialności karnej. W Polsce…

Dokumentacja

Co zmienić w rozporządzeniu o CRU? Głosy z konsultacji

Od początku marca na stronie RCL publikowane są dokumenty z uwagami dotyczącymi Centralnego Rejestru Umów, które wpłynęły do Ministerstwa Finansów i Gospodarki w ramach konsultacji, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania projektu rozporządzenia o CRU. Choć co do zasady idea rejestru nie jest kwestionowana, większość opinii podkreśla, że projekt rozporządzenia w obecnym kształcie wymaga istotnych zmian, aby…

Dokumentacja

Raport o stanie jawności w Polsce 2025 r.

Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje. Z jednej strony obserwowaliśmy ważne rozstrzygnięcia sądowe, interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich oraz powrót do części istotnych reform legislacyjnych, takich jak Centralny Rejestr Umów. Z drugiej strony utrzymały się fundamentalne problemy: brak ratyfikacji Konwencji z Tromsø,…

Dokumentacja

„Jawne partie”: jak wygląda (nie)jawność finansów partii w Polsce

Rejestry wpłat i umów partii politycznych miały zwiększyć przejrzystość życia publicznego. W praktyce są niepełne, niespójne i trudne do analizy. Twórca serwisu „Jawne partie” opowiada, co naprawdę w nich widać – i czego wciąż nie wiemy.  Martyna Bójko: Skąd się wziął pomysł na serwis Jawne partie? Grzegorz Krakowiak: W dużym skrócie pomysł się wziął stąd,…

Dokumentacja

Z myśliwskim pozdrowieniem. Darz Bór!

Czy można dowiedzieć się, jak działają zarządy okręgowe Polskiego Związku Łowieckiego i na co wydają pieniądze związane z gospodarką łowiecką? Postanowiliśmy to sprawdzić, wysyłając wnioski o informację do wszystkich 49 zarządów. Większość odmówiła odpowiedzi lub milczała – dopiero po ponad roku sporów i postępowań sądowych zaczęły pojawiać się pierwsze dokumenty. Czy Zarządy Okręgowe Polskiego Związku…

Dokumentacja

Poznań wyłącza jawność? Czy radni mogą zamknąć drzwi przed mieszkańcami?

Czy Rada Miasta i jej komisja może odciąć obywateli od informacji, gdy mowa o publicznych pieniądzach? Zapowiedź przebiegu posiedzenia Komisji Rewizyjnej w Poznaniu budzi nie tylko kontrowersje, ale i poważne wątpliwości prawne. Kontrola wynagrodzeń poza kontrolą społeczną Zgodnie z planem, posiedzenie poznańskiej Komisji Rewizyjnej zaplanowane na 19 marca 2026 roku ma zostać podzielone na dwie…

Dokumentacja

Każdy musi gdzieś pracować

Powszechnie przyjęło się uważać, że każdy musi gdzieś pracować, a doświadczenie zawodowe zdobyte w strukturach samorządowych może być atutem w pracy radnego. Jednak w zderzeniu z realiami lokalnej polityki, zasada ta często staje się fasadą dla zjawisk, które uderzają w same fundamenty demokracji. Pytanie o to, czy radny powinien być zatrudniony w spółce lub instytucji…

Dokumentacja

Konkurs strażniczy 2026

Zapraszamy do udziału w konkursie na wspieranie działań strażniczych w Polsce organizowanym przez Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców. Zgłoszenia należy przesyłać do 7 kwietnia 2026 r. do godziny 14:00.23 kwietnia do godz. 14:00. Watchdog jest partnerem merytorycznym konkursu. Konkurs ma na celu wsparcie osób, grup i organizacji prowadzących działania strażnicze – zarówno w ich…

Dokumentacja

Jawne komisje rady gminy: jak to działa i jak egzekwować jawność? Obejrzyj nagranie z webinarium

Komisje rady gminy to miejsce, w którym często zapada „mięso” decyzji – zanim uchwały trafią na sesję. Teoretycznie każdy mieszkaniec może przyjść na posiedzenie komisji, ale w praktyce bywa to trudne: godziny w środku dnia, brak jasnych informacji o terminach, a czasem także opór wobec obecności mieszkańców i nagrywania. Szymon Osowski (Sieć Obywatelska Watchdog Polska)…

Dokumentacja

Kiedy władza przestaje lubić pytania

W Ostrowi Mazowieckiej od pewnego czasu działa niewielkie medium obywatelskie „Ostrów na Surowo”. Jego twórcy: zadają pytania w trybie dostępu do informacji, publikują odpowiedzi urzędu i opatrują je komentarzem. W praktyce pełnią rolę lokalnego watchdoga — takiego, który nie relacjonuje wydarzeń ceremonialnych, lecz sprawdza dokumenty i decyzje. Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz…

Dokumentacja

Raport NASK o reklamach wyborczych na Facebooku wciąż niejawny. Sprawa wraca do sądu

Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym. 3 dni przed pierwszą turą wyborów prezydencki w 2025 roku Wirtualna Polska opisała sprawę politycznych reklam na anonimowych profilach na FB: „Wiesz Jak Nie Jest” i „Stół Dorosłych”. Na ich promocję wydano 420 tys. zł, a NASK alarmował, że finansowanie mogło pochodzić…

Dokumentacja

Pokonaj deepfake’a i wygraj nagrody. Rusza V edycja konkursu „DETEKTOR” dla studentów i doktorantów!

Co piąta fałszywa informacja weryfikowana przez europejskich analityków dezinformacji to wytwór sztucznej inteligencji. Podejmij wyzwanie i dołącz do walki z fałszywymi przekazami – znajdź deepfake’a i pokaż swoje umiejętności weryfikacji. Weź udział w konkursie “DETEKTOR” Instytutu Mediów, Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Gdańskiego oraz Stowarzyszenia Demagog, który Sieć Obywatelska Watchdog Polska objęła patronatem. Na czym…

Dokumentacja

Nawrocki–Brzoska: sąd o jawności spotkań i prezentów

  Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi! Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym. Po sprawie spotkań Prezydenta Karola Nawrockiego z biznesmenem Rafałem Brzoską sąd stawia jasną granicę: najpierw organ ma jednoznacznie powiedzieć, czy doszło do oficjalnego spotkania, a jeśli tak, informacje o nim (także o prezentach) powinny być jawne. 2 września 2025 roku „Gazeta…

Dokumentacja

Składamy uwagi do rozporządzenia dot. CRU

W odpowiedzi na konsultacje publiczne projektu Rozporządzenia w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP), przygotowaliśmy nasze uwagi dla Ministra Finansów i Gospodarki. Sukces powstania Centralnego Rejestru Umów to dzieło współpracy wielu organizacji społecznych i zaangażowanych obywateli. Od śmiałych planów lata temu, do obserwowania prac nad projektem, zwątpień wywołanych wielokrotnymi przesunięciami terminu…

Dokumentacja

Publiczne pieniądze, prywatne pensje? Pytamy o wypłaty w Śląsku i Piaście

Kiedy publiczne pieniądze idą na sport i spółka jest własnością samorządu, mieszkańcy mają prawo pytać: kto i ile zarabia. Sprawdzamy, jak kluby piłkarskie reagują na takie pytania. Śląsk Wrocław 22 stycznia 2025 roku Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia na swoim profilu na FB na pisało: Radni na polecenie Prezydenta Sutryka zdecydowali dziś o przekazaniu kolejnych 30…

Dokumentacja

Kolejna odsłona projektu ustawy antyslappowej

W ubiegłym tygodniu opublikowano kolejną wersję projektu ustawy wdrażającej przepisy dyrektywy antyslapp. Co pojawia się w nowym projekcie i jak będą przebiegać dalsze prace nad nim? Co zmieniło się w projekcie? W wersji projektu z 5.02.2026 (opublikowanej 17.02.2026) pojawiło się kilka zmian. W naszej opinii z konsultacji przygotowanej wspólnie z ARTICLE19 i Helsińską Fundacją Praw…

Dokumentacja

Prywatność czy jawność? Spór o wynagrodzenie Dariusza Mateckiego

Media społecznościowe zacierają granicę między tym, co publiczne a prywatne. Takich wątpliwości nie powinny nieść jednak kwestie działań i wydatków instytucji publicznych, a do takich niewątpliwie należą Lasy Państwowe oraz to komu i za ile zlecają lub zlecały m.in. prowadzenie swoich kanałów w social mediach. Kim jest Dariusz Matecki? Dariusz Matecki to szczeciński polityk związany…

Dokumentacja

Apel organizacji społecznych: przejrzysty wybór sędziów i jawne działanie Trybunału Konstytucyjnego

24 lutego 2026 r. razem z szeroką koalicją organizacji społecznych i eksperckich podpisaliśmy apel w sprawie przejrzystości wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz jawnego, rzetelnego funkcjonowania TK. W imieniu sygnatariuszy apel podpisał Maciej Nowicki, Prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Dlaczego zabraliśmy głos? Trybunał Konstytucyjny wyznacza realne granice władzy państwa i wpływa na codzienne życie wszystkich osób…

Dokumentacja

Webinar o posiedzeniach komisji rady gminy

Zapraszamy na kolejne spotkanie online – „Jawne komisje – dlaczego mamy prawo wiedzieć, co dzieje się na komisjach?”. Widzimy się 3 marca w godzinach 19:30–20:30! Obowiązuje rejestracja. Po ostatnim webinarze, dotyczącym działań samorządu, pojawiło się wiele pytań o jawność komisji, w tym o nagrywanie i transmitowanie ich przebiegu. W związku z tym zapraszamy na kolejny…