na stronie:
Dokumentacja

Ile naprawdę kosztują śmieci? Jak zrozumieć system odpadowy w gminie

Opłata za odpady komunalne jest jedną z tych danin, które mieszkańcy widzą od razu i bardzo łatwo porównują z sąsiednimi gminami. „U nas 38 zł, obok 32 zł — czyli tam jest lepiej” — to częsty skrót myślowy. Problem w tym, że w gospodarce odpadami taki skrót może prowadzić do fałszywych wniosków. Tekst przygotowano na…

Dokumentacja

Raport o stanie gminy bez tajemnic. Nagranie z webinaru

Czy raport o stanie gminy to tylko urzędowy obowiązek i „laurka” dla władzy, czy realne narzędzie kontroli obywatelskiej? Jak mieszkańcy oraz radni mogą ,,wycisnąć” z tego dokumentu jak najwięcej, a lokalne władze urządzić wokół niego „święto demokracji”? Co roku, już od sześciu lat, do 31 maja, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają obowiązek przedstawić radzie…

Dokumentacja

Jawność AI w administracji publicznej musi być standardem

Po raz kolejny przedstawiliśmy nasze uwagi w ramach konsultacjach projektu „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. Zwracamy w nich uwagę na potrzebę realnej przejrzystości w wykorzystywaniu AI przez administrację publiczną. Nasze wcześniejsze rekomendacje dotyczące rozliczalności, dokumentowania i nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji nadal pozostają aktualne. Obecnie jednak szczególnie podkreślamy dwa rozwiązania, bez…

Dokumentacja

Senackie komisje poparły poprawki do ustawy anty-SLAPP

Senat przyjął uchwałę w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. To ważny etap prac nad przepisami, które mają chronić osoby zabierające głos w sprawach publicznych przed nadużywaniem pozwów cywilnych. Ustawa dotyczy tzw. spraw SLAPP, czyli postępowań sądowych wszczynanych nie po to, by realnie dochodzić ochrony praw, ale…

Dokumentacja

Tajemnica weterynaryjna kontra prawo do informacji. Sprawa schroniska trafia do ETPC

Aktywistka, w ramach swojej działalności w organizacji pozarządowej, chciała sprawdzić, jak miejskie schronisko, finansowane ze środków publicznych, opiekuje się zwierzętami. Polskie sądy uznały jednak, że dane z dokumentacji leczenia są objęte tajemnicą weterynaryjną. Przy naszym wsparciu sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka — bo bez dostępu do informacji nie ma realnej społecznej kontroli schronisk.…

Dokumentacja

Wybór RPO to sprawa nas wszystkich. Apelujemy o przejrzystą procedurę i publiczne wysłuchania kandydatów

Sieć Obywatelska Watchdog Polska podpisała apel organizacji społecznych w sprawie standardów wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich. Razem z innymi organizacjami działającymi na rzecz praw człowieka zwracamy się do Parlamentu o przeprowadzenie tej procedury w sposób transparentny i dostępny dla obywateli i obywatelek. Pełna treść apelu  Kadencja obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich, prof. Marcina Wiącka, upływa 23 lipca…

Dokumentacja

UE zaostrza walkę z korupcją. Co zmieni nowa dyrektywa antykorupcyjna? 

Unia Europejska przyjęła dyrektywę antykorupcyjną, która ma ujednolicić przepisy karne i standardy przeciwdziałania korupcji we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa 2026/1021, opublikowana 11 maja 2026 r., obejmuje nie tylko nowe typy przestępstw i surowsze sankcje, ale także obowiązek budowy krajowych strategii antykorupcyjnych, ochrony sygnalistów i zwiększenia jawności życia publicznego. Nowe przepisy znacząco wpłyną także na polskie…

Dokumentacja

Kto, do czego i jak korzysta z AI w instytucjach publicznych?

Latem 2025 roku wysłaliśmy wnioski o informację publiczną do 5480 instytucji realizujących zadania publiczne, pytając: czy korzystają ze sztucznej inteligencji, do czego ją wykorzystują i czy mają zasady regulujące używanie narzędzi AI przez pracowników. Odpowiedziało 74% podmiotów, ale samo badanie pokazało nie tylko rosnącą obecność AI w administracji – przede wszystkim ujawniło problem z przejrzystością…

Dokumentacja

Zapraszamy na webinar: Raport o stanie gminy bez tajemnic 

  Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w…

Dokumentacja

Pierwsze czytanie ustawy antyslapp

Wczoraj, 12 maja, odbyło się w Sejmie pierwsze czytanie projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej (druk 2488). Projekt został przedstawiony przez sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Arkadiusza Myrchę, który podkreślał, że proponowane przepisy mają stworzyć realne mechanizmy ochrony dla dziennikarzy, aktywistów społecznych, organizacji pozarządowych oraz innych osób zabierających głos w…

Dokumentacja

Centralny Rejestr Umów: kto powinien założyć konto i jakie dokumenty przygotować?

Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my…

Dokumentacja

SLAPP-y wciąż bez kontroli. Apelujemy o realną ochronę

7 maja 2026 r. upłynął termin wdrożenia unijnej dyrektywy anty-SLAPP, a Polska nadal nie przyjęła przepisów, które realnie chroniłyby osoby uczestniczące w debacie publicznej. Dlatego wspólnie z innymi organizacjami apelujemy o pilne przyjęcie skutecznych regulacji. Dziś dziennikarze, aktywiści, organizacje społeczne i mieszkańcy angażujący się w sprawy publiczne wciąż pozostają bez odpowiednich gwarancji ochrony przed pozwami,…

Dokumentacja

Losowanie sędziów pod lupą. Czy system naprawdę działa losowo?

W 2017 r. wprowadzono komputerowy system losowego przydziału spraw, który miał zagwarantować bezstronność i wyeliminować wpływ człowieka. Szybko jednak pojawiły się pytania: czy algorytm rzeczywiście jest neutralny i kto kontroluje jego działanie? Od lat próbujemy uzyskać dostęp do kodu źródłowego systemu – bezskutecznie. Dlatego sprawdzamy, kto go stworzył, na jakich zasadach działa i ile kosztował.…

Dokumentacja

Jawne komisje – narzędziownik Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska

Choć posiedzenia komisji rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, w praktyce dostęp do nich bywa bardzo ograniczony. Nasz monitoring zrealizowany na początku 2026 roku pokazuje, że tylko nieliczne samorządy zapewniają pełną przejrzystość poprzez transmisje i archiwizację nagrań (22 spośród 2400 przepytanych przez nas), mimo że to właśnie na komisjach zapadają kluczowe decyzje. Dlatego przygotowaliśmy…

Dokumentacja

Za zamkniętymi drzwiami. Lobbing na poziomie lokalnym

Prezentujemy raport* będący efektem naszej wielomiesięcznej pracy, który pokazuje, jak w praktyce wygląda wpływanie na decyzje podejmowane w gminach i miastach – od planowania przestrzennego, przez inwestycje i zamówienia publiczne, po polityki lokalne i zarządzanie majątkiem publicznym. Pokazujemy w nim, że choć lobbing może być naturalnym elementem demokracji i sposobem prezentowania różnych interesów, na poziomie…