Po raz kolejny przedstawiliśmy nasze uwagi w ramach konsultacjach projektu „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. Zwracamy w nich uwagę na potrzebę realnej przejrzystości w wykorzystywaniu AI przez administrację publiczną. Nasze wcześniejsze rekomendacje dotyczące rozliczalności, dokumentowania i nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji nadal pozostają aktualne. Obecnie jednak szczególnie podkreślamy dwa rozwiązania, bez…

Aktywistka, w ramach swojej działalności w organizacji pozarządowej, chciała sprawdzić, jak miejskie schronisko, finansowane ze środków publicznych, opiekuje się zwierzętami. Polskie sądy uznały jednak, że dane z dokumentacji leczenia są objęte tajemnicą weterynaryjną. Przy naszym wsparciu sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka — bo bez dostępu do informacji nie ma realnej społecznej kontroli schronisk.…

Unia Europejska przyjęła dyrektywę antykorupcyjną, która ma ujednolicić przepisy karne i standardy przeciwdziałania korupcji we wszystkich państwach członkowskich. Dyrektywa 2026/1021, opublikowana 11 maja 2026 r., obejmuje nie tylko nowe typy przestępstw i surowsze sankcje, ale także obowiązek budowy krajowych strategii antykorupcyjnych, ochrony sygnalistów i zwiększenia jawności życia publicznego. Nowe przepisy znacząco wpłyną także na polskie…

Latem 2025 roku wysłaliśmy wnioski o informację publiczną do 5480 instytucji realizujących zadania publiczne, pytając: czy korzystają ze sztucznej inteligencji, do czego ją wykorzystują i czy mają zasady regulujące używanie narzędzi AI przez pracowników. Odpowiedziało 74% podmiotów, ale samo badanie pokazało nie tylko rosnącą obecność AI w administracji – przede wszystkim ujawniło problem z przejrzystością…

  Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w…

Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my…

W 2017 r. wprowadzono komputerowy system losowego przydziału spraw, który miał zagwarantować bezstronność i wyeliminować wpływ człowieka. Szybko jednak pojawiły się pytania: czy algorytm rzeczywiście jest neutralny i kto kontroluje jego działanie? Od lat próbujemy uzyskać dostęp do kodu źródłowego systemu – bezskutecznie. Dlatego sprawdzamy, kto go stworzył, na jakich zasadach działa i ile kosztował.…

Choć posiedzenia komisji rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, w praktyce dostęp do nich bywa bardzo ograniczony. Nasz monitoring zrealizowany na początku 2026 roku pokazuje, że tylko nieliczne samorządy zapewniają pełną przejrzystość poprzez transmisje i archiwizację nagrań (22 spośród 2400 przepytanych przez nas), mimo że to właśnie na komisjach zapadają kluczowe decyzje. Dlatego przygotowaliśmy…

Prezentujemy raport* będący efektem naszej wielomiesięcznej pracy, który pokazuje, jak w praktyce wygląda wpływanie na decyzje podejmowane w gminach i miastach – od planowania przestrzennego, przez inwestycje i zamówienia publiczne, po polityki lokalne i zarządzanie majątkiem publicznym. Pokazujemy w nim, że choć lobbing może być naturalnym elementem demokracji i sposobem prezentowania różnych interesów, na poziomie…

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza na majowe spotkania “Jawności w drodze” w Mszczonowie, Dubiecku i Korczynie. W zeszłym roku odwiedziliśmy niemal 40 miejscowości w całej Polsce, spotykając się z Wami, by porozmawiać o jawności (Z północy na południe, ze wschodu na zachód – Jawność w drodze 2025! – Sieć Obywatelska Watchdog). Było to możliwe dzięki…

28 kwietnia 2026 r., Koalicja Przeciwko SLAPP w Europie (CASE) ogłosiła “zwycięzców” piątej edycji Europejskiego Konkursu SLAPP. Celem konkursu jest zwrócenie uwagi na osoby i podmioty nadużywające prawa do uciszania krytyki oraz pokazanie, że taka strategia nie działa. Przyznano nagrody w następujących kategoriach: SLAPP Addict of the Year: Barabás Brothers, właściciele HELL ENERGY Ltd (Węgry)…

Sąd Najwyższy nie chciał ujawnić kalendarza swojej Pierwszej Prezes, uznając go za dokument wewnętrzny. Zaskarżyliśmy tę odpowiedź do sądu i wygraliśmy. WSA potwierdził, że kalendarz w części dotyczącej obowiązków służbowych to informacja publiczna, a „dokument wewnętrzny” nie może być pretekstem do ograniczania jawności. We wrześniu 2025 roku zawnioskowaliśmy do dostęp do kalendarza Pierwszej Prezesa Sądu…

Rok 2025 nie przyniósł w Polsce przełomu w zakresie prawa do informacji, ale bardzo wyraźnie pokazał, gdzie tej jawności brakuje – pisaliśmy w Raporcie o stanie jawności w Polsce w 2025 roku, w którym przedstawiliśmy rekomendacje na 2026 rok wskazujące kierunek niezbędnych zmian. Przytaczamy je poniżej. Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  Realizacja rekomendacji…

Czy po zakończeniu śledztwa można jeszcze zajrzeć do akt sprawy? Nasz monitoring pokazuje, że w praktyce – coraz trudniej. Po zmianach przepisów z 2021 r. dostęp do akt postępowań przygotowawczych w dużej mierze zależy od uznania prokuratury, a brak spójnych danych uniemożliwia ocenę skali udostępniania dokumentów. Sprawdziliśmy, jak wygląda to w rzeczywistości i jakie ma…

Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności.  Cały raport jest dostępny pod tym linkiem.  mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja…

Miesiąc po starcie serwisu kazdymusigdziespracowac.pl mamy już ponad 2000 zgłoszeń i pierwsze wnioski. Skala zatrudniania radnych w podmiotach zależnych od gmin okazuje się większa niż można było przypuszczać – a wraz z nią pojawiają się pytania o niezależność i konflikt interesów. 15 kwietnia o godzinie 19.00 zapraszamy na live’a na naszym Facebooku, w czasie którego…

  Planowanie przestrzenne rzadko trafia na pierwsze strony gazet. Dla wielu osób pozostaje abstrakcyjnym, technicznym zagadnieniem, którym zajmują się urzędnicy i urbaniści. Tymczasem – jak pokazuje rozmowa z urbanistką Bernadetą Janik – to właśnie planowanie przestrzenne w największym stopniu decyduje o tym, jak wygląda nasze najbliższe otoczenie i jak się w nim żyje. Tekst powstał…

Komisje rad gmin czy powiatów są formalnie jawne, ale w praktyce dostęp do ich prac często pozostaje iluzoryczny. Przeprowadzony przez nas monitoring pokazuje, że pełną przejrzystość – z transmisjami i archiwizacją – zapewnia zaledwie ułamek samorządów. Tymczasem to właśnie na komisjach zapadają kluczowe ustalenia. (Nie)jawne komisje Formalnie posiedzenia komisji rad w jst są jawne, a…

Huczne obchody tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego przyciągnęły tłumy i największe gwiazdy. Gorzej z przejrzystością. KPRM nie była organizatorem, a pytane o szczegóły spółki Skarbu Państwa w większości milczą lub zasłaniają się tajemnicą. Kto faktycznie sfinansował to widowisko? Pod koniec kwietnia zeszłego roku w Warszawie świętowano obchody tysiąclecia koronacji Chrobrego. Donald Tusk, zapraszając na to wydarzenie,…

Opublikowany z kilkumiesięcznym opóźnieniem (pierwotnie był planowany na wrzesień 2025 r.) raport cząstkowy nr 2 Komisji ds. wyjaśnienia mechanizmów represji, zatytułowany „Represje zamiast dialogu. Jak państwo wykorzystywało prawo przeciw obywatelom”, stanowi wkład w dokumentowanie zjawiska nadużywania instrumentów prawnych przez państwo w latach 2015–2023. Opracowanie pokazuje to, co wcześniej pojawiło się w raportach przygotowanych przez dziennikarzy…

W 2025 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska podjęła szereg działań opiniodawczych mających na celu zapewnienie, że transformacja cyfrowa w Polsce i Unii Europejskiej będzie przebiegać z poszanowaniem praw podstawowych, jawności i odpowiedzialności władzy. Organizacja przedstawiła rekomendacje dotyczące zarówno strategicznych kierunków informatyzacji państwa, jak i szczegółowych regulacji dotyczących sztucznej inteligencji (AI). Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie…

  Przedstawiamy kolejny fragment Raportu o stanie jawności w Polsce — kolejnej odsłony opracowania poświęconego temu, jak w praktyce działa prawo do informacji publicznej i jakie bariery pojawiają się w dostępie do danych o funkcjonowaniu instytucji publicznych. W tej części skupiamy się na najważniejszych wątkach dotyczących jawności w Polsce w 2025 roku.  Cały raport jest…

Czy na komisję rady gminy można wejść bez zaproszenia? Czy trzeba podawać swoje dane i tłumaczyć cel obecności? W praktyce wciąż pojawiają się sytuacje, które pokazują, jak bardzo przepisy różnią się od rzeczywistości. Kiedy myślę o jawności działania samorządu, nie widzę wyłącznie sesji, głosowań i uchwał publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej. Widzę przede wszystkim proces…

Sądy administracyjne, orzekając w sprawach o dostęp do informacji publicznej, rzadko stwierdzają rażące naruszenie prawa, nawet jeśli wnioskodawca czeka na odpowiedź organu miesiącami. A jednak WSA w Lublinie, rozstrzygając kwestię bezczynności Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zdecydował się na taki krok.    W 2023 roku zapytaliśmy wszystkie Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych o wydatki na reklamę z wcześniejszego…

Rozpoczynamy realizację ogólnopolskiego projektu „Instytucje do podziału”, którego celem jest zbadanie, jak po wyborach zmieniają się kadry w instytucjach publicznych i spółkach Skarbu Państwa oraz czy procesy te są przejrzyste i oparte na kompetencjach. O projekcie W wielu instytucjach publicznych, szczególnie po wyborach,  dochodzi do licznych zmian kadrowych. Pojawiają się pytania, czy stanowiska są obsadzane…