Prezentujemy kolejną część naszego raportu o stanie jawności w 2025 roku w skróconej formie. Tym razem przyglądamy się różnym procesom czy wydarzeniom, w których w 2025 roku zabrakło jawności. 

Cały raport jest dostępny pod tym linkiem. 

mObywatel – częściowe otwarcie kodu źródłowego

W 2025 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o udostępnieniu kodu źródłowego aplikacji mObywatel. Publikacja miała zwiększyć przejrzystość działania państwowych narzędzi cyfrowych, jednak w praktyce udostępniono jedynie wybrane elementy interfejsu, bez kluczowych modułów odpowiadających za bezpieczeństwo, logikę biznesową czy komunikację z serwerami. Dodatkowo dostęp do materiałów był ograniczony, a forma publikacji utrudniała analizę. Eksperci ocenili, że w tej formie udostępnienie kodu nie umożliwia realnej kontroli społecznej ani niezależnego audytu.

Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi!

Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.

Wybór szefa Krajowego Biura Wyborczego

Proces wyboru szefa KBW miał charakter otwarty — ogłoszono publiczny nabór, opublikowano informacje o kandydatach, a ich publiczne wysłuchanie odbyło się w Senacie. Nie ujawniono jednak szczegółów pracy komisji rekrutacyjnej ani pełnych kryteriów oceny kandydatów, co ograniczyło możliwość społecznej kontroli na kluczowym etapie procedury.

Sprawa tłumacza z granicy i niejawne materiały

Sąd przyznał zadośćuczynienie tłumaczowi zatrzymanemu przy granicy polsko-białoruskiej. Podstawą działań służb były materiały niejawne, których treść nie była w pełni dostępna ani dla zatrzymanego, ani dla sądu. W wyroku podkreślono, że powoływanie się na niejawność nie może zwalniać państwa z obowiązku wykazania legalności i proporcjonalności działań, zwłaszcza gdy ingerują one w podstawowe prawa jednostki.

Propozycja publicznych wysłuchań kandydatów

W Sejmie dyskutowano nad wprowadzeniem ustawowej podstawy do publicznych wysłuchań kandydatów na stanowiska obsadzane przez Sejm. Zwolennicy wskazywali na zwiększenie przejrzystości, przeciwnicy obawiali się paraliżu prac i niejasności proceduralnych. Ostatecznie nie podjęto decyzji o rozpoczęciu prac legislacyjnych.

Koniec centralnej bazy danych środowiskowych

Zlikwidowano centralną aplikację „Wykaz” w Ekoportalu, która zapewniała łatwy dostęp do dokumentów środowiskowych. Obowiązek publikowania informacji przeniesiono na poszczególne urzędy, co spowodowało rozproszenie danych i utrudniło ich wyszukiwanie oraz monitoring przez obywateli.

Ograniczenia dla nieletnich dziennikarzy w Sejmie

Nowe zasady wstępu do Sejmu uniemożliwiły osobom poniżej 18. roku życia uzyskanie akredytacji dziennikarskiej. Decyzja ta zamknęła dostęp do Sejmu młodym reporterom i wywołała publiczną dyskusję na temat dostępu do instytucji publicznych.

Nowe zasady etyki w Senacie

Senat przyjął pierwsze formalne zasady etyki dla senatorów, obejmujące m.in. ujawnianie konfliktów interesów, standardy debaty publicznej i działania na rzecz dobra wspólnego. Celem dokumentu jest wzmocnienie transparentności i odpowiedzialności w życiu publicznym.