W grudniu 2023 roku głośno było o zainstalowanych w pociągach produkowanych przez Newag blokadach, które uniemożliwiały uruchomienie maszyn po naprawach w niezależnych od producenta serwisach. Zaczęło się od tego, że Koleje Dolnośląskie rozpisały konkurs na naprawę serwisową pociągów Impuls wyprodukowanych przez Newag. Był to obowiązkowy przegląd po przejechaniu przez pojazdy miliona kilometrów. Do konkursu stanął…
W dniach 16-17 stycznia 2025 roku w Gdyni odbyło się spotkanie strategiczne organizacji społecznych skupionych w Koalicji “Zaczyn”. “Zaczyn” powstał w 2020 roku jako odpowiedź na kryzys praworządności w Polsce oraz potrzebę wzmocnienia współpracy między organizacjami działającymi na rzecz praw człowieka i demokracji. Nazwa koalicji symbolizuje zainicjowanie współpracy między organizacjami społecznymi, na której ma “wyrastać”…
Zima nam niestraszna i czy wiatr, śnieżyca, czy zimowy deszcz, jeździmy na spotkania z Wami. Tym razem zobaczymy się w Hajnówce (podlaskie), Piasecznie (mazowieckie) i na Dolnym Śląsku. Poniżej dzielimy się szczegółami dotyczącymi dwóch pierwszych spotkań. Jawność w Hajnówce Spotkanie odbędzie się 28 stycznia w Miejskiej Bibliotece w Hajnówce (ul.3 Maja 45) w godzinach 17-19.…
Kolejny raz mamy przyjemność ruszyć na spotkania z osobami, które chcą dowiedzieć więcej na temat jawności, praworządności, praw mieszkańców i działań na rzecz zmiany. Chcesz, byśmy odwiedzili także Twoją miejscowość? Zgłoś się i zorganizuj z nami wydarzenie u siebie w gminie. Czym jest Jawność w drodze? W ramach tegorocznej edycji Jawności w drodze planujemy odwiedzić…
Przedstawiamy sprawozdanie Martyny Regent, członkini Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, z działań na rzecz jawności życia publicznego przeprowadzonych w Gdyni między 01.07.2024 a 30.11.2024 r. Prezentowany raport zawiera propozycje rozwiązań zwiększających transparentność działania organów władzy i ułatwiających prowadzenie działań strażniczych. Projekt był realizowany w ramach grantu Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców dla lokalnych watchogów.…
Po listopadowym apelu organizacji społecznych „Razem przeciw SLAPP” minister Adam Bodnar zapowiedział szybką publikację projektu opracowanego w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Propozycje zmian w prawie zostały przyjęte przez komisję na początku stycznia, a 15 stycznia projekt pojawił się na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości. Co znajdziemy w projekcie? W opublikowanym projekcie ustawy o ochronie osób uczestniczących w…
W Polsce trwa kilkudniowa wizyta Cariny Paju, przedstawicielki Open Government Partnership (OGP, Partnerstwo na rzecz Otwartych Rządów) na Europę. Paju spotyka się z rządem, ambasadami i organizacjami pozarządowymi, aby przekonać że to najlepszy czas, by Polska dołączyła do OGP. Jest to międzynarodowa platforma na rzecz odporności demokracji i jawności życia publicznego, w tym przejrzystości finansów…
Rafał Krzycki, wydawca portalu branżowego opisującego działalność sektora gastronomicznego i hotelowego, zwrócił się do nas o pomoc w uzyskaniu informacji dotyczących funkcjonowania Polskiego Holdingu Hotelowego. Organ ten zarzucał mu tzw. nadużywanie prawa do informacji i składanie wniosków w prywatnym celu. Niestety szybko okazało się, że problemy z uzyskaniem informacji to jedynie wierzchołek góry lodowej, a…
1.Wstęp W 2023 roku po raz pierwszy postanowiliśmy przygotować raport o stanie jawności w Polsce. Zebrane w nim dane dotyczyły przede wszystkim lat 2022-23, ale sięgaliśmy również po informacje z wcześniejszego okresu, by przedstawić jak najpełniejszy obraz stanu jawności w Polsce w momencie zmiany władzy (raport ukazał się w grudniu 2023 roku). Główna konkluzja raportu,…
O budowaniu systemów wyborczych, zaufaniu i tajemnicy przedsiębiorstwa kilka słów więcej. Może jestem wybiórczy w badaniu jawności, bo rzeczywiście interesuje mnie ona głównie w kontekście polityki i wyborów. Czasem jednak nawet tak wąska ścieżka prowadzi do wielodyscyplinarnych rozstajów, niespodziewanych rozwiązań i jeszcze silniejszego przekonania, że sytuacja jest gorzej niż zła, a papier, jak wiadomo, cierpliwy…
Wszystko zaczęło się w pierwszym roku naszej działalności, czyli w 2022 roku, kiedy jeszcze nie byliśmy odporni na takie zagrywki, jak dzisiaj. Najpierw Gosię przesłuchuje policja w sprawie hejterskiej strony w internecie, z którą nie mieliśmy nic wspólnego. Potem jest posiedzenie komisji rady miasta, w czasie której podchodzi do nas sekretarz – wyjmuje komórkę i…
Postanowiliśmy sprawdzić, czy można przekonać KPRM-u i ministerstwa do publikowania w swoich Biuletynach Informacji Publicznej rejestrów umów cywilnoprawnych, nim w 2026 r. wejdzie w życie centralny rejestr umów. Jak nam poszło? Sprawdźcie. Duże sukcesy 14 października 2021 r. optymistycznie informowaliśmy: Sukces! Jest centralny rejestr umów i nie tylko. Mamy świetne, nowoczesne, ważne dla zachowania zasad…
,,Biuletyny Informacji Publicznej to, przynajmniej w założeniu pierwotnym, świetne narzędzia, które mogą pozwolić na najprostszy, powszechny, nieuciążliwy, bezpłatny i 24-godzinny dostęp do informacji. Czy tak jest w rzeczywistości? Mogę zaspojlerować, że nie zawsze” – mówi o BIP-ach Piotr Rzekiecki, ekspert prawny Watchdoga. W tym odcinku podcastu Zajawka rozmawiamy o BIP-ach. Czym są Biuletyny Informacji Publicznej?…
Sieć Obywatelska Watchdog Polska wraz z innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego opublikowała oświadczenie dotyczące decyzji firmy Google o zaprzestaniu wyświetlania reklam politycznych w UE przed wejściem w życie w październiku 2025 r. nowego rozporządzenia w sprawie przejrzystości i ukierunkowania reklam politycznych (TTPA) 2025. Jesteśmy zaniepokojeni tą decyzją, ponieważ znacznie ograniczy ona dostęp obywateli do różnorodnego dyskursu…
Jak teraz jest z tą jawnością? Gorzej czy lepiej niż za poprzednich rządów? To zależy – odpowiedziałby prawnik i to jest w zasadzie najlepsza odpowiedź, bo rzeczywiście zależy, gdzie przyłożyć ucho i oko. Teoretycznie nic się nie zmieniło. Mamy tę samą Konstytucję z jej 61 artykułem mówiącym o tym, że „Obywatel ma prawo do…
Podczas trwającej w dniach 9-10 grudnia w Legionowie konferencji “Oświadczenia majątkowe – unifikacja, cyfryzacja, kontrola” Centralne Biuro Antykorupcyjne przedstawiło kierunki zmian w przepisach dotyczących oświadczeń majątkowych. Obecnie nasz system sprawia wiele trudności osobom zobowiązanym do składania oświadczeń i jest niezgodny z międzynarodowymi standardami. Co nie działa? Mankamentów i wad systemu jest wiele i są znane…
Na początku marca 2025 r., w trakcie prezydenckiej kampanii wyborczej, kończy się kadencja Szefowej Krajowego Biura Wyborczego, minister Magdaleny Pietrzak. Znajdujemy się w krytycznym momencie dla polskich wyborów. Rozwój technologiczny i kontekst geopolityczny wymagają poświęcenia większej uwagi regulacjom i stosowaniu prawa wyborczego, w szczególności w zakresie finansowania kampanii. Istnieje realne ryzyko zewnętrznej ingerencji w przebieg…
Na niedawno uruchomionej sejmowej platformie do konsultacji projektów poselskich pojawił się projekt zmian w Kodeksie pracy dotyczący jawności wynagrodzeń. Czy pracodawcy będą musieli ujawniać wynagrodzenia w ogłoszeniach o pracę? Proponowane przepisy mają zwiększyć transparentność wynagrodzeń, przeciwdziałać dyskryminacji płacowej i ułatwić pracownikom podejmowanie świadomych decyzji zawodowych. Jakie są propozycje zmian? Pracodawcy będą zobowiązani do podawania widełek…
Dziś, w Międzynarodowym Dniu Walki z Korupcją, Koalicja CASE opublikowała swój coroczny raport na temat SLAPP w Europie. Strategiczne Pozwy Przeciwko Partycypacji Publicznej (SLAPP) są coraz częściej stosowane w Europie jako narzędzie uciszania dziennikarzy, aktywistów i strażników społecznych. Te uporczywe pozwy mają na celu stłumienie głosów ujawniających nieprawidłowości lub rozliczających władze z ich działań, a…
Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka zapraszamy do odsłuchania rozmowy Szymona Osowskiego z dr hab. Marleną Sakowską-Baryłą*, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Z naszą gościnią rozmawialiśmy o meandrach dostępu do informacji, poruszając takie zagadnienia, jak: dostęp do informacji a RODO, cyfryzacja czy rejestr umów. Wspólnie zastanawialiśmy się m.in. nad tym, dlaczego urzędy nie cyfryzują informacji i…
Lokalny dziennikarz zamiast odpowiedzi na pytanie otrzymał pozew od spółki skarbu państwa. Za trzy wpisy na portalu X deweloper zażądał od aktywisty miejskiego przeprosin i wpłaty 25 tys. zł na cel społeczny. Mieszkańcy wyrażali niezadowolenie z planów budowy zakładu produkcyjnego w ich sąsiedztwie, więc korporacja za pośrednictwem kancelarii prawnej wezwała do zaprzestania naruszania jej dóbr…
6 listopada 2024 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) opublikowało raport z konsultacji publicznych dotyczących wdrożenia Europejskiego Aktu Wolności Mediów (EMFA) do polskiego porządku prawnego. Proces konsultacji był bezprecedensowy i może stanowić przykład transparentności oraz otwartości na udział społeczeństwa obywatelskiego w procesie legislacyjnym. Jednakże, jako koalicja organizacji społecznych zaangażowanych w reformę ładu medialnego w…
Trzeci już Zlot obrończyń i obrońców praw człowieka, organizowany przy okazji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Watch Docs, pokazał, że wydarzenie nie tylko się zakorzeniło, jako okazja do docenienia, integracji środowiska i świętowania, ale stało się miejscem generowania nowych ambitnych pomysłów. W 2024 roku było nas więcej niż w poprzednich latach. Spotkały się osoby działające w…
Są sprawy, które prowadzimy tak długo, że można zapomnieć, że trwają i o co w nich właściwie chodzi. Jedną z takich spraw — tasiemców jest ta dotycząca nieudostępniania przez Fundację Lux Veritatis informacji publicznej dotyczącej pozyskiwania i wydatkowania środków publicznych. Tu można przeczytać o historii naszych zmagań o dostęp do informacji o finansowaniu działań Fundacji…
W najnowszym odcinku podcastu Zajawka, Martyna Bójko rozmawia z Krzysztofem Wychowałkiem, członkiem Watchdoga, dyrektorem Ośrodka Działań Ekologicznych Źródła, członkiem zespołu ds. reformy łowiectwa przy ministrze klimatu i środowiska o jawności w kontekście informacji o polowaniach. Czy mamy prawo do informacji o polowaniach? Czy polowania są jakoś oznaczane i zgłaszane? Czy osoba, która nie chce,…
Gościem nowego, osiemnastego, odcinka Zajawki był Bartosz Pilitowski – lider zespołu i założyciel Fundacji Court Watch Polska. W dosyć długiej, ale bardzo ciekawej! rozmowie z Martyną Bójko opowiada m.in. o pracy obserwatorów sądowych. Dlaczego ich udział i jawność rozpraw jest ważna? Co robi obserwator/ka? Jak nim zostać? Jak się ma jawność w polskich sądach? Jaki…
13 grudnia 2016 r. do prawa o zgromadzeniach wprowadzono dwie szczególnie kontrowersyjne zmiany, które utrudniły obywatelom i obywatelkom RP możliwość korzystania z konstytucyjnie im gwarantowanej wolności zgromadzeń. Razem z innymi organizacjami apelujemy do Donalda Tuska o nowelizację tej ustawy, by znów była zgodna z Konstytucją i międzynarodowym prawem. Szanowny Panie Premierze! Jako organizacje obywatelskie działające…
Im wyższy stopień cyfryzacji instytucji publicznych, tym łatwiej w nich o jawność — to przekonanie towarzyszy nam od dawna, dlatego z uwagą przyglądamy się cyfrowym zmianom w urzędach. Kiedy nowy Minister Cyfryzacji zorganizował konsultacje społeczne wstępnych założeń Strategii Cyfryzacji Państwa, nie mogło nas tam zabraknąć. Efektem tych konsultacji jest opublikowana przez Ministerstwo 29 października nowa…
W kwietniu 2024 roku weszła w życie unijna Dyrektywa anty-SLAPPowa, która jest odpowiedzią na zjawisko pozywania dziennikarzy, aktywistów czy naukowców za krytykę osób wpływowych czy nagłaśnianie nadużyć władzy. Kraje członkowskie, w tym Polska, mają obecnie dwa lata na jej implementację do swoich systemów prawnych. Jednak samo wdrożenie dyrektywy do polskiego prawodawstwa nie wystarczy. My, dziennikarze,…
Troska o demokrację to codzienna kontrola władzy, bez względu na to, kto ją sprawuje. To zadawanie pytań i analizowanie odpowiedzi (lub ich egzekwowanie w sądzie), śledzenie procesów legislacyjnych i tworzenie lepszego prawa, pilnowanie reform i weryfikowanie faktów. Innymi słowy, troska o demokrację zajmuje dużo czasu, który nie każdy i nie każda z Was może poświęcić.…
