Zaczęło się od tego, że “Gazeta radomszczańska” w sierpniu 2024 roku opisała działalność bezpłatnych szkół dla dorosłych „Edukacja”, zarejestrowanych w Radomsku. Są one prowadzone przez osobę fizyczną i finansowane z mocy ustawy przez starostwo. W ciągu 2,5 roku szkoły działające pod egidą „Edukacji” otrzymały łącznie prawie 5 mln dotacji. Warunkiem uzyskania dofinansowania przez szkołę jest…
Na początku stycznia 2025 roku przedstawiliśmy nasz „Raport o stanie jawności 2024”, w którym opisujemy zeszły rok pod kątem ważnych jawnościowych wydarzeń. Chcąc przybliżyć Państwu zaprezentowane w naszym raporcie treści, postanowiliśmy publikować jego najciekawsze fragmenty. W zeszłym tygodniu zaprezentowaliśmy fragment dotyczący naszego monitoringu dostępu do informacji o środowisku, a dziś przedstawiamy rozdział poświęcony zmianom w…
Od kilku lat, jako Fundacja Wolności, pytamy o rejestr decyzji o warunkach zabudowy, które urzędy muszą posiadać (wniosek z 2022 i 2023 roku). Są tam informacje o tym, kto, gdzie i na co dostał lub nie dostał decyzji o warunkach zabudowy. To dzięki znajdującym się tam informacjom mogliśmy skutecznie interweniować np. w kwestii bloku mającego…
Geneza System informatyczny fedrowanie.siecobywatelska.pl został stworzony do realizowania monitoringów, prowadzonych za pomocą masowej mailowej wysyłki wniosków o udostępnienie informacji publicznej do różnych instytucji. Dzięki temu, że nasza baza adresów email liczy już przeszło 40 000 rekordów i wciąż rośnie, możemy w łatwy sposób wysłać wnioski na przykład do wszystkich gmin w Polsce. System został stworzony…
Na początku stycznia 2025 przedstawiliśmy nasz „Raport o stanie jawności 2024”, w którym opisujemy zeszły rok pod kątem ważnych jawnościowych wydarzeń. Zaprezentowaliśmy w nim również wyniki zrealizowanych przez nas monitoringów. Chcąc przybliżyć Państwu zaprezentowane w naszym raporcie treści, postanowiliśmy publikować jego najciekawsze fragmenty. Jako pierwszy prezentujemy materiał opisujący zrealizowany przez nas monitoring prawa do…
Rok 2024, podobnie jak poprzedni, okazał się rekordowy dla naszej poradni — wpłynęło do nas aż 1561 spraw! Kolejnymi latami „na podium” są: 2023 z 1306 sprawami i 2021 z 1250. Dla porównania — jeszcze w 2019 r. tych spraw było mniej niż tysiąc, a w 2015 roku 316. Cieszymy się, że jesteśmy w stanie…
Od połowy 2024 roku wraz z innymi organizacjami działamy na rzecz jak najszerszej implementacji unijnej dyrektywy anty-SLAPP-owej, która jest odpowiedzią na zjawisko pozywania dziennikarzy, aktywistów czy naukowców za krytykę osób wpływowych, czy nagłaśnianie nadużyć władzy. Jednym z naszych postulatów jest uchylenie art. 212 kodeksu karnego, który brzmi następująco: Kto znieważa inną osobę w jej obecności…
Przed zbliżającą się na uczelniach zimową sesją egzaminacyjną kolejny raz sprawdziliśmy, czy studentki i studenci mogą w nauce liczyć na prawo do informacji publicznej i jak do tego tematu podchodzą polskie uczelnie. Sieć Obywatelska Watchdog Polska od lat przygląda się transparentności życia akademickiego. Jednym z elementów tej przejrzystości są jasne i klarowne zasady egzaminowania oraz…
W grudniu 2023 roku głośno było o zainstalowanych w pociągach produkowanych przez Newag blokadach, które uniemożliwiały uruchomienie maszyn po naprawach w niezależnych od producenta serwisach. Zaczęło się od tego, że Koleje Dolnośląskie rozpisały konkurs na naprawę serwisową pociągów Impuls wyprodukowanych przez Newag. Był to obowiązkowy przegląd po przejechaniu przez pojazdy miliona kilometrów. Do konkursu stanął…
W dniach 16-17 stycznia 2025 roku w Gdyni odbyło się spotkanie strategiczne organizacji społecznych skupionych w Koalicji “Zaczyn”. “Zaczyn” powstał w 2020 roku jako odpowiedź na kryzys praworządności w Polsce oraz potrzebę wzmocnienia współpracy między organizacjami działającymi na rzecz praw człowieka i demokracji. Nazwa koalicji symbolizuje zainicjowanie współpracy między organizacjami społecznymi, na której ma “wyrastać”…
Zima nam niestraszna i czy wiatr, śnieżyca, czy zimowy deszcz, jeździmy na spotkania z Wami. Tym razem zobaczymy się w Hajnówce (podlaskie), Piasecznie (mazowieckie) i na Dolnym Śląsku. Poniżej dzielimy się szczegółami dotyczącymi dwóch pierwszych spotkań. Jawność w Hajnówce Spotkanie odbędzie się 28 stycznia w Miejskiej Bibliotece w Hajnówce (ul.3 Maja 45) w godzinach 17-19.…
Przedstawiamy sprawozdanie Martyny Regent, członkini Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, z działań na rzecz jawności życia publicznego przeprowadzonych w Gdyni między 01.07.2024 a 30.11.2024 r. Prezentowany raport zawiera propozycje rozwiązań zwiększających transparentność działania organów władzy i ułatwiających prowadzenie działań strażniczych. Projekt był realizowany w ramach grantu Funduszu Obywatelskiego im. Ludwiki i Henryka Wujców dla lokalnych watchogów.…
Po listopadowym apelu organizacji społecznych „Razem przeciw SLAPP” minister Adam Bodnar zapowiedział szybką publikację projektu opracowanego w Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Propozycje zmian w prawie zostały przyjęte przez komisję na początku stycznia, a 15 stycznia projekt pojawił się na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości. Co znajdziemy w projekcie? W opublikowanym projekcie ustawy o ochronie osób uczestniczących w…
Rafał Krzycki, wydawca portalu branżowego opisującego działalność sektora gastronomicznego i hotelowego, zwrócił się do nas o pomoc w uzyskaniu informacji dotyczących funkcjonowania Polskiego Holdingu Hotelowego. Organ ten zarzucał mu tzw. nadużywanie prawa do informacji i składanie wniosków w prywatnym celu. Niestety szybko okazało się, że problemy z uzyskaniem informacji to jedynie wierzchołek góry lodowej, a…
1.Wstęp W 2023 roku po raz pierwszy postanowiliśmy przygotować raport o stanie jawności w Polsce. Zebrane w nim dane dotyczyły przede wszystkim lat 2022-23, ale sięgaliśmy również po informacje z wcześniejszego okresu, by przedstawić jak najpełniejszy obraz stanu jawności w Polsce w momencie zmiany władzy (raport ukazał się w grudniu 2023 roku). Główna konkluzja raportu,…
O budowaniu systemów wyborczych, zaufaniu i tajemnicy przedsiębiorstwa kilka słów więcej. Może jestem wybiórczy w badaniu jawności, bo rzeczywiście interesuje mnie ona głównie w kontekście polityki i wyborów. Czasem jednak nawet tak wąska ścieżka prowadzi do wielodyscyplinarnych rozstajów, niespodziewanych rozwiązań i jeszcze silniejszego przekonania, że sytuacja jest gorzej niż zła, a papier, jak wiadomo, cierpliwy…
Wszystko zaczęło się w pierwszym roku naszej działalności, czyli w 2022 roku, kiedy jeszcze nie byliśmy odporni na takie zagrywki, jak dzisiaj. Najpierw Gosię przesłuchuje policja w sprawie hejterskiej strony w internecie, z którą nie mieliśmy nic wspólnego. Potem jest posiedzenie komisji rady miasta, w czasie której podchodzi do nas sekretarz – wyjmuje komórkę i…
Postanowiliśmy sprawdzić, czy można przekonać KPRM-u i ministerstwa do publikowania w swoich Biuletynach Informacji Publicznej rejestrów umów cywilnoprawnych, nim w 2026 r. wejdzie w życie centralny rejestr umów. Jak nam poszło? Sprawdźcie. Duże sukcesy 14 października 2021 r. optymistycznie informowaliśmy: Sukces! Jest centralny rejestr umów i nie tylko. Mamy świetne, nowoczesne, ważne dla zachowania zasad…
Jak teraz jest z tą jawnością? Gorzej czy lepiej niż za poprzednich rządów? To zależy – odpowiedziałby prawnik i to jest w zasadzie najlepsza odpowiedź, bo rzeczywiście zależy, gdzie przyłożyć ucho i oko. Teoretycznie nic się nie zmieniło. Mamy tę samą Konstytucję z jej 61 artykułem mówiącym o tym, że „Obywatel ma prawo do…
Podczas trwającej w dniach 9-10 grudnia w Legionowie konferencji “Oświadczenia majątkowe – unifikacja, cyfryzacja, kontrola” Centralne Biuro Antykorupcyjne przedstawiło kierunki zmian w przepisach dotyczących oświadczeń majątkowych. Obecnie nasz system sprawia wiele trudności osobom zobowiązanym do składania oświadczeń i jest niezgodny z międzynarodowymi standardami. Co nie działa? Mankamentów i wad systemu jest wiele i są znane…
Na początku marca 2025 r., w trakcie prezydenckiej kampanii wyborczej, kończy się kadencja Szefowej Krajowego Biura Wyborczego, minister Magdaleny Pietrzak. Znajdujemy się w krytycznym momencie dla polskich wyborów. Rozwój technologiczny i kontekst geopolityczny wymagają poświęcenia większej uwagi regulacjom i stosowaniu prawa wyborczego, w szczególności w zakresie finansowania kampanii. Istnieje realne ryzyko zewnętrznej ingerencji w przebieg…
Na niedawno uruchomionej sejmowej platformie do konsultacji projektów poselskich pojawił się projekt zmian w Kodeksie pracy dotyczący jawności wynagrodzeń. Czy pracodawcy będą musieli ujawniać wynagrodzenia w ogłoszeniach o pracę? Proponowane przepisy mają zwiększyć transparentność wynagrodzeń, przeciwdziałać dyskryminacji płacowej i ułatwić pracownikom podejmowanie świadomych decyzji zawodowych. Jakie są propozycje zmian? Pracodawcy będą zobowiązani do podawania widełek…
Dziś, w Międzynarodowym Dniu Walki z Korupcją, Koalicja CASE opublikowała swój coroczny raport na temat SLAPP w Europie. Strategiczne Pozwy Przeciwko Partycypacji Publicznej (SLAPP) są coraz częściej stosowane w Europie jako narzędzie uciszania dziennikarzy, aktywistów i strażników społecznych. Te uporczywe pozwy mają na celu stłumienie głosów ujawniających nieprawidłowości lub rozliczających władze z ich działań, a…
Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka zapraszamy do odsłuchania rozmowy Szymona Osowskiego z dr hab. Marleną Sakowską-Baryłą*, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Z naszą gościnią rozmawialiśmy o meandrach dostępu do informacji, poruszając takie zagadnienia, jak: dostęp do informacji a RODO, cyfryzacja czy rejestr umów. Wspólnie zastanawialiśmy się m.in. nad tym, dlaczego urzędy nie cyfryzują informacji i…
Trzeci już Zlot obrończyń i obrońców praw człowieka, organizowany przy okazji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Watch Docs, pokazał, że wydarzenie nie tylko się zakorzeniło, jako okazja do docenienia, integracji środowiska i świętowania, ale stało się miejscem generowania nowych ambitnych pomysłów. W 2024 roku było nas więcej niż w poprzednich latach. Spotkały się osoby działające w…
Są sprawy, które prowadzimy tak długo, że można zapomnieć, że trwają i o co w nich właściwie chodzi. Jedną z takich spraw — tasiemców jest ta dotycząca nieudostępniania przez Fundację Lux Veritatis informacji publicznej dotyczącej pozyskiwania i wydatkowania środków publicznych. Tu można przeczytać o historii naszych zmagań o dostęp do informacji o finansowaniu działań Fundacji…
13 grudnia 2016 r. do prawa o zgromadzeniach wprowadzono dwie szczególnie kontrowersyjne zmiany, które utrudniły obywatelom i obywatelkom RP możliwość korzystania z konstytucyjnie im gwarantowanej wolności zgromadzeń. Razem z innymi organizacjami apelujemy do Donalda Tuska o nowelizację tej ustawy, by znów była zgodna z Konstytucją i międzynarodowym prawem. Szanowny Panie Premierze! Jako organizacje obywatelskie działające…
Im wyższy stopień cyfryzacji instytucji publicznych, tym łatwiej w nich o jawność — to przekonanie towarzyszy nam od dawna, dlatego z uwagą przyglądamy się cyfrowym zmianom w urzędach. Kiedy nowy Minister Cyfryzacji zorganizował konsultacje społeczne wstępnych założeń Strategii Cyfryzacji Państwa, nie mogło nas tam zabraknąć. Efektem tych konsultacji jest opublikowana przez Ministerstwo 29 października nowa…
W kwietniu 2024 roku weszła w życie unijna Dyrektywa anty-SLAPPowa, która jest odpowiedzią na zjawisko pozywania dziennikarzy, aktywistów czy naukowców za krytykę osób wpływowych czy nagłaśnianie nadużyć władzy. Kraje członkowskie, w tym Polska, mają obecnie dwa lata na jej implementację do swoich systemów prawnych. Jednak samo wdrożenie dyrektywy do polskiego prawodawstwa nie wystarczy. My, dziennikarze,…
Troska o demokrację to codzienna kontrola władzy, bez względu na to, kto ją sprawuje. To zadawanie pytań i analizowanie odpowiedzi (lub ich egzekwowanie w sądzie), śledzenie procesów legislacyjnych i tworzenie lepszego prawa, pilnowanie reform i weryfikowanie faktów. Innymi słowy, troska o demokrację zajmuje dużo czasu, który nie każdy i nie każda z Was może poświęcić.…
