Garść inspiracji na przykładzie Teatru Dramatycznego w Warszawie. Felieton Aliny Czyżewskiej*. Dawno nie było konkursu na stanowisko dyrektora, który wywołałby tyle emocji w środowisku teatralnym i poza nim, co konkurs na dyrektora Teatru Dramatycznego w Warszawie. Teatr Dramatyczny, mieszczący się w Pałacu Kultury i Nauki, to miejska instytucja kultury, dysponująca od lat najwyższą dotację podmiotową…
Dotarły do nas wówczas sygnały, że nowi pracownicy nie tylko są delegowani zaraz po zatrudnieniu, ale mają też nawet czterokrotnie wyższe pensje. Dlatego 5 grudnia 2018 roku zawnioskowaliśmy do Ministerstwa Sprawiedliwości o udostępnienie następujących danych: imion i nazwisk delegowanych w latach 2016-2018 do Ministerstwa pracownic i pracowników sądów, zarówno tych będących, jak i niebędących sędziami,…
6 września 2021, gdy świętowaliśmy 20 lat ustawy o dostępie do informacji publicznej, w Sejmie nieskutecznie procedowany był wniosek o uchylenie rozporządzenia wprowadzającego stan wyjątkowy na granicy z Białorusią. Pisaliśmy wtedy: Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wyjątkowego to krótki akt wprowadzający ograniczenia praktycznie wyłącznie związane ze sposobami na zdobywanie i rozpowszechnianie informacji. Chodzi bowiem o wyłączenie…
Niemal dwa lata temu opisaliśmy nasze zmagania o uzyskanie informacji publicznej w zakresie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na mocy których uwzględniano wnioski o wyłączenie stosowania tzw. ustawy dezubekizacyjnej. Przypomnijmy, że na mocy tzw. ustawy dezubekizacyjnej obniżono świadczenia emerytalne osobom, które pełniły służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w…
2021 rok dał jawności mocno w kość. Wszystko, co zaplanowaliśmy, zostało wywrócone do góry nogami przez rządzących. Tajemnica dyplomatyczna, zamknięcie teczek prokuratorskich, ograniczenie jawności eksperymentów na zwierzętach, stan wyjątkowy odcinający nas od informacji, wniosek Małgorzaty Manowskiej do Trybunału Konstytucyjnego – to wszystko seria ciosów wymierzonych przez ludzi związanych z władzą w nasze prawa. Co teraz?…
Organizacje apelują do senatorów o systemowe rozwiązania braku kontroli nad działaniami służb. Problem niekontrolowanych działań służb wymaga systemowych rozwiązań. Organizacje broniące praw człowieka apelują do senatorów, żeby w ramach prac nadzwyczajnej komisji nie poprzestawali na próbie wyjaśnienia inwigilacji senatora Krzysztofa Brejzy, Ewy Wrzosek i Romana Giertycha. „Nie tylko Pegasus jest problemem. Każdego dnia poza jakąkolwiek…
W 2021 roku dzień w dzień walczyliśmy o dostęp do informacji publicznych. O dostęp do wiedzy o działaniach rządu związanych z pandemią, o milionach wydanych na wybory, które się nie odbyły, o pieniądzach płynących szerokim strumieniem do fundacji sprzyjającej władzy. Nigdy nie było dobrze, ale w zeszłym roku powodów do złości było wyjątkowo dużo. Musieliśmy…
W nowym roku nie odpuszczamy przyglądania się działalności i wydatkom TVP. Przygotowaliśmy zestawienie naszych pytań i aktualnie toczących się spraw z publicznym nadawcą. Zestawienie zaczynam od zagadki – Kto całkiem niedawno powiedział następujące te słowa? W skutek braku transparentności, braku realnej kontroli, może nawet czyjegoś intencyjnego działania – ten system wypaczył się i kompletnie spatologizował.…
W połowie listopada, z inicjatywy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (ERPO) – Emily O’Reilly – odbyła się konferencja, podczas której rzeczniczka wezwała instytucje Unii Europejskiej do zmian w przepisach regulujących dostęp do informacji w UE. Czy w 2022 roku Unię Europejską czekają zmiany w tym zakresie? Podczas wspomnianej konferencji wypowiadali się przedstawiciele komisji, parlamentu, rady UE,…
Zadawaliśmy pytania, uczyliśmy, pomagaliśmy, protestowaliśmy, wysyłaliśmy petycje, świętowaliśmy nasze 18-te urodziny. Zapraszamy na krótkie podsumowanie działań Watchdoga w 2021 roku. Codziennie sprawdzamy, jak działają publiczne instytucje. W 2021 roku wysłaliśmy łącznie 7295 wniosków o informację publiczną m.in. do ministerstw, urzędów gmin, kancelarii Sejmu, partii politycznych, spółek komunalnych, nadleśnictw, instytucji kultury i oświaty oraz policji i…
Koniec roku to nie tylko czas podsumowań. To także dobry moment, by czasem spojrzeć bardziej wstecz. Zwłaszcza w tym roku, który był tak ciężki dla jawności. Czy wiecie, że pierwszy projekt ustawy o dostępie do informacji publicznej zawierał kilka przepisów karnych? Ciekawe były też dyskusje toczące się podczas prac komisji i parlamentu. Niedostępne informacje Ponad…
AKTUALIZACJA: Prezydent Andrzej Duda w czasie konferencji prasowej 27.12.21 zapowiedział zawetowanie nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Rok 2021 upłynął pod znakiem problemów z prawem do informacji – od lutego czekamy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który może zachwiać jawnością w Polsce, we wrześniu wprowadzony został stan wyjątkowy, w którym wyłączono prawo do informacji, a w…
We wrześniu 2020 roku 13 partii politycznych, posiadających w ławach sejmowych co najmniej dwóch przedstawicieli lub dwie przedstawicielki, otrzymało ten sam wniosek o informację, z dokładnie tymi samymi pytaniami. Cały projekt, przeprowadzony z mojej inicjatywy, miał na celu sprawdzenie stosunku partii politycznych do jawności. Wnioskowałem o udostępnienie uchwał i protokołów z posiedzeń zarządu, protokołów i…
Strategiczne pozwy przeciwko partycypacji publicznej (SLAPP) to jedno z bardziej skutecznych narzędzi tłumienia debaty oraz selekcjonowania informacji, które mają dotrzeć do obywatelek i obywateli. Jak sprawić, by niewygodne dla władz czy korporacji tematy mogły zaistnieć w społecznej świadomości? Jak wspierać dziennikarzy, sygnalistów, obrońców praw człowieka? Do 10 stycznia 2022 trwają konsultacje zorganizowane przez Komisję Europejską,…
Kilka miesięcy temu w serwisie prawo.pl pojawił się artykuł WSA: Zasypanie gminy wnioskami o dostęp do informacji to nie nadużycie, opisujący jeden z wyroków WSA we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 372/20). W tekście wskazano, że ,,nawet masowe składanie wniosków do różnych podmiotów gminy nie jest nadużyciem tego prawa’’. Jak zakończyła się sprawa? Czy udostępniono…
1 lipca 2021 roku wysłaliśmy do partii politycznych zasiadających w Sejmie, Senacie i Parlamencie Europejskim wnioski o informację publiczną dotyczącą ich finansowania. Od lat pytamy ugrupowania polityczne o to, jak wyglądają ich finanse i od lat napotykamy na opór w udzielaniu odpowiedzi, choć zdarzają się wyjątki (Partia Zieloni najszybsza i (jak dotąd) najbardziej przejrzysta). Wiele…
Trybunał Konstytucyjny nie rozpoznał dziś wniosku I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej ws. zbadania zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sprawę odroczono, ponieważ przedstawiciele Sejmu RP nie mogli się dziś stawić Trybunale Konstytucyjnym ze względu na posiedzenie Sejmu RP i głosowania. Przeciwko wniesieniu sprawy do TK protestowały w marcu organizacje społeczne. Sprawa,…
Dziękujemy za zgłoszenia do Szkoły Inicjatyw Strażniczych. W tej edycji otrzymaliśmy ich aż 107! Widać, że w Polsce rozwija się wiele świetnych inicjatyw. Wiele osób zaczęło aktywnie włączać się w życie lokalnej społeczności: biorąc udział w konsultacjach, śledząc posiedzenia rady miasta czy gminy, pisząc pisma z propozycjami zmian, wnioski o informację. Polska w ostatnich latach…
Gdy ktoś dostał rozkaz, żeby Cię gdzieś nie wpuścić, chcesz wiedzieć, kto stoi za tym rozkazem i czy został wydany zgodnie z prawem? Gdy Twoje nazwisko trafia do rządowej bazy, chcesz wiedzieć, dlaczego? Gdy prokuratura prowadziła przeciw Tobie bezprzedmiotowe postępowanie, chcesz, by dziennikarze mogli o tym napisać, a winni prześladowań ponieśli karę? Gdy Sejm RP…
9 grudnia każdego roku obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Korupcji – ustanowiony w 2003 roku – a zatem, podobnie jak my – osiemnastoletni. Ma on upamiętniać ratyfikowanie Konwencji ONZ przeciw Korupcji. Polska ratyfikowała Konwencję w 2006 roku. Gdy ponad 20 lat temu zaangażowaliśmy się jako aktywiści w działania Programu przeciw Korupcji realizowanego przez Fundację im.…
To, że kurator Barbara Nowak spektaklu “Dziady” w Słowackim bardzo nie lubi, to już wiemy. Ale właściwie dlaczego? Tego nie wiemy ani my, ani – jak się okazuje – Barbara Nowak. Pani Kurator nie poprzestała tylko na swojej osobistej opinii, którą wyraziła w tweecie: W mojej ocenie, haniebne jest używanie dzieła wieszcza A. Mickiewicza dla…
Na trzy dni przed rozprawą, na której miały być mowy końcowe i spodziewany wyrok w sprawie przeciwko Zarządowi Fundacji Lux Veritatis, dowiedzieliśmy się, że jej nie będzie. Obrona zawnioskowała o odwołanie sprawy, powołując się na zły stan zdrowia jednego z oskarżonych. Nie, żebyśmy byli tym zaskoczeni. W zasadzie pewne było, że coś się wydarzy. W…
Nie będzie jawności ani majątku dzieci polityków, ani małżonków, ani jawności oświadczeń majątkowych ministrów. Trybunał Konstytucyjny rozciągnął kwestie poruszone we wniosku Prezydenta RP, dotyczące konieczności przedstawiania majątku dzieci własnych, przysposobionych i dzieci małżonka, na wszystkie przepisy ustawy. I stwierdził, że Prezydent w ogóle nie może podpisać ustawy, która miała przynieść jawność w kilku ważnych kwestiach. Choć…
Od trzech lat wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają obowiązek przedstawiania co roku mieszkańcom raportu ze swojej działalności. Debiut raportów trudno uznać za udany. Wielu samorządowców traktuje ich przygotowanie jako kolejny obowiązek, a mieszkańcy rzadko się nimi interesują. My jednak widzimy ich ogromny potencjał! Dlatego zaczęliśmy gruntownie przyglądać się tematowi – w zeszłym roku zapytaliśmy…
[AKTUALIZACJA – przepisy zostały uznane za niezgodne z Konstytucją – opis wyroku w tekście Ucieczka od jawności – po decyzji Trybunału o majątkach.] 25 listopada TK rozpatrzy sprawę konstytucyjności przepisów dotyczących jawności majątków polityków. Zawnioskował o to prezydent. Jak zareaguje TK? To wielka niewiadoma. Najpierw nastał kryzys wizerunkowy premiera Mateusza Morawieckiego. W maju 2019 roku…
[Aktualizacja] Trybunał Konstytucyjny zdecydował, że wymogi Europejskiej Konwencji Praw Człowieka dotyczące prawa obywateli do niezależnego sądu, nie mogą być zastosowane do Trybunału Konstytucyjnego. Sędziowie szeroko omawiali, że nie jest to zwykły sąd i w związku z tym nie „podpada” pod jurysdykcję ETPC. Bójcie się obywatele, jeśli decyzje tego niezwykłego sądu wpływają na nasze prawa –…
Po pierwsze: rozmawiajmy o gminie…* W roku 2021 możemy – a nawet powinniśmy – po raz trzeci zapoznać się z raportem o stanie naszej gminy, który to wójt/burmistrz/prezydent „co roku do dnia 31 maja przedstawia radzie gminy”. Dlaczego powinniśmy? Raport – co określa art. 28 aa. – „obejmuje podsumowanie działalności wójta w roku poprzednim, w…
Doświadczenia na zwierzętach to kolejna sfera, którą władza wyłącza spod kontroli społecznej. Wprowadzone zmiany uniemożliwią obywatelom dostęp do informacji o pracach komisji etycznych (Lokalnych Komisji Etycznych i Krajowej Komisji Etycznej). A wszystko pod przykrywką realizacji przepisów unijnej dyrektywy. 17 listopada Sejm RP odrzucił poprawki Senatu RP dotyczące dostępu do informacji o doświadczeniach na zwierzętach i…
Razem z Fundacją „Akademia Antykorupcyjna”, Fundacją im. Stefana Batorego, Helsińską Fundacją Praw Człowieka, Instytutem Spraw Publicznych oraz Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Solidarność 80 przygotowaliśmy stanowisko w ramach konsultacji ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Z całym stanowiskiem można zapoznać się pod tym linkiem. Kim są sygnaliści? Sygnalista to osoba, która zgłasza swojemu pracodawcy…
23 listopada o godz. 19 zapraszamy na krótkie spotkanie na temat jawności i „watchdogowania”. Na webinarium opowiemy o tym, jaką rolę pełnią osoby, które patrzą władzy na ręce w Polsce. Szczególnie jest to ważne obecnie, kiedy Trybunał Konstytucyjny zajmuje się ustawą o dostępie do informacji, czyli jednym z podstawowych narzędzi działania watchdogów. To duże zagrożenie…
