W niedawnym artykule pochyliliśmy się nad możliwością uzyskiwania informacji publicznej od takich towarzystw budownictwa społecznego (TBS) oraz społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM), które nie stanowią spółek komunalnych i działają prywatnie z własnej inicjatywy. Staraliśmy się argumentować, że prowadzenie działalności w obszarze budownictwa społecznego z założenia wiąże się z wykonywaniem zadań publicznych oraz obowiązkiem działania na podstawie specyficznych rygorystycznych przepisów dedykowanej ustawy.

W ramach prowadzonego przez nas poradnictwa udzielaliśmy w tym zakresie wsparcia Fundacji „Obywatel TBS”, dla której opracowaliśmy wyczerpującą argumentację na potrzeby postępowania sądowego.

WSA: obszar budownictwa społecznego to przejaw prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli

Wyrokiem z 20 lipca 2026 r., ( III SAB/Gl 275/26 ), WSA w Gliwicach przychylił się do zaprezentowanego stanowiska i uznał, że budownictwo społeczne jest realizacją zadania publicznego także wtedy, gdy zajmuje się nim prywatna spółka. Sąd przypomniał na wstępie, że wykonywanie zadań publicznych rozumieć należy możliwie szeroko:

Obejmuje ono nie tylko aktywność organów administracji publicznej, lecz także działalność podmiotów prywatnoprawnych, jeżeli w określonym zakresie realizują one zadania o charakterze publicznym.

Następnie WSA wprost wskazał, że spółki TBS oraz SIM jak najbardziej mogą być uznane za podmioty wykonujące zadania publiczne w zakresie polityki mieszkaniowej, przypominając, że jej prowadzenie jest obowiązkiem państwa:

W szczególności podkreśla się, że art. 75 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a zadania gminy w tym zakresie zostały rozwinięte w przepisach ustaw samorządowych i mieszkaniowych. Jeżeli zatem podmiot prywatny uczestniczy w realizacji tego typu zadań na podstawie szczególnej ustawy, jego działalność może podlegać reżimowi jawności publicznej.

W ocenie Sądu, mimo że prywatny TBS, którego bezczynność została zaskarżona, nie jest spółką komunalną, to jednak:

W zakresie inwestycji mieszkaniowej objętej wnioskiem wykonuje zadanie publiczne związane z realizacją polityki mieszkaniowej, a więc pozostaje w kręgu podmiotów objętych ustawą.

WSA zaakcentował ponadto, że bez znaczenia pozostawać powinna w pełni prywatna struktura właścicielska tego podmiotu:

Gdyby nawet Spółka była w pełni prywatna pod względem właścicielskim, nie zmieniałoby to faktu, że w obszarze społecznego budownictwa mieszkaniowego realizuje ona zadanie publiczne, wyraźnie powiązane z konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP.

Gliwicki sąd administracyjny stwierdził w konsekwencji, że spółka TBS popadła w stan bezczynności przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji i zobowiązał ją do jego rozpoznania.

Choć jest to pierwszy korzystny wyrok w tego typu sprawie, mamy nadzieję na wyodrębnienie się projawnościowej linii orzeczniczej dotyczącej prywatnych spółek TBS i SIM. Wyrok nie jest prawomocny, a stronie przeciwnej przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej.