Apel ws. CRU

23 kwietnia razem z 45 innymi organizacjami społecznymi zaapelowaliśmy do Premiera, by nie zwiększano progu publikacji umów w Centralnym Rejestrze Umów – z 500 zł do 10 000 zł. Bardzo zależało nam na tym, by obywatelki i obywatele wzmocnili nasz głos, dlatego zbieraliśmy podpisy pod tym apelem, by złożyć go ponownie w formie petycji 28 września –  w Międzynarodowym Dniu Prawa do Informacji.

Nie pozwólmy na to, by Centralny Rejestr Umów — tak długo wyczekiwany projekt mający zwiększyć przejrzystość finansów publicznych — zamieniono w atrapę jawności!

Pod petycją o niezwiększanie progu publikacji umów w CRU podpisało się 1255 osób!

Zwiększenie progu, to nie jest techniczna zmiana – to odebranie obywatelom narzędzia kontroli nad tym, jak państwo wydaje ich pieniądze.

Poniżej publikujemy treść petycji do Premiera Donalda Tuska, a po więcej informacji o Centralnym Rejestrze Umów zapraszamy również na stronę siecobywatelska.pl/tak-dla-cru. 

Apel do Prezesa Rady Ministrów, w sprawie Centralnego Rejestru Umów

Szanowny Panie Premierze!

Centralny Rejestr Umów, nad którego wprowadzeniem trwają prace, to nowy instrument demokratycznej kontroli obywatelskiej, na który czekaliśmy od dawna. To szansa na umocnienie nowoczesnych standardów demokratycznego państwa prawa, opartych na jawności i przejrzystości finansów publicznych, co jest fundamentem zaufania obywateli do instytucji państwowych.

Niestety, ta szansa może zostać zmarnowana, ponieważ Ministerstwo Finansów planuje 20-krotne podniesienie progu ujawniania umów w Rejestrze — z 500 do aż 10 000 złotych (nr proj. UD197). Ta zmiana spowoduje ukrycie przed obywatelami, w skrajnych przypadkach, nawet ponad 90 proc. wydatków publicznych danej instytucji. Tak nie odbuduje się zaufania społecznego.

Jest to tym bardziej istotne, że według najnowszych badań co piąty Polak w ogóle nie ufa sposobowi zarządzania finansami publicznymi w Polsce. Przez ostatnie lata opinią publiczną wstrząsały informacje o kontrowersyjnych umowach, wypłatach czy dotacjach ze środków publicznych. Każdy z tych skandali dokładał cegiełkę do muru oddzielającego obywatela od państwa – muru nieufności i poczucia braku kontroli nad tym, jak wydawane są publiczne pieniądze. Dzięki Centralnemu Rejestrowi Umów obywatele zyskają realne narzędzie do sprawdzania, na co wydawane są ich podatki. Mają do tej wiedzy pełne prawo i powinni mieć pewność, że nic nie jest przed nimi ukrywane.

Apelujemy o niezwiększanie progu wartości umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych, które będą musiały być ujawnione w Centralnym Rejestrze Umów.

Z badań przeprowadzonych przez Instytut Finansów Publicznych i Sieć Obywatelską Watchdog Polska, wynika, że w przypadku wprowadzenia progu 10 000 zł, w Rejestrze nie zostanie ujawnionych ok. 70 proc. umów zawieranych przez jednostki samorządu terytorialnego.  A zdarzają się jednostki, gdzie na 1000 zawieranych umów jedynie 76 trafiłoby do Rejestru. Z badań wynika również, że aż 97 proc. obywateli uważa, że zawierane przez publiczne podmioty umowy, a także faktury powinny być w pełni jawne. Co więcej, aż 94 proc. respondentów uważa, że Centralny Rejestr Umów przyczyni się do odbudowy zaufania do sposobu zarządzania finansami publicznymi. Propozycja Ministerstwa Finansów nie uwzględnia tych oczekiwań społecznych. Jak przeciętny obywatel ma zaufać państwu, jeżeli budowany system w wielu samorządach i innych jednostkach finansów publicznych pokaże tylko niewielką liczbę umów. To będzie pozór, a wręcz atrapa przejrzystości.

Resort finansów uzasadnia planowaną zmianę potencjalnymi „problemami organizacyjnymi” zgłaszanymi przez urzędników reprezentujących jednostki sektora finansów publicznych. Tymczasem takie problemy nie pojawiają się, gdy transparentność ma zadziałać w odwrotnym kierunku – zwykły obywatel jest rozliczany przez fiskusa z każdej umowy i każdej złotówki. Ten sam resort, wdrażając Krajowy System e-Faktur, chce widzieć w nim wszystkie faktury przedsiębiorców niezależnie od ich wartości. Tak nierównego traktowania nie da się pogodzić z budowaniem społecznego zaufania.

Polska stoi dziś przed poważnym wyborem. Możemy kontynuować politykę pozornej przejrzystości i zanikania społecznego zaufania. Możemy jednak również wybrać drogę realnej przejrzystości, partycypacji obywatelskiej i zaufania do finansów publicznych. Bez tego nie uda się nam zbudować silnego, stabilnego państwa. Zwłaszcza w czasach, gdy zagrożenia stoją dosłownie u naszych granic. Jedno z rozwiązań leży na stole – pełny, otwarty Centralny Rejestr Umów.

Nie zmarnujmy tej szansy.

Sygnatariusze apelu:

  1. ARTICLE 19 Europe
  2. CASE Center for Social and Economic Research
  3. CenEA Center for Economic Analysis
  4. Forum Obywatelskiego Rozwoju
  5. Fundacja Aktywny i Czysty Nasielsk
  6. Fundacja dla Polski
  7. Fundacja Dobrobyt na Pokolenia
  8. Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej
  9. Fundacja HexaLAB
  10. Fundacja Instrat
  11. Fundacja Instytut Finansów Publicznych
  12. Fundacja Matecznik
  13. Fundacja Odpowiedzialna Polityka
  14. Fundacja Panoptykon
  15. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego
  16. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego
  17. Fundacja „Świat w Naszych Rękach”
  18. Fundacja Wolności
  19. Fundacja Wolności Gospodarczej
  20. Fundacja Zielone Kujawy
  21. Fundacja Lasy i Obywatele
  22. GRAPE Group for Research in APplied Economics
  23. Inicjatywa Białobrzegi
  24. Inicjatywa Lokalna Między Drzewami
  25. Instytut Badań Strukturalnych
  26. Instytut Edukacji Ekonomicznej im. Ludwiga von Misesa
  27. Instytut Emerytalny
  28. Instytut Odpowiedzialnych Finansów
  29. Instytut Spraw Publicznych
  30. Nadwiślański Związek Pracodawców Lewiatan
  31. Ośrodek Działań Ekologicznych “Źródła”
  32. Polska Sieć Ekonomii
  33. Sieć Obywatelska Watchdog Polska
  34. Stowarzyszenia na rzecz Praworządności w Szkołach „Stowarzyszenie Umarłych Statutów”
  35. Stowarzyszenie „Chojnice – Tu Bije Moje Serce”
  36. Stowarzyszenie Demagog
  37. Stowarzyszenie Dziedzictwa Kulturowego i Krajobrazowego Mała Wspólnota
  38. Stowarzyszenie EKIPA Z BAGIEN
  39. Stowarzyszenie Inicjatyw Obywatelskich RIO
  40. Stowarzyszenie Libertariańskie
  41. Stowarzyszenie Pravda
  42. Stowarzyszenie Rozwoju INSPIRACJE
  43. Stowarzyszenie Wspólnie dla Gminy Stęszew
  44. Towarzystwo Ekonomistów Polskich
  45. Warsaw Enterprise Institute
  46. WiseEuropa