24 lutego 2026 r. razem z szeroką koalicją organizacji społecznych i eksperckich podpisaliśmy apel w sprawie przejrzystości wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz jawnego, rzetelnego funkcjonowania TK. W imieniu sygnatariuszy apel podpisał Maciej Nowicki, Prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Dlaczego zabraliśmy głos?

Trybunał Konstytucyjny wyznacza realne granice władzy państwa i wpływa na codzienne życie wszystkich osób w Polsce. Jego orzeczenia dotyczą m.in. praw i wolności, prywatności, spraw socjalnych, warunków prowadzenia działalności gospodarczej czy granic ingerencji państwa w życie rodzinne. Dlatego to, kto zasiada w Trybunale i jak Trybunał działa, nie może być sprawą zamkniętą dla obywateli i obywatelek.

Od lat jako społeczeństwo obywatelskie reagowaliśmy, gdy Trybunał stawał się politycznym łupem, gdy ograniczano dostęp do informacji, a standardy pracy instytucji spadały. Uważamy, że samo zaprzestanie złych praktyk nie wystarczy. Jeśli mamy odbudować społeczne zaufanie do TK, potrzebne są konkretne, możliwe do wdrożenia standardy przejrzystości.

Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi!

Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.

Co postulujemy?

1) Wybór sędziów TK nie „z dnia na dzień”
W apelu podkreślamy, że kluczowy jest czas i przejrzysty harmonogram. Wybór sędziów powinien umożliwiać opinii publicznej:

• poznanie sylwetek kandydatek i kandydatów,

• analizę ich dorobku,

• przygotowanie pytań na etap posiedzenia komisji lub wysłuchania,

• a także zachowanie realnego odstępu między wysłuchaniem a głosowaniem plenarnym.

Doświadczenie ostatnich lat pokazało, że procedowanie w pośpiechu, w trybie nocnym i z gorszącymi zachowaniami na sali obrad prowadzi do erozji powagi instytucji. Chcemy, by wybory sędziów TK odbywały się w standardach, które da się obronić publicznie.

2) Jawne i przewidywalne działanie Trybunału na co dzień
Odbudowa autorytetu TK nie kończy się na procedurze wyboru. Wskazujemy na potrzebę zapewnienia:

• bieżącego dostępu do decyzji podejmowanych przez Trybunał i jego organy,

• dostępu do dokumentów z akt spraw,

• przejrzystości i konsekwentnego przestrzegania zasad wyznaczania składów orzekających.

Zaufanie to warunek odporności instytucji

W apelu zwracamy uwagę, że odporność Trybunału na naciski polityczne zależy nie tylko od przepisów, ale także od przekonania obywateli i obywatelek, że:

• osoby zasiadające w TK zostały wybrane w procedurze uczciwej, konkurencyjnej i poddanej realnej kontroli,

• a Trybunał działa transparentnie i rzetelnie.

Bez tego nawet merytoryczne rozstrzygnięcia będą budzić nieufność i utrwalać polaryzację.

Jesteśmy gotowi do współpracy i będziemy patrzeć władzy na ręce

Oferujemy rządzącym naszą wiedzę i doświadczenie. Jednocześnie zapowiadamy, że będziemy konsekwentnie zabiegać o rzetelną naprawę tej instytucji – niezależnie od większości parlamentarnej i bieżącej koniunktury politycznej. Trybunał Konstytucyjny ma chronić prawa i wolności wszystkich w Polsce. Chcemy, by było to nie tylko hasło, ale realny standard.

Sygnatariusze apelu: Akcja Demokracja; Centralna Rada Romów w Polsce; Forum Darczyńców w Polsce; Forum Obywatelskiego Rozwoju; Fundacja “Dom tam gdzie Ty”; Fundacja Artonomia; Fundacja Blind&Proud; Fundacja dla Polski/Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców; Fundacja Hej Koniku; Fundacja im. Stefana Batorego; Fundacja Miasto Obywatelskie Lubartów; Fundacja Panoptykon; Fundacja Przestrzeń do życia; Fundacja Stocznia; Fundacja W Stronę Dialogu; Fundacja Wolne Sądy; Fundacja Wolni Obywatele RP; Fundacja Wolności; Fundacja Wolności Gospodarczej; Helsińska Fundacja Praw Człowieka; Inicjatywa „Nasz Rzecznik”; Instytut Prawa i Społeczeństwa INPRIS; Komitet Obrony Demokracji; Local Girls Movement; Ostrowski Spacer Protestacyjny „Łańcuch Światła”; Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła”; Polskie Stowarzyszenie imienia Janusza Korczaka; Sieć Obywatelska Watchdog Polska; Stowarzyszenie Jesteśmy Razem; Stowarzyszenie Lepsza Demokracja; Stowarzyszenie wspierające Inicjatywę „Nasz Rzecznik”.

Apel został wysłany 24 lutego 2026 r. do Marszałka Sejmu oraz szefów Kół i Klubów Parlamentarnych.

Pełna treść apelu: List otwarty otwarty organizacji społecznych w sprawie Trybunału Konstytucyjnego