Faszyzm to nie przeszłość. To mechanizm, który wraca, gdy milczymy. Wolności obywatelskie i standardy demokracji na naszych oczach ulegają stopniowemu ograniczaniu – w Polsce i na świecie, dlatego dołączamy do wspólnej inicjatywy kilkunastu organizacji społecznych i innych środowisk w projekcie “Zatrzymaj faszyzm”.

Projekt „Zatrzymaj Faszyzm” to wspólna inicjatywa kilkunastu organizacji  społecznych (wciąż dołączają kolejne, tutaj aktualna lista poparcia) działających w Polsce i za granicą, środowisk akademickich, artystów, mediów i osób zaangażowanych obywatelsko. Lista organizacji, które na ten moment zadeklarowały udział w projekcie Jej celem jest wzmocnienie odporności społecznej i edukacja – pokazanie, że faszyzm nie zaczyna się od przemocy na ulicach, ale od języka, który odbiera innym godność, od „żartów”, które wykluczają, i od bierności społeczeństwa, która daje przyzwolenie.

Projekt „Zatrzymaj Faszyzm” powstał po to, byśmy jako społeczeństwo umieli rozpoznawać niebezpieczeństwo na wczesnym etapie — zanim pogarda, przemoc i wykluczenie znów staną się normą. Projekt „Zatrzymaj Faszyzm” ma jeden główny cel: zwiększyć społeczną zdolność do rozpoznawania i zatrzymywania mechanizmów faszyzacji, zanim staną się one systemowym problemem. To także apel do każdego z Nas – o solidarność i odpowiedzialność – o codzienne świadome wybory, które wzmacniają demokrację.

Wspólnie chcemy stworzyć  przestrzeń, w której obywatele mogą się uczyć, działać i mówić „dość” wtedy, gdy instytucje zawodzą. Jako Sieć Obywatelska Watchdog Polska, mamy nadzieję wnieść do projektu doświadczenie w budowaniu przejrzystości, odpowiedzialności i współodpowiedzialności za wspólne dobro.

Projekt łączy edukację, sztukę, media i działania lokalne. W jego ramach powstaną:

• Publiczna baza wiedzy i mapa mechanizmów faszyzmu – rzetelne źródło informacji opracowane przez ekspertów i ekspertki z dziedzin prawa, psychologii, socjologii, językoznawstwa i historii.
  Strona internetowa projektu pomoże każdemu zrozumieć, jak rozpoznawać zakamuflowane formy przemocy symbolicznej i propagandy, które stopniowo przesuwają granice norm społecznych.
• Film dokumentalny (we współpracy z Telewizją Polską) – opowieść o mechanizmach, nie etykietach. Pokazująca, jak faszyzm zakorzenia się w codziennych nawykach i przekazach kierowanych do “szarego człowieka”.
• Podcasty, artykuły i materiały wideo – krótkie, przystępne formy, które tłumaczą złożone zjawiska społeczne w prosty sposób. To narzędzia edukacji i inspiracji, zwłaszcza dla młodych odbiorców.
• Projekt uchwał samorządowych potępiających agresję i mowę nienawiści – tak, by lokalne wspólnoty mogły jasno powiedzieć „nie” wykluczeniu. Działaczki i działacze będą zbierać podpisy mieszkańców, zachęcając samorządy do przyjęcia takich uchwał.
• Tour de Konstytucja 2026 – edycja „Zatrzymaj Faszyzm” – letnia trasa edukacyjna po Polsce: pokazy filmów, spotkania, rozmowy, mini wykłady o rozpoznawaniu propagandy i możliwości działania lokalnie.
• Kampania billboardowa i bank grafik do pobrania – prosty, czytelny przekaz w przestrzeni publicznej. Zero agresji, maksimum jasności.
  

Konferencja prasowa w Warszawie

Oficjalne rozpoczęcie projektu „Zatrzymaj Faszyzm” odbędzie się podczas konferencji prasowej 6 listopada 2025 r. o godzinie 13:00 w Warszawie, pod dawnym Empikiem przy Rondzie de Gaulle’a – miejscu symbolicznym, gdzie  podczas odbywającego się w Warszawie 11 listopada 2020. Marszu Niepodległości doszło do starć między chuliganami a warszawską policją.

W konferencji wezmą udział przedstawiciele organizacji społecznych, ekspertki i eksperci, osoby ze świata kultury i nauki – m.in. Zbigniew Hołdys, dr Katarzyna Kasia, prof. Roman Kuźniar, prof. Mirosław Wyrzykowski, Grzegorz Markowski i Aleksandra Pawlicka.

To spotkanie otworzy ogólnopolską kampanię społeczną i zbiórkę publiczną na rzecz edukacji obywatelskiej i działań przeciwko faszyzacji życia publicznego.
W tym samym czasie lokalne organizacje partnerskie będą organizować równoległe wydarzenia w swoich regionach, by wspólnie zamanifestować sprzeciw wobec nienawiści i przemocy.

„Zatrzymaj Faszyzm” to nie kampania przeciwko komuś – to apel o czujność i empatię. O wspólnotę, która reaguje, zamiast odwracać wzrok. O społeczeństwo, które naprawdę  zna i rozumie wartość słów „nigdy więcej”.

Każdy może się włączyć w działanie w projekcie –  demokracja nie obroni się sama.

Zachęcamy do obserwowania stron kampanii na Facebooku i Instagramie.

W przypadku pytań prosimy o kontakt z zespołem projektu – zatrzymajfaszyzm@fad.ngo
Podmiot koordynujący projekt – Fundacja Aktywna Demokracja