Czy Rada Miasta i jej komisja może odciąć obywateli od informacji, gdy mowa o publicznych pieniądzach? Zapowiedź przebiegu posiedzenia Komisji Rewizyjnej w Poznaniu budzi nie tylko kontrowersje, ale i poważne wątpliwości prawne.

Kontrola wynagrodzeń poza kontrolą społeczną

Zgodnie z planem, posiedzenie poznańskiej Komisji Rewizyjnej zaplanowane na 19 marca 2026 roku ma zostać podzielone na dwie części. O ile początek obrad zapowiada się standardowo, o tyle druga część – kluczowa dla finansów miasta – ma odbyć się za zamkniętymi drzwiami.

Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi!

Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.

Radni zamierzają analizować tam wynagrodzenia w spółkach z udziałem miasta za lata 2021-2025, badać ich zgodność z ustawą „kominową” oraz oceniać tzw. cele zarządcze. W praktyce oznacza to, że debata o sposobie wydatkowania środków publicznych i zasadach opłacania kadry zarządzającej majątkiem komunalnym ma zostać ukryta przed mieszkańcami.

Jawność komisji to ustawowy obowiązek, a nie dobra wola

Jawność posiedzeń komisji to fundament wynikający wprost z art. 61 Konstytucji RP oraz art. 11b ustawy o samorządzie gminnym. Działalność organów gminy jest jawna, a prawo obywateli obejmuje nie tylko wgląd w dokumenty, ale przede wszystkim wstęp na posiedzenia rady gminy z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu. Komisja nie posiada uprawnień do arbitralnego decydowania, które punkty obrad będą omawiane jawnie, a jakie niejawnie. Więcej o tym, dlaczego komisje muszą być otwarte dla ludzi, mówiliśmy podczas naszego webinarium: Jawne komisje rady gminy: jak to działa i jak egzekwować jawność? Obejrzyj nagranie z webinarium.

Sądy administracyjne i organy nadzoru wyraźnie podkreślają jawny charakter komisji:

Wbrew stanowisku strony przeciwnej takie zachowanie, polegające na odmowie dostępu na posiedzenie komisji, stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady jawności działalności organów władzy publicznej. Nie mają też znaczenia i te argumenty podnoszone w odpowiedzi na skargę, które wskazują na to, że było to pierwsze posiedzenie tej komisji po skierowaniu do zaopiniowania skargi wniesionej także przez D. C. Niezależnie od tego, czy jest to pierwsze czy kolejne posiedzenie i czy przedmiotem pracy radnych na tejże komisji miało być zaopiniowanie skargi wniesionej przez D. C. – zasada jawności nie mogła zostać z tej przyczyny wyłączona. Każde ograniczenie w stosowaniu zasady jawności musi bezwzględnie wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, a jeżeli takiego przepisu nie ma, to nie można domniemywać istnienia podstawy wyłączenia jawności prac na posiedzeniu komisji rady gminy.

Podobnie wypowiedział się Wojewoda Wielkopolski w Rozstrzygnięciu Nadzorczym z 2 marca 2026 r.,  NP-II.4131.1.29.2026.7:

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z brzmieniem art. 11b ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy. Stosownie do ww. przepisu obrady komisji są jawne i w obradach komisji mogą uczestniczyć inne osoby, oczywiście bez prawa głosowania.

Wyrok WSA w Krakowie z 27 października 2016 r., III SA/Kr 523/16.

Szczególnie budzi wątpliwości zamykanie obrad komisji poświęconych wynagrodzeniom osób zarządzających spółkami komunalnymi. Ustawa o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami wprost wyraża zasadę jawności w art. 11:

Art.  11.

1.     W spółce, w stosunku do której podmiot określony w art. 1 ust. 1 posiada uprawnienia takie jak przedsiębiorca dominujący w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów:

1)  uchwała w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego,

2)  uchwała o wysokości wynagrodzeń członków organu nadzorczego

3)  uzasadnienie w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego w innych zakresie niż wynikający z ustawy

4)  uzasadnienie  o określeniu innych proporcji części stałej i premii likwidacyjnej

– z wyłączeniem informacji dotyczących celów zarządczych, wagi tych celów, a także kryteriów ich realizacji i rozliczania, są jawne, nie podlegają ochronie danych osobowych ani tajemnicy przedsiębiorstwa i są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej podmiotu uprawnionego do wykonywania praw udziałowych.

Dodatkowo wynagrodzenia wypłacane osobom zarządzającym spółkami komunalnymi w całości są jawne i każdy może o nie zapytać. Dlatego nie jest jasne, dlaczego komisja ma obradować za zamkniętymi drzwiami. Ograniczanie jawności w sprawach finansowych podkopuje zaufanie do władz lokalnych i rodzi pytania: co radni chcą ukryć przed mieszkańcami Poznania?

Apel o zmianę decyzji

Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaapelowała o przywrócenie jawności drugiej części posiedzenia Komisji Rewizyjnej. W ocenie organizacji nie tylko brak jest podstaw prawnych do jej wyłączenia, ale także – ze względu na przedmiot obrad – jawność powinna być szczególnie chroniona.