Centralny Rejestr Umów zacznie funkcjonować od 1 lipca 2026 roku, a od 1 kwietnia kierownicy poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych (albo ich reprezentanci) mogą złożyć wniosek o założenie konta w systemie CRU JSFP dla jednostki sektora finansów publicznych, którą kierują. W związku z tym resort finansów przygotował krótki przewodnik dla użytkowników tego systemu, a my przedstawiamy jego skrót.
Cały przewodnik jest dostępny pod tym linkiem.
Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP), to elektroniczny system dla instytucji wykonujących zadania publiczne, umożliwiający publikację informacji o zawieranych przez nie umowach. Wprowadzenie tego rozwiązania w Polsce ma na celu realne zwiększenie przejrzystości wydatków publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej kontroli nad sposobem gospodarowania środkami publicznymi. CRU JSFP obejmie jednostki tworzące sektor finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy o finansach publicznych. Oznacza to, że obowiązek udostępniania informacji o umowach nie dotyczy wszystkich podmiotów wykonujących zadania publiczne, lecz tych, które mieszczą się w ustawowym katalogu jednostek sektora finansów publicznych.
Co do zasady obowiązek będzie dotyczył m.in. jednostek samorządu terytorialnego, szkół, domów pomocy społecznej, jednostek budżetowych czy innych jednostek posiadających własny plan finansowy lub budżet, który jest obciążany zobowiązaniami wynikającymi z zawieranych umów.
Obowiązek nie obejmie natomiast podmiotów, które nie należą do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy, takich jak spółki prawa handlowego, w tym spółki komunalne, SIM-y, TBS-y, instytuty badawcze czy przedsiębiorstwa. Sam fakt, że właścicielem lub udziałowcem spółki jest gmina, Skarb Państwa albo inny podmiot publiczny, nie oznacza jeszcze obowiązku prowadzenia konta w CRU JSFP.
Kto zakłada konto w CRU JSFP?
Konto w systemie zakłada kierownik danej jednostki albo osoba przez niego upoważniona. Obowiązek nie ciąży na jednostce nadrzędnej ani obsługującej, lecz na tej jednostce, której plan finansowy lub budżet będzie obciążany umowami objętymi obowiązkiem wpisu do rejestru.
Oznacza to, że jednostki podległe, szkoły, domy pomocy społecznej, zakłady budżetowe czy jednostki obsługiwane przez CUW mogą być zobowiązane do założenia własnego konta, jeżeli zawierane umowy obciążają ich plan finansowy.
System pozwala założyć konto dla każdego numeru REGON. W praktyce trzeba więc każdorazowo ustalić, czy umowy są zawierane i rozliczane w ramach gminy, urzędu gminy, powiatu, starostwa, zespołu szkół, konkretnej szkoły albo innej jednostki. Kluczowe nie jest to, kto technicznie podpisuje umowę, lecz czyj plan finansowy lub budżet zostanie obciążony zobowiązaniem.
Jakie dokumenty trzeba dołączyć?
Do wniosku o założenie konta jednostki należy dołączyć dokument potwierdzający umocowanie kierownika jednostki albo upoważnienie dla osoby działającej w jego imieniu.
Nie ma obowiązującego urzędowego wzoru upoważnienia. Rekomendowane jest jednak, aby wskazać w nim podstawę prawną, czyli art. 34b ust. 3 i 4 ustawy o finansach publicznych, oraz wyraźnie upoważnić daną osobę do złożenia wniosku o założenie konta, aktualizacji danych, zarządzania kontem, wyznaczania użytkowników oraz udostępniania i aktualizacji informacji o umowach zawartych od 1 lipca 2026 r.
Dokumenty dołączane do wniosku mogą być dokumentami elektronicznymi albo skanami dokumentów papierowych. Jeżeli dokument istnieje tylko w wersji papierowej, należy go zeskanować do pliku PDF i podpisać jednym z trzech podpisów elektronicznych: kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Taki podpis traktowany jest jako potwierdzenie zgodności skanu z oryginałem.
Nie ma potrzeby dodawania osobnej adnotacji „za zgodność z oryginałem”, jeżeli plik został prawidłowo podpisany elektronicznie.
Najważniejsza zasada praktyczna
Przy ustalaniu, czy dana jednostka powinna mieć konto w CRU JSFP, należy odpowiedzieć na dwa pytania:
- Czy jednostka należy do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy o finansach publicznych?
- Czy jej plan finansowy albo budżet będzie obciążany zobowiązaniami wynikającymi z umów objętych obowiązkiem ujawnienia w CRU JSFP?
Jeżeli odpowiedź na oba pytania brzmi „tak”, jednostka co do zasady powinna założyć konto w systemie i udostępniać informacje o umowach w zakresie, w jakim obciążają one jej plan finansowy lub budżet.
Komentarze