Ministerstwo Finansów pytało uczestników konferencji, czy próg 10 tys. zł w Centralnym Rejestrze Umów jest odpowiedni. Potem powoływało się na wyniki tej ankiety, ale odmówiło ich pokazania, nazywając je „dokumentem wewnętrznym”. 5 listopada 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że są one informacją publiczną. Minister Finansów ma 14 dni na rozpoznanie naszego wniosku.
O co pytaliśmy
W kwietniu 2025 r. Ministerstwo Finansów zorganizowało konferencję „Centralny Rejestr Umów JSFP jako narzędzie jawności życia publicznego. Plany i wyzwania”. Kilka dni później jej uczestnicy dostali ankietę. Jedno z pytań dotyczyło progu, od którego umowy mają trafiać do rejestru.
Na wyniki ankiety resort powołał się, odpowiadając na nasze uwagi do projektu ustawy. Podsekretarz stanu Jurand Drop napisał, że 64% respondentów uznało próg 10 tys. zł za odpowiedni, 27% za zbyt niski, a tylko 9% za zbyt wysoki. W ten sposób ministerstwo argumentowało, że sprzeciw wobec progu zgłosiły tylko nasza organizacja i Instytut Finansów Publicznych.
W lipcu 2025 r. zapytaliśmy resort o szczegóły badania. Dowiedzieliśmy się, że ankietę przygotowali pracownicy ministerstwa i przeprowadzili ją w MS Forms. Zaproszono do niej 1 890 uczestników konferencji, a wypełniło ją 189 osób. Dostaliśmy też pytania i warianty odpowiedzi. Pełnych wyników już nie: ministerstwo uznało je za „dokument wewnętrzny”, który nie jest informacją publiczną.
Więcej o początku sprawy pisaliśmy w tekście „Resort pytał o opinię na temat jawności umów. Wyników nie zobaczymy – »dokument wewnętrzny«”.
Złożyliśmy skargę na bezczynność. 9 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ją oddalił (sygn. II SAB/Wa 878/25). Sąd przyjął argumenty ministerstwa: że ankieta opisywała jedynie „wrażenia” uczestników i nie wpłynęła na decyzje resortu. Złożyliśmy skargę kasacyjną.
Co orzekł NSA
NSA uchylił wyrok WSA i sam rozpoznał naszą skargę (sygn. III OSK 557/26). Stwierdził, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności, i zobowiązał go do rozpoznania wniosku w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd odniósł się do koncepcji „dokumentu wewnętrznego”, na której opierali się ministerstwo i WSA. Zauważył, że nie ma ona oparcia w tekście ustawy, a skoro zawęża konstytucyjne prawo do informacji, można ją stosować tylko ściśle. Obejmuje notatki, projekty, uwagi i korespondencję między pracownikami, które nie wyrażają stanowiska organu. Nie może natomiast wyłączać informacji o faktach tylko dlatego, że urząd zapisał je w dokumencie do użytku wewnętrznego.
W tej sprawie nie chodziło o wewnętrzne opracowanie, tylko o odpowiedzi respondentów. Ankieta dotyczyła ważnego parametru projektowanej ustawy i trafiła do osób spoza ministerstwa. Jej wyniki to więc informacja o tym, jak organ projektuje prawo i jakie dane do tego zbiera.
NSA nie przyjął też argumentu, że respondenci wyrażali jedynie subiektywne opinie. Treść opinii jest subiektywna, ale faktem jest to, jakie opinie wyrazili uczestnicy badania, w jakiej liczbie i w jakich proporcjach. Sąd zwrócił uwagę, że opis ankiety jako zbioru „wrażeń” stoi w sprzeczności z wyjaśnieniem samego ministerstwa, że pytano w niej o próg kwotowy.
Bez znaczenia jest również to, czy wyniki wpłynęły na decyzje resortu. Zdaniem NSA dla społecznej kontroli stanowienia prawa ważne jest nie tylko to, na jakich danych urząd się oparł, ale też jakie dane zebrał i czy je uwzględnił.
Sąd zaznaczył, że ministerstwo może odmówić udostępnienia części wyników, jeśli zawierają np. dane pozwalające zidentyfikować respondentów. Musi to jednak zrobić w drodze decyzji. Nie mogło poprzestać na zwykłym piśmie, że to nie jest informacja publiczna.
NSA uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ministerstwo odpowiedziało w przedłużonym terminie, udostępniło resztę informacji, a jego błędne stanowisko opierało się na koncepcji obecnej w orzecznictwie. Sąd zasądził od ministra na naszą rzecz 560 zł zwrotu kosztów.
Dlaczego to ważne i co dalej
Ten wyrok wykracza poza jedną ankietę. Urzędy często odmawiają informacji, nazywając dokument „wewnętrznym”. NSA jasno wskazał granice tej koncepcji: fakty o działaniach urzędu pozostają informacją publiczną, nawet jeśli zapisano je w dokumencie do użytku wewnętrznego. Warto powoływać się na ten wyrok we własnych sprawach.
Czekamy teraz na odpowiedź Ministerstwa Finansów. Gdy dostaniemy wyniki ankiety, opublikujemy je.
Dziękujemy naszej pełnomocniczce, radczyni prawnej Joannie Grzelińskiej-Darłak, która prowadziła sprawę.
Nasze sprawy sądowe są możliwe dzięki Darczyńcom. Dołącz do grona naszych stałych Darczyńców.



Komentarze