Przekaż 1,5% podatku Watchdogowi!

Wystarczy, że wpiszesz nasz numer KRS 0000181348 w swoim rozliczeniu podatkowym.

3 dni przed pierwszą turą wyborów prezydencki w 2025 roku Wirtualna Polska opisała sprawę politycznych reklam na anonimowych profilach na FB: „Wiesz Jak Nie Jest” i „Stół Dorosłych”. Na ich promocję wydano 420 tys. zł, a NASK alarmował, że finansowanie mogło pochodzić z zagranicy. Powstał nawet raport na ten temat, ale instytucja nie chce go ujawnić. 

Reklamy polityczne, które wzbudziły tyle kontrowersji, zachęcały do głosowania na Rafała Trzaskowskiego, zniechęcając jednocześnie do oddania głosu na Nawrockiego i Mentzena. Autorzy tekstu w Wirtualnej Polsce dowodzili, że za ich publikacją stoi austriacka spółka zarządzana przez Węgrów powiązana z amerykańską Partią Demokratyczną, a w przygotowaniu tych materiałów pomagali pracownicy i wolontariusze i pracownicy fundacji Akcja Demokracja. Dziennikarze Wirtualnej Polski w jednym z kolejnych tekstów o sprawie napisali, że choć reklamy na tych profilach pojawiały się od 10 kwietnia, NASK dopiero 7 maja przygotował wewnętrzną analizę dotyczącą kampanii reklamowych na FB. Na bazie tej analizy 9 maja instytucja przygotowała raport na ten temat. Wirtualna Polska poprosiła o udostępnienie tego raportu, jednak NASK odmówił.

Zapytaliśmy i raport

My również zawnioskowaliśmy o ten dokument 28 maja 2025 r. – między pierwszą a drugą turą wyborów. 3 czerwca otrzymaliśmy odpowiedź, że powinniśmy pytać o raport Ministerstwo Cyfryzacji, bo to na jego zlecenie powstał raport. Resort też zapytaliśmy, ale tu przedłużono termin odpowiedzi, a w lipcu odmówiono udostępnienia ze względu na ochronę informacji niejawnych. 

W związku z tym, że NASK nie udostępnił nam raportu, zdecydowaliśmy się na złożenie skargi na bezczynność. Podkreślaliśmy w niej, że przekazanie dokumentu resortowi nie zwalnia instytucji z obowiązku udostępnienia informacji. W odpowiedzi na skargę NASK przekonywał, że to minister jest organem, który może zdecydować o udostępnieniu dokumentu. Poza tym umowa z resortem nie pozwala instytutowi na udostępnianie dokumentów powstały w ramach projektu bez zgody ministra. Dowiadujemy się również, że raport może zawierać informacje wrażliwe i stanowi materiał w śledztwie prowadzonym przez prokuraturę we współpracy z ABW.  

Wyrok WSA

25 listopada 2025 roku WSA w Warszawie uwzględnił naszą skargę. Sąd potwierdził, że raport jest informacją publiczną, a NASK jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia. Instytut odsyłając nas do Ministerstwa Cyfryzacji, nie rozpoznał właściwie naszego wniosku, ponieważ nie zadeklarował jednoznacznie, że nie posiada raportu, ani też nie odmówił jego udostępnienia. Sąd podkreślił, że każdy podmiot posiadający dokument stanowiący informację publiczną jest zobowiązany do jego udostępnienia, niezależnie od tego, kto zlecił jego przygotowanie. Argument, że decyzję może podjąć wyłącznie minister, nie znajduje oparcia w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym WSA zobowiązał NASK do ponownego rozpoznania wniosku. 

Odmowa

NASK tym razem rozpoznał wniosek, wydając decyzję odmowną. Powtórzył w niej argumenty z odpowiedzi na skargę – raport zawiera informacje niejawne, jest materiałem w postępowaniu przygotowawczym, dlatego zastosowanie ma tu art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który przewiduje wyłączenie jawności m.in. ze względu na ochronę informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych.

Zaskarżyliśmy tę decyzję do WSA. W naszej ocenie samo oznaczenie dokumentu klauzulą „zastrzeżone” automatycznie nie wyłącza jego udostępnienia. Organ powinien zbadać, czy klauzula została nadana prawidłowo oraz czy rzeczywiście cały dokument spełnia przesłanki informacji niejawnej. Możliwe jest przecież udostępnienie części dokumentu, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że jest to sprawa o dużym znaczeniu dla opinii publicznej. Teraz czekamy na wyznaczenie terminu rozprawy.