Od kwietnia 2025 r. pytamy Prokuraturę Krajową, Ministerstwo Sprawiedliwości i CBA, wobec kogo i na jaką skalę używano Pegasusa. Sądy wydały już pięć wyroków i niemal każdy rozstrzygnął sprawę inaczej. 5 listopada wygraliśmy w NSA z Ministrem Sprawiedliwości. W sprawie prokuratury droga krajowa się skończyła, więc złożyliśmy skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
06.05.2025 r. Prokuratura Krajowa informowała, że służby używały Pegasusa bez wymaganej akredytacji:
ABW nadesłała do PK wyniki przeprowadzonej w CBA kontroli w zakresie ochrony informacji niejawnych w związku z użytkowaniem systemu Pegasus. Z wystąpienia pokontrolnego wynika, że system Pegasus powinien podlegać akredytacji bezpieczeństwa teleinformatycznego, jednak świadectwa akredytacji nigdy nie uzyskał.
Prokuratorzy badający legalność i celowość wykorzystania Pegasusa zabezpieczyli dokumenty z CBA, ABW, SKW i Policji oraz powołali biegłych z ABW, którzy przeprowadzili oględziny sprzętu i przeanalizowali jego funkcjonalność.
Chcieliśmy poznać skalę wykorzystania tego narzędzia, dlatego wysłaliśmy do Prokuratury Krajowej, Ministerstwa Sprawiedliwości i Centralnego Biura Antykorupcyjnego wniosek o informację publiczną. Prosiliśmy w nim o podanie:
- imion i nazwisk osób, wobec których użyty został system inwigilacyjny Pegasus od dnia zakupu systemu do dnia zakończenia licencji,
- liczby użyć systemu inwigilacyjnego Pegasus w stosunku do każdej z inwigilowanych osób,
- liczby użyć systemu inwigilacyjnego Pegasus ogółem,
- łącznego kosztu używania i zakupu systemu inwigilacyjnego Pegasus,
- czy po wyborach parlamentarnych powstały wewnętrzne raporty, analizy lub inne dokumenty podsumowujące działania systemu Pegasus, a jeśli tak, to komu zostały przekazane,
- czy w stosunku do kogokolwiek zostały wyciągnięte konsekwencje w związku z używaniem systemu inwigilacyjnego Pegasus.
Ministerstwo Sprawiedliwości
Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało nas, 11 kwietnia 2025 r. opublikowało dokumenty o zakupie tego oprogramowania, które odtajniło CBA. Na szczegółowe pytania z naszego wniosku resort nie odpowiedział. Uznał, że nie leżą w jego kompetencjach, i odesłał nas z nimi do Prokuratury Krajowej.
Ministerstwo przesłało też linki do opublikowanych już danych z 2023 i 2024 roku. Pokazują one, wobec ilu osób skierowano wniosek o kontrolę i utrwalanie rozmów albo o kontrolę operacyjną, w tym z użyciem Pegasusa.
Odpowiedź była niepełna, więc złożyliśmy do WSA skargę na bezczynność. Wskazaliśmy w niej, że funkcje Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego pełni ta sama osoba. Odsyłanie nas „do prokuratury” to odsyłanie do samego siebie i nie zwalnia organu z obowiązku udostępnienia informacji. Bez jawności w sprawie Pegasusa nie ma mowy o ochronie praw człowieka ani o demokratycznej kontroli nad służbami.
WSA w Warszawie stwierdził bezczynność Ministra Sprawiedliwości (II SAB/Wa 537/25). Ministerstwo odpowiedziało po terminie, a część danych, np. o kosztach zakupu, podało dopiero w odpowiedzi na skargę. Sąd odrzucił tłumaczenie resortu, że pytania należy kierować do Prokuratury Krajowej. Skoro minister jest zarazem Prokuratorem Generalnym, dysponuje informacjami z obu urzędów i nie może odsyłać wnioskodawcy do samego siebie. Sąd uznał jednak, że nazwiska inwigilowanych osób i liczba użyć Pegasusa wobec każdej z nich nie są informacją publiczną, bo dotyczą spraw indywidualnych, a nie publicznych. Resort ostatecznie przekazał informacje, które posiadał, więc sąd nie zobowiązał go do ponownego rozpatrzenia wniosku i nie wymierzył grzywny.
Złożyliśmy skargę kasacyjną od tego wyroku. Zakwestionowaliśmy tę jego część, w której sąd uznał, że nazwiska inwigilowanych Pegasusem i liczba użyć wobec każdej z tych osób nie są informacją publiczną. Naszym zdaniem ustawa nie dzieli spraw na indywidualne i publiczne. Informacja o tym, wobec kogo i jak intensywnie państwo stosowało narzędzie szpiegujące, dotyczy działania władzy, a nie życia prywatnego, zwłaszcza gdy chodzi o polityków, dziennikarzy i prawników. Drugi zarzut dotyczy pkt 5 wniosku: odpowiedź resortu o powołaniu zespołu śledczego jest ogólnikowa i nie mówi, czy powstały wewnętrzne raporty ani czy ktoś poniósł konsekwencje. Argumentowaliśmy, że skoro kontrola wewnętrzna, parlamentarna i sądowa nad służbami zawiodła, kluczowa staje się kontrola społeczna przez dostęp do informacji. Wnieśliśmy o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 5 listopada 2026 r. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części i zobowiązał resort sprawiedliwości do rozpoznania wniosku (III OSK 558/26). Czekamy na pisemne uzasadnienie wyroku.
Centralne Biuro Antykorupcyjne
CBA odmówiło udostępnienia informacji, powołując się na ochronę informacji niejawnych i innych tajemnic chronionych ustawą. Biuro twierdzi, że odpowiedź na nasze pytania zdradziłaby, jak zaawansowane organizacyjnie i technicznie są metody oraz środki pracy operacyjnej, którymi się posługuje, i na ile są nowatorskie.
Decyzję zaskarżyliśmy do WSA. Naszym zdaniem nie ma podstaw, by utajnić wszystko. Pegasusa kupiono z publicznych pieniędzy, a jego użycie bezpośrednio dotyka praw i wolności obywateli. Nie pytaliśmy o szczegóły działań operacyjnych, tylko o okoliczności korzystania z tego narzędzia. Tajemnica służbowa nie może zasłaniać informacji o tym, czy łamano prawa obywatelskie.
„Pegasus to sprawa nie tylko bezpieczeństwa, ale też możliwego nadużycia władzy. Dlatego społeczeństwo ma prawo wiedzieć, jak go używano” – piszemy w skardze.
WSA częściowo uchylił decyzję CBA, które w całości odmówiło informacji o Pegasusie, powołując się na tajemnicę operacyjną (II SA/Wa 1052/25). Biuro musi ponownie rozpatrzyć pytania o koszt zakupu systemu, o raporty powstałe po wyborach i o konsekwencje wyciągnięte w związku z używaniem Pegasusa. Koszty zakupu nie są już tajne, bo Ministerstwo Sprawiedliwości jeszcze przed decyzją CBA opublikowało odtajnioną umowę i faktury. Na dwa pozostałe pytania wystarczy według sądu odpowiedź „tak” lub „nie”, która niczym nie zagraża. Nazwiska inwigilowanych, liczba użyć i koszty eksploatacji pozostają objęte tajemnicą, bo zdradzałyby możliwości operacyjne służby. W sprawie Ministra Sprawiedliwości WSA poszedł dalej i uznał, że dane osób inwigilowanych w ogóle nie są informacją publiczną. NSA uchylił ten wyrok w części, którą zaskarżyliśmy. Z uzasadnienia dowiemy się, czy podzielił nasz pogląd.
Prokuratura Krajowa
Prokuratura Krajowa nie udostępniła informacji o ustaleniach dowodowych w sprawie Pegasusa. Uznała, że w ogóle nie są one informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Według PK dane ze śledztwa o sygnaturze 1001-23.Ds.1.2024 chroni tajemnica postępowania karnego. O dostępie do nich decyduje więc Kodeks postępowania karnego, który w tym zakresie ma pierwszeństwo przed ustawą o dostępie do informacji publicznej.
Tu również złożyliśmy skargę na bezczynność. Uważamy, że chodzi o informację publiczną, bo pytaliśmy o działania organu władzy i wydatkowanie publicznych pieniędzy, m.in. z Funduszu Sprawiedliwości. Prokuratura zasłoniła się tajemnicą śledztwa bez podstaw i nie wydała nawet formalnej decyzji odmownej. W skardze przypomnieliśmy też, że obywatele mają prawo wiedzieć, jak państwo używa narzędzi inwigilacji, zwłaszcza po doniesieniach o podsłuchiwaniu dziennikarzy i polityków opozycji.
WSA w Warszawie uznał, że Prokurator Krajowy był bezczynny wobec naszego wniosku, i zobowiązał go do jego rozpatrzenia (II SAB/Wa 520/25). Prokuratura twierdziła, że chodzi o ustalenia ze śledztwa, objęte tajemnicą i dostępne tylko w trybie k.p.k. Sąd tego nie przyjął. Pytania dotyczyły działania organów władzy i wydatkowania publicznych pieniędzy, więc są informacją publiczną. Przepisy k.p.k. regulują dostęp do akt jako zbioru dokumentów, a nie do zawartych w nich informacji. Jeśli prokuratura chciała zasłonić się tajemnicą śledztwa, musiała wydać decyzję odmowną, a zwykłe pismo takiej decyzji nie zastępuje.
21 lipca 2026 r. NSA uchylił ten korzystny dla nas wyrok i oddalił skargę na bezczynność Prokuratora Krajowego (III OSK 497/26).
Według NSA Kodeks postępowania karnego w pełni reguluje dostęp do akt śledztwa, także do zawartych w nich informacji publicznych, więc ustawy o dostępie do informacji publicznej się tu nie stosuje. Prokuratura nie używała Pegasusa, tylko bada legalność jego użycia, a więc wszystkie dane, o które pytaliśmy, mogłaby ustalić wyłącznie z akt śledztwa. Wystarczyło, że poinformowała o innym trybie dostępu, i nie musiała wydawać decyzji odmownej. NSA przyznał, że sądy orzekały w tej kwestii różnie, ale wyroki korzystne dla wnioskodawców uznał za nieaktualne. Według sądu o te informacje możemy jeszcze zabiegać na podstawie przepisów k.p.k.
Skarga do ETPC
W sprawie Prokuratury Krajowej wyczerpaliśmy drogę krajową, dlatego złożyliśmy skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Zarzucamy w niej naruszenie art. 10 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Nie kwestionujemy potrzeby ochrony tajemnicy śledztwa, bezpieczeństwa państwa ani prywatności osób inwigilowanych. Uważamy jednak, że odmowa dostępu do informacji tylko dlatego, że znajdują się one w aktach postępowania karnego, jest nieproporcjonalna.
W skardze podkreślamy, że dane o łącznej liczbie zastosowań Pegasusa, kosztach zakupu i użytkowania, istnieniu raportów i podjętych działaniach następczych wymagają innego stopnia ochrony niż nazwiska osób poddanych inwigilacji.
Naszym zdaniem zastosowano ograniczenie, które uniemożliwia organizacji społecznej kontrolującej władzę zbadanie, na jaką skalę inwigilowano społeczeństwo Pegasusem. Odmowa dostępu do informacji ograniczyła nasze możliwości prowadzenia debaty publicznej o tym, jak państwo korzysta z wyjątkowo inwazyjnych środków nadzoru. To nie pierwsza nasza sprawa w Strasburgu. W marcu 2024 r. ETPC orzekł, że Polska naruszyła art. 10 Konwencji, odmawiając nam dostępu do kalendarzy spotkań prezes Trybunału Konstytucyjnego.
Co dalej?
Czekamy na pisemne uzasadnienie wyroku NSA w sprawie Ministra Sprawiedliwości, na ponowną odpowiedź CBA i na decyzję Strasburga o przyjęciu naszej skargi. O kolejnych krokach będziemy informować.
Nasze sprawy sądowe są możliwe dzięki Darczyńcom. Dołącz do grona naszych stałych Darczyńców.



Komentarze