Jedną z najważniejszych reguł wyborów jest ich równość. O tę wartość winna dbać nie tylko Państwowa Komisja Wyborcza, ale przede wszystkim kandydaci i kandydatki. Uczciwość w tej sprawie ma ogromne znaczenie dla siły demokracji. Wyborcy i wyborczynie są zaś coraz bardziej świadome i świadomi, na czym polegają nieuczciwe zachowania.

W kampanii samorządowej 2024 roku Fundacja Odpowiedzialna Polityka i Sieć Obywatelska Watchdog Polska prowadzą monitoring wykorzystywania środków publicznych w kampanii wyborczej. Współpracujemy z kilkudziesięcioma osobami w całej Polsce rejestrujemy sytuacje nadużywania przewagi przez kandydatów i kandydatki obecnie sprawujących władzę lub mających dostęp do zasobów publicznych. 

Nie bez powodu komitety wyborcze mają ściśle określone limity dotyczące środków, które mogą wydawać na kampanię. Wszystkie materiały związane z prowadzoną kampanią powinny być oznaczone. Do nadużyć dochodzi zazwyczaj wtedy, gdy pod pozorem wykonywania władzy i sprawowania urzędu prowadzona jest kampania przez obecnych rządzących. Wtedy środki przekazane przez podatniczki i podatników na rzecz wspólnych celów, zostają wykorzystane w sposób nieuczciwy na rzecz jednego z komitetów wyborczych. 

Takie sytuacje mają miejsce, na przykład gdy wizerunek kandydatek i kandydatów aktualnie sprawujących władzę jest promowany przez spółki miejskie, w niedającym się usprawiedliwić potrzebami spółek kontekście. Dzieje się tak również wówczas, gdy wydawane w okresie kampanii lokalne biuletyny i gazety władz samorządowych nie udostępniają swoich łamów wszystkim kandydatom, by ci mogli przedstawić swój program i by mieszkańcy mieli niezbędne informacje, by podjąć decyzję przy urnie wyborczej. Wątpliwości budzi również organizacja wydarzeń  finansowanych z budżetu powiatu, w czasie których starający się o reelekcję kandydaci  mają większą możliwość prezentowania się niż pozostałe osoby startujące w wyborach. Dotyczy to także kandydatów pełniących różne funkcje w lokalnych strukturach — dyrektorów domów kultury, centrów sportu itd. 

Takich sytuacji może być potencjalnie bardzo wiele i nie zawsze można z góry je przewidzieć. To kandydaci aktualnie sprawujący władzę powinni mieć świadomość swojej przewagi i powstrzymywać się od jej nadużywania. My – organizacje prowadzące monitoring – obserwujemy i dokumentujemy naruszenia. 

Wagę tematu dostrzega też Państwowa Komisja Wyborcza w swoich Wytycznych dotyczących finansowania kampanii. O tym jak monitorować wykorzystanie zasobów publicznych można z kolei przeczytać w podręczniku Fundacji Odpowiedzialna Polityka. 8 marca 2024 roku wszyscy włodarze gmin, starości i marszałkowie zostali poinformowani o monitoringu i o tym, jakich standardów powinni przestrzegać.

Monitoring wykorzystania zasobów publicznych w kampanii wyborczej finansowany jest przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska z 1,5% podatków przekazanych nam przez podatników i podatniczki, a przez Fundację Odpowiedzialna Polityka z grantu National Endowment for Democracy. 

Metodologia monitoringu została opracowana przez Fundację Odpowiedzialna Polityka dzięki wsparciu Funduszu Obywatelskiego im. Henryka Wujca.